Adam Mickiewicz

Rybka

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Nowoczesna Polska.

Rybka

(ze śpiewu gminnego)

Od dworu, spod lasa, z wioski, 

Smutna wybiega dziewica, 

Rozpuściła na wiatr włoski 

I łzami skropiła lica. 

Przybiega na koniec łączki, 

Gdzie w jezioro wpada rzeka; 

Załamuje białe rączki 

I tak żałośnie narzeka: 

„O wy, co mieszkacie w wodzie, 

Siostry moje, Świtezianki, 

Słuchajcie w ciężkiej przygodzie 

Głosu zdradzonej kochanki. 

Kochałam pana tak szczerze, 

On mię przysięgał zaślubić; 

Dziś księżnę za żonę bierze, 

Krysię ubogą chce zgubić. 

Niechże sobie żyją młodzi, 

Niech się z nią obłudnik pieści, 

Niech tylko tu nie przychodzi 

Urągać¹ się z mych boleści. 

Dla opuszczonej kochanki 

Cóż pozostało na świecie? 

Przyjmijcie mię, Świtezianki: 

Lecz moje dziecię... ach dziecię!” 

To mówiąc rzewnie zapłacze, 

Rączkami oczy zasłoni, 

I z brzegu do wody skacze, 

I w bystrej nurza się toni. 

Wtem z lasu, gdzie się dwór bieli, 

Tysiączne świecą kagańce, 

Zjeżdżają goście weseli, 

Muzyka, hałas i tańce. 

Lecz mimo tego hałasu 

Płacz dziecięcia słychać w lesie; 

Wierny sługa wyszedł z lasu, 

I dziecię na ręku niesie. 

Ku wodzie obraca kroki, 

Gdzie łoza gęsto spleciona 

Wzdłuż wykręconej zatoki 

Okryła rzeki ramiona. 

Tam staje w ciemnym zakątku, 

Płacze i woła: — „Niestety! 

Ach! któż da piersi dzieciątku? 

Ach! gdzie ty, Krysiu, ach, gdzie ty?” 

— „Tu jestem, w rzece, u spodu, — 

Cichy mu głos odpowiada — 

Tutaj drżę cała od chłodu, 

A żwir mnie oczki wyjada. 

Przez żwir, przez ostre kamuszki 

Fale mnie gwałtowne niosą; 

Pokarm mój koralki, muszki, 

A zapijam zimną rosą”. 

Lecz sługa jak na początku, 

Tak wszystko woła²: — „Niestety! 

Ach! któż da piersi dzieciątku? 

Ach! gdzież ty, Krysiu, ach, gdzie ty?” 

Wtem się coś z lekka potrąci 

Śród kryształowej przeźroczy, 

Woda się z lekka zamąci, 

Rybka nad wodę podskoczy; 

I jak skałka³ płaskim bokiem, 

Gdy z lekkich rąk chłopca pierzchnie, 

Tak nasza rybka podskokiem 

Mokre całuje powierzchnie. 

Złotemi plamki nadobna, 

Kraśne ma po bokach piórka, 

Główka jak naparstek drobna, 

Oczko drobne jak paciórka. 

Wtem rybią łuskę odwinie, 

Spojrzy dziewicy oczyma; 

Z głowy jasny włos wypłynie, 

Szyjka cieniuchna się wzdyma. 

Na licach różana krasa, 

Piersi jak jabłuszka mleczne, 

Rybią ma płetwę do pasa, 

Płynie pod chrusty nadrzeczne. 

I dziecię bierze do ręki, 

U łona białego tuli: 

— „Luli, woła, mój maleńki, 

Luli, mój maleńki, luli”. — 

Gdy dziecię płakać przestało, 

Zawiesza kosz na gałęzi, 

I znowu ściska swe ciało, 

I główkę nadobną zwęzi. 

Znowu ją łuski powleką, 

Od boków wyskoczą skrzelki, 

Plusła, i tylko nad rzeką 

Kipiące pękły bąbelki. 

Tak co wieczora, co ranka, 

Gdy sługa stanie w zakątku, 

Wraz wypływa Świtezianka, 

Żeby dać piersi dzieciątku. 

Za cóż jednego wieczora 

Nikt nie przychodzi na smugi? 

Już zwykła przemija pora: 

Nie widać z dziecięciem sługi. 

Nie może on przyjść tą stroną, 

Musi zaczekać troszeczkę, 

Bo właśnie teraz pan z żoną 

Poszli przechadzką nad rzeczkę. 

Wrócił się, czekał z daleka, 

Za gęstym usiadłszy krzakiem: 

Lecz próżno czeka i czeka, 

Nikt nie powracał tym szlakiem. 

Wstaje, i dłoń w trąbkę zwinął⁴, 

I patrzył przez palców szparę, 

Ale i dzień już przeminął, 

I mroki padają szare. 

Czekał długo po zachodzie, 

A gdy noc gwiazdy zapala, 

Zbliża się z lekka ku wodzie 

I śledzi oczyma z dala. 

Przebóg! cudy, czy moc piekła? 

Uderza go widok nowy: 

Gdzie pierwej rzeczułka ciekła, 

Tam suchy piasek i rowy. 

Na brzegach porozrzucana 

Wala się odzież bez ładu; 

Ani pani, ani pana, 

Nie widać nigdzie ni śladu. 

Tylko z zatoki połową⁵ 

Sterczał wielki głazu kawał, 

I dziwną kształtu budową, 

Dwa ludzkie ciała udawał. 

Zdumiewa się wierny sługa, 

Rozpierzchłych myśli nie złowił; 

Przeszła godzina, i druga, 

Nim wreszcie słówko przemówił. 

„Krysiu, o Krysiu!” zawoła: 

Echo mu „Krysiu” odpowie; 

Lecz próżno patrzy dokoła, 

Nikt nie pokazał się w rowie. 

Patrzy na rów i na głazy, 

Otrze pot na licu zbladłem, 

I kiwnie głową trzy razy, 

Jakby chciał mówić: już zgadłem. 

Dzieciątko na ręce bierze, 

Śmieje się dzikim uśmiechem, 

I odmawiając pacierze, 

Wraca do domu z pośpiechem. 

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/towarzystwo/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą: wolnelektury.pl/towarzystwo/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. urągać — naśmiewać się z kogoś. [przypis edytorski]

2. wszystko woła (z białorus.) — ciągle woła. [przypis redakcyjny]

3. skałka — płaski kamyk nadbrzeżny, umiejętnie rzucony odbija się kilkakroć od powierzchni wody. [przypis redakcyjny]

4. dłoń w trąbkę zwinął — aby lepiej dostrzec z odległości. [przypis redakcyjny]

5. z zatoki połową — w połowie zatoki. [przypis redakcyjny]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Nowoczesna Polska – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Nowoczesna Polska
KRS 0000070056

Dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Nowoczesna Polska zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/ballady-i-romanse-rybka

Tekst opracowany na podstawie: Adam Mickiewicz, Poezje, tom 1 (Wiersze młodzieńcze - Ballady i romanse - Wiersze do r. 1824), wyd. 2 zwiększone, Krakowska Spółdzielnia Wydawnicza, Kraków 1922

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Józef Kallenbach, Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska.

Okładka na podstawie: Der Morgen, Caspar David Friedrich, domena publiczna

Plik wygenerowany dnia 2023-08-18.