Adam Mickiewicz

Romantyczność

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Nowoczesna Polska.

ISBN 978-83-288-6571-6

Romantyczność

Methinks, I see... Where? 

— In my mind’s eyes. 

Zdaje mi się, że widzę... Gdzie? 

Przed oczyma duszy mojej. 

Shakespeare¹

Słuchaj dzieweczko! 

— Ona nie słucha. — 

To dzień biały! to miasteczko! 

Przy tobie nie ma żywego ducha, 

Co tam wkoło siebie chwytasz? 

Kogo wołasz, z kim się witasz? 

— Ona nie słucha. — 

To jak martwa opoka 

Nie zwróci w stronę oka, 

To strzela wkoło oczyma, 

To się łzami zaleje, 

Coś niby chwyta, coś niby trzyma, 

Rozpłacze się i zaśmieje. 

— „Tyżeś to w nocy? to ty Jasieńku! 

Ach! i po śmierci kocha! 

Tutaj, tutaj, pomaleńku, 

Czasem² usłyszy macocha!... 

Niech sobie słyszy... już nie ma ciebie, 

Już po twoim pogrzebie! 

Ty już umarłeś? Ach! ja się boję!... 

Czego się boję mego Jasieńka? 

Ach, to on! lica twoje, oczki twoje! 

Twoja biała sukienka! 

I sam ty biały jak chusta, 

Zimny... jakie zimne dłonie! 

Tutaj połóż, tu na łonie, 

Przyciśnij mnie, do ust usta!... 

Ach, jak tam zimno musi być w grobie! 

Umarłeś, tak, dwa lata! 

Weź mię, ja umrę przy tobie, 

Nie lubię świata. 

Źle mnie w złych ludzi tłumie: 

Płaczę, a oni szydzą; 

Mówię, nikt nie rozumie: 

Widzę, oni nie widzą! 

Śród dnia przyjdź kiedy... To może we śnie? 

Nie, nie... trzymam ciebie w ręku, 

Gdzie znikasz, gdzie mój Jasieńku? 

Jeszcze wcześnie, jeszcze wcześnie! 

Mój Boże! kur się odzywa³, 

Zorza błyska w okienku. 

Gdzie znikłeś! ach! stój Jasieńku! 

Ja nieszczęśliwa!” — 

Tak się dziewczyna z kochankiem pieści, 

Bieży za nim, krzyczy, pada; 

Na ten upadek, na krzyk boleści, 

Skupia się ludzi gromada. 

„Mówcie pacierze! — krzyczy prostota — 

Tu jego dusza być musi. 

Jasio być musi przy swej Karusi, 

On ją kochał za żywota!” 

I ja to słyszę, i ja tak wierzę, 

Płaczę i mówię pacierze. 

— „Słuchaj dzieweczko!” — krzyknie śród zgiełku 

Starzec, i na lud zawoła: 

„Ufajcie memu oku i szkiełku, 

Nic tu nie widzę dokoła. 

— Duchy karczemnej tworem gawiedzi, 

W głupstwa wywarzone kuźni⁴; 

Dziewczyna duby smalone⁵ bredzi, 

A gmin rozumowi bluźni”. 

„Dziewczyna czuje, — odpowiadam skromnie — 

A gawiedź wierzy głęboko: 

Czucie i wiara silniej mówi do mnie, 

Niż mędrca szkiełko i oko. 

Martwe znasz prawdy, nieznane dla ludu, 

Widzisz świat w proszku, w każdej gwiazd iskierce; 

Nie znasz prawd żywych, nie obaczysz cudu! 

Miej serce i patrzaj w serce!” 

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/towarzystwo/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą: wolnelektury.pl/towarzystwo/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Nowoczesna Polska
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. Motto wzięte z Szekspirowskiego Hamleta (akt I, scena 2). [przypis redakcyjny]

2. Czasem (z białorus.) — a nuż, może przypadkiem. [przypis redakcyjny]

3. Pianie koguta miało płoszyć duchy, upiory itp. [przypis redakcyjny]

4. W autografie do tego wiersza dał poeta dopisek: „Ob. Rosp. w Dzien. Wileń.”. Miał na myśli rozprawę Jana Śniadeckiego przeciw romantyczości, wydrukowaną w zeszycie „Dziennika Wileńskiego” ze stycznia 1819 r. [przypis redakcyjny]

5. duby smalone — głupstwa, brednie, rzeczy zmyślone, koszałki-opałki. Dubiel w staropolszczyźnie znaczył tyle co: głupiec, prostak. [przypis redakcyjny]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Nowoczesna Polska – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Nowoczesna Polska
KRS 0000070056

Dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Nowoczesna Polska zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/ballady-i-romanse-romantycznosc

Tekst opracowany na podstawie: Adam Mickiewicz, Poezje, tom 1 (Wiersze młodzieńcze - Ballady i romanse - Wiersze do r. 1824), wyd. 2 zwiększone, Krakowska Spółdzielnia Wydawnicza, Kraków 1922

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Józef Kallenbach, Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska.

Okładka na podstawie: Portret Aliny z Bondych Glassowej, Konrad Krzyżanowski, domena publiczna

ISBN 978-83-288-6571-6

Plik wygenerowany dnia 2022-05-26.