Legenda o św. Aleksym

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Nowoczesna Polska.

ISBN 978-83-288-5868-8

Legenda o św. Aleksym

Vita sancti Allexii rikmice¹

Ach, krolu wieliki nasz, 

Coż ci dzieją² Męszyjasz³, 

Przydaj rozumu k mej rzeczy⁴, 

Me sierce bostwem obleczy⁵, 

Raczy⁶ mię mych grzechów pozbawić, 

Bych⁷ mogł o twych świętych prawić⁸. 

Żywot jednego świętego, 

Coż⁹ miłował Boga swego, 

Cztę¹⁰ w jednych księgach o nim. 

Kto chce słuchać, ja powiem. 

W Rzymie jedno panię było, 

Coż Bogu rado¹¹ służyło. 

A miał barzo wielki dwor, 

Procz¹² panosz¹³ trzysta rycerzow, 

Co są mu zawżdy służyli¹⁴, 

Zawżdy k jego stołu byli¹⁵. 

Chował je na wielebności i na krasie¹⁶ 

I miał kożdy swe złote pasy. 

Chował siroty i wdowy, 

Dał jim osobne trzy stoły, 

Za czwartym pielgrzymi jedli, 

Ci ji¹⁷ do Boga przywiedli. 

Eufamijan jemu dziano¹⁸ 

Wielkiemu temu panu, 

A żenie¹⁹ dziano Aglijas; 

Ta była ubostwu²⁰ w czas²¹. 

Był wysokiego rodu, 

Nie miał po sobie żadniego płodu²². 

Więc ci²³ jęli²⁴ Boga prosić, 

Aby je tym darował, 

Aby jim jedno plemię²⁵ dał — 

Bog tych prośby wysłuchał. 

A gdy się mu syn narodził, 

Ten się w lepsze przygodził²⁶: 

Więc mu zdziano²⁷ Aleksy, 

Ten był oćca barzo lepszy²⁸. 

Ten więc służył Bogu rad. 

Iże był star²⁹ dwadzieścia k temu cztyrzy lata³⁰, 

Więc k niemu rzekł ociec słowa ta: 

«Miły synu, każę tobie, 

Pojim zajegoć³¹ żonę sobie; 

Której jedno³² będziesz chcieć, 

Ślubię³³ tobie, tę masz mieć». 

Syn odpowie oćcu swemu, 

Wszeko³⁴ słusza³⁵ starszemu: 

«Oćcze, wszekom ja twoje dziecię³⁶, 

Wiernie dałbych³⁷ swoj żywot prze cię³⁸. 

Cokole³⁹ mi chcesz kazać, 

Po twej woli⁴⁰ ma się to zstać». 

A więc mu cesarz dziewkę⁴¹ dał — 

A papież ji s nią oddał⁴². 

A w ten czas papieża miano, 

Innocencyjusz mu dziano; 

To ten był cesarz pirwy, 

Archodonijusz niżli⁴³ — 

Ktorej królewnie Famijana dziano, 

Co ją Aleksemu dano. 

A gdy się s nią pokładał, 

Tej nocy s nią gadał. 

Wrocił zasię⁴⁴ pirścień jej, 

A rzekł tako do niej: 

«Ostawiam cię przy twym dziewstwie⁴⁵, 

Wroć mi ji⁴⁶, gdy będziewa oba⁴⁷ w niebieskim krolewstwie. 

Jutroć się bierzę⁴⁸ od ciebie 

Służyć temu, coż ci jest w niebie. 

A gdyć wszytki stoły osiędą, 

Tedyć ja już w drodze będę. 

Miła żono, każę tobie: 

Służy⁴⁹ Bogu w każdej dobie, 

Ubogie karmi⁵⁰ i odziewaj, 

Swych starszych nigdy nie gniewaj, 

Chowaj się we czci i w kaźni, 

Nie traci nijednej⁵¹ przyjaźni»”. 

Królewna odpowie jemu: 

«Mam też dobrą wolą k temu, 

Namilejszy mężu moj, 

Tego się po mnie nic nie boj. 

Każdy członek w mym żywocie 

Chcę chować w kaźni i w cnocie; 

Jinako⁵² po mnie nie wzwiesz⁵³, 

Dojąd⁵⁴ ty żyw, ja też». 

A jeko⁵⁵ zajutra⁵⁶ wstał, 

Od obiada się precz brał⁵⁷; 

O tym nikt nie wiedział, 

Jedno⁵⁸ żona jego, 

Ta wiedziała od niego. 

Nabrał sobie śrebra, złota dosyć, 

Co go mogł piechotą nosić; 

Więc się na morze wezbrał, 

A ociec w żałości ostał. 

I mać miała dosyć żałości, 

(Przypuszczalnie w rkps. brak dwóch wierszy)

Żonę po nim jeko spyta. 

Więc to święte plemię⁵⁹ 

Przyszło w jednę ziemię. 

Rozdał swe rucho⁶⁰ żebrakom, 

Śrzebro, złoto popom, żakom. 

Więc sam pod kościołem siedział, 

A o jego księstwie⁶¹ nikt nie wiedział. 

Więc to zawżdy wstawał reno, 

Ano kościoł zamkniono, 

Więc tu leżał podle⁶² proga 

Falę⁶³, proszę⁶⁴ swego Boga. 

Ano z wirzchu szła przygoda: 

Niegdy⁶⁵ mroz, niegdy woda, 

Eż⁶⁶ się zstało⁶⁷ w jeden czas, 

Wstał z obraza Matki Bożej obraz⁶⁸. 

Szedł do tego człowieka, 

Jen⁶⁹ się kluczem opieka⁷⁰, 

I rzekł jest⁷¹ tako do niego: 

«Wstań, puści⁷² człowieka tego, 

Otemkni⁷³ mu kościoł Boży, 

Ać⁷⁴ na tym mrozie nie leży». 

Żak się tego barzo⁷⁵ lęknął, 

Wstawszy, kościoł otemknął. 

To się nie jedno⁷⁶ dziejało, 

Ale się często dziejało. 

Więc żak powiedał każdemu, 

I staremu, i młodemu. 

A gdyż to po nim uznali, 

Wieliką mu fałę⁷⁷ dali. 

Za świętego ji trzymano⁷⁸ 

I wiele mu prze Bog⁷⁹ dawano. 

Steskszy⁸⁰ sobie ociec jego, 

Prze swego syna jedynego, 

Rozsłał po wszym ziemiam⁸¹ lud 

I zadał jim wielki trud; 

Strawili wieliki pieniądz, 

Swego księdza⁸² szukając. 

Tu ji nadjeli⁸³ 

W jednym mieście, w Jelidocni⁸⁴. 

Nie znał go jeden, jeko drugi, 

A on poznał wszytki swe sługi. 

Brał od nich jełmużny jich, 

Więc wiesioł⁸⁵ był, 

Iż ji⁸⁶ tym Bog nawiedził. 

Tu są jechali⁸⁷ od niego, 

A nie poznał żadni⁸⁸ jego, 

A oćcu są powiedzieli: 

«Nigdziejsmy go nie widzieli». 

A gdy to ociec usłyszał ta słowa, 

Tedy jego żałość była nowa. 

Tu jął płakać, narzekać, 

Mać nie mogła płaczu przestać. 

A więc świętemu Aleksemu, 

Temu księdzu⁸⁹ wielebnemu, 

Nieluba⁹⁰ mu fała⁹¹ była, 

Co się mu ondzie⁹² wodziła⁹³. 

Tu się wezbrał jeko mogę, 

Wsiadł na morze w kogę⁹⁴, 

Brał⁹⁵ się do ziemie, do jednej, 

Do miasta Tarsa⁹⁶ w Syryjej. 

Tam był czuł⁹⁷ świętego Pawła, 

Tu była⁹⁸ jego myśl padła. 

Więc się wietr obrocił, 

Ten ci ji⁹⁹ zasię¹⁰⁰ nawrócił. 

A gdy do Rzyma przyjął¹⁰¹, Bogu dziękował, 

Iż ji do swej ziemie przygnał. 

A rzekąc¹⁰²: «Już tu chcę cirzpieć¹⁰³ 

Mękę i wsztki¹⁰⁴ złe file¹⁰⁵ jimieć¹⁰⁶ 

U mego oćca na dworze, 

Gdym nie przebył za morze». 

Potkał¹⁰⁷ na żorawiu¹⁰⁸ przed grodem 

Oćca swego i jął go prosić: 

«W jimię Syna Bożego 

I dla syna twego, Aleksego, 

A racz mi swą jełmużnę dać, 

Bych mógł ty odrobiny brać, 

Co będą z twego stoła padać». 

Jego ociec to usłyszał, 

Iż jemu synowo¹⁰⁹ jimię wspomionął¹¹⁰: 

Tu silno rzewno zapłakał, 

Więc ji Boga dla¹¹¹ chował¹¹². 

A gdy usłyszał taką mowę, 

Zawinął sobie płaszczem głowę; 

Tu się był weń zamęt¹¹³ wkradł, 

Mało eże¹¹⁴ z mostu nie spadł 

Podał¹¹⁵ mu szafarza¹¹⁶ swego, 

Ten mu czynił wiele złego. 

Tu pod wschodem¹¹⁷ leżał, 

Każdy nań pomyje lał. 

A leżał tu sześćnaćcie lat, 

Wsztko cirpiał prze Bog rad; 

Siodmegonaćcie lata za morzem był¹¹⁸, 

Co sobie nic nie czynił. 

A więc gdy już umrzeć miał, 

Sam sobie list napisał 

I ścisnął ji¹¹⁹ twardo w ręce, 

Popisawszy swoje wsztki męki 

I wsztki skutki¹²⁰, co je płodził, 

Jako się na świat narodził. 

A gdy Bogu duszę dał, 

Tu się wielki dziw zstał¹²¹: 

Samy¹²² zwony¹²³ zwoniły¹²⁴, 

Wsztki, co w Rzymie były. 

Więc się po nim pytano, 

Po wsztkich domiech¹²⁵ szukano; 

Nie mogli go nigdziej najć¹²⁶, 

A wżdy¹²⁷ nie chcieli przestać. 

Jedno młode dziecię było, 

To jim¹²⁸ więc wzjawiło¹²⁹, 

A rzekąc¹³⁰: «Aza¹³¹ wy nie wiecie o tym, 

Kto to umarł? Jać¹³² wam powiem. 

U Eufamijanać leży, 

O jimże¹³³ ta fała¹³⁴ bieży; 

Pod wschodem¹³⁵ ji¹³⁶ najdziecie, 

Acz go jedno¹³⁷ szukać chcecie». 

Więc tu papież z kardynały¹³⁸, 

Cesarz z swymi kapłany 

Szli są k niemu z chorągwiami, 

A zwony wżdy¹³⁹ zwoniły samy; 

Tu więc była ludzi siła¹⁴⁰, 

Silno¹⁴¹ wielka ciszczba¹⁴² była. 

Kogokole¹⁴³ para¹⁴⁴ zaleciała 

Od tego świętego ciała, 

Który le¹⁴⁵ chorobę miał, 

Natemieście¹⁴⁶ zdrow ostał. 

Tu są¹⁴⁷ krasne cztyrzy¹⁴⁸ świece stały, 

Co są¹⁴⁹ więc w sobie święty ogień miały. 

Chcieli mu list z ręki wziąć, 

Nie mogli go mu wziąć. 

Ani cesarz, ani papież, 

Ani wsztko kapłaństwo takież¹⁵⁰, 

I wsztek lud k temu¹⁵¹, 

Nie mógł rozdrzeć¹⁵² nicht¹⁵³ ręki jemu. 

Więc wsztcy prosili Boga za¹⁵⁴ to, 

Aby jim Bog pomogł na to, 

By mu mogli list otjąć¹⁵⁵, 

A wżdy¹⁵⁶ mu go nie mogli otjąć, 

Eżby¹⁵⁷ ale¹⁵⁸ poznali mało¹⁵⁹, 

Co by na tym liście stało¹⁶⁰. 

Jedno¹⁶¹ przyszła żona jego, 

A wściągła¹⁶² rękę do niego, 

Eż jej w rękę upadł list, 

Przeto, iż był jeden do drugiego czyst¹⁶³. 

A gdy ten list oglądano, 

Natemieście uznano, 

Iż był syn Eufamijanow¹⁶⁴, 

A księdza¹⁶⁵ rzymskiego cesarzow. 

A gdy to ociec [...] 

(dalszego ciągu w rkps. brak)

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/towarzystwo/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą: wolnelektury.pl/towarzystwo/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Nowoczesna Polska
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. Vita sancti Allexii rikmice (łac.) — żywot świętego Aleksego (pisany) rytmem (tj. wierszowany); ostatni wyraz zniekształcony, powinno być prawdopodobnie: rhytmicae. [przypis edytorski]

2. dziać komu (starop.) — nadawać imię; nazywać. [przypis edytorski]

3. Męszyjasz (starop.) — Mesjasz. [przypis edytorski]

4. k mej rzeczy (starop.) — tu: do mej mowy, mojej mowie (tj. „temu, co mam rzec”). [przypis edytorski]

5. obleczy (starop.) — forma trybu rozkazującego; dziś: oblecz, przyodziej. [przypis edytorski]

6. raczy (starop.) — forma trybu rozkazującego; dziś: racz. [przypis edytorski]

7. bych (starop.) — bym, abym. [przypis edytorski]

8. prawić (starop.) — mówić, opowiadać. [przypis edytorski]

9. coż (starop.) — tu: który. [przypis edytorski]

10. cztę (starop.) — czytam; forma 1 os.lp od czas. cześć: czytać. [przypis edytorski]

11. rado (starop.) — forma r.n.; dziś: rade; rado służyło: służyło chętnie. [przypis edytorski]

12. procz (starop.) — oprócz. [przypis edytorski]

13. panosza (starop.) — drobny szlachcic; dworzanin, giermek. [przypis edytorski]

14. są mu (...) służyli (starop. forma) — forma złożona czasu przeszłego. [przypis edytorski]

15. k stołu (starop.) — do stołu, dla stołu; tu: przy stole; zawżdy k jego stołu byli: zawsze siadywali u jego stołu. [przypis edytorski]

16. chował je na wielebności i na krasie (starop.) — utrzymywał ich wspaniale i pięknie. [przypis edytorski]

17. ji (starop. forma) — go. [przypis edytorski]

18. dziano jemu (starop.) — nazywano go. [przypis edytorski]

19. żenie (starop. forma) — żonie. [przypis edytorski]

20. ubostwo (starop.) — rzecz. zbiorowy: ludzie ubodzy. [przypis edytorski]

21. być (...) w czas (starop.) — tu: śpieszyć z pomocą; być pomocnym. [przypis edytorski]

22. płod (starop.) — tu: dziecko, potomek. [przypis edytorski]

23. ci (starop.) — partykuła wzmacniająca. [przypis edytorski]

24. jąć (starop.) — zacząć. [przypis edytorski]

25. plemię (starop.) — dziecko, potomek. [przypis edytorski]

26. w lepsze się przygodzić (starop.) — być zdatnym do (czegoś) lepszego. [przypis edytorski]

27. zdziano mu (starop.) — nadano mu imię. [przypis edytorski]

28. był oćca barzo lepszy (starop.) — był dużo lepszy od ojca. [przypis edytorski]

29. był star (starop.) — miał lat; był w wieku. [przypis edytorski]

30. dwadzieścia k temu cztyrzy lata (starop.) — dwadzieścia i do tego cztery lata; dwadzieścia cztery lata. [przypis edytorski]

31. zajegoć (starop.) — zaraz; pojim zajegoć żonę: weź (sobie) niezwłocznie żonę. [przypis edytorski]

32. jedno (starop.) — tylko. [przypis edytorski]

33. ślubić komu (starop.) — ślubować komu, przysięgać komu; dawać komu słowo. [przypis edytorski]

34. wszeko (starop.) — wszak, wszelako; przecież. [przypis edytorski]

35. słusza (starop.) — przystoi, wypada; wszeko słusza starszemu tu: jak przystoi (odpowiadać) osobie starszej. [przypis edytorski]

36. wszekom ja twoje dziecię (starop.) — przecież jestem twoim dzieckiem. [przypis edytorski]

37. dałbych (starop. forma) — dałbym. [przypis edytorski]

38. prze cię (starop.) — za ciebie; dałbych swoj żywot prze cię: swoje życie oddałbym za ciebie. [przypis edytorski]

39. cokole (starop.) — cokolwiek. [przypis edytorski]

40. po twej woli (starop.) — zgodnie z twoją wolą. [przypis edytorski]

41. dziewka (starop.) — dziewczyna, tu: córka. [przypis edytorski]

42. ji s nią oddał (starop.) — połączył go z nią (ślubem). [przypis edytorski]

43. A w ten czas (...) Archodonijusz niżli — Niewykluczone, że kolejność wierszy 52–53 oraz 54–55 powinna być odwrócona [tj. „To ten był cesarz pirwy, / Archodonijusz niżli / A w ten czas papieża miano, / Innocencyjusz mu dziano”; red. WL]. [przypis redakcyjny]

44. zasię (starop.) — tu: z powrotem. [przypis edytorski]

45. dziewstwo (starop.) — dziewictwo. [przypis edytorski]

46. ji (starop.) — go; wroć mi ji: zwróć mi go (tj. pierścień). [przypis edytorski]

47. będziewa oba (starop.) — będziemy oboje. [przypis edytorski]

48. bierzę od ciebie (starop.) — odchodzę od ciebie; bierzyć: brać się, zbierać się wyruszać (w drogę). [przypis edytorski]

49. służy (starop. forma) — daw. forma trybu rozkazującego lp; dziś: służ. [przypis edytorski]

50. karmi (starop. forma) — daw. forma trybu rozkazującego lp; dziś: karm. [przypis edytorski]

51. nijednej (starop.) — żadnej. [przypis edytorski]

52. jinako (starop.) — inaczej. [przypis edytorski]

53. jinako po mnie nie wzwiesz (starop.) — nic innego o mnie nie usłyszysz. [przypis edytorski]

54. dojąd (starop.) — dokąd; póki. [przypis edytorski]

55. jeko (starop.) — jak; tu: gdy, skoro. [przypis edytorski]

56. zajutra (starop.) — nazajutrz. [przypis edytorski]

57. się precz brał (starop.) — zebrał się do drogi; ruszał w drogę. [przypis edytorski]

58. jedno (starop.) — tylko. [przypis edytorski]

59. plemię (starop.) — tu: potomek; dziecko. [przypis edytorski]

60. rucho (starop.) — szaty, odzienie. [przypis edytorski]

61. księstwo (starop.) — tu: książęce pochodzenie. [przypis edytorski]

62. podle (starop.) — pod, u (progu). [przypis edytorski]

63. falić (starop.) — chwalić. [przypis edytorski]

64. falę, proszę (starop.) — forma imiesłowowa: chwaląc, prosząc. [przypis edytorski]

65. niegdy (starop.) — czasem. [przypis edytorski]

66. eż (starop.) — aż. [przypis edytorski]

67. zstać się (starop.) — stać się; przydarzyć się (czas. dokonany). [przypis edytorski]

68. wstał z obraza Matki Bożej obraz — postać Matki Bożej zeszła z obrazu. [przypis edytorski]

69. jen (starop.) — który. [przypis edytorski]

70. opiekać się (starop.) — opiekować się. [przypis edytorski]

71. rzekł jest (starop.) — forma złożonego czasu przeszłego dokonanego. [przypis edytorski]

72. puści (starop.) — puść. [przypis edytorski]

73. otemkni (starop.) — odemknij; otwórz. [przypis edytorski]

74. ać (starop.) — tu: niech. [przypis edytorski]

75. barzo (starop.) — bardzo. [przypis edytorski]

76. nie jedno (starop.) — nie jeden raz. [przypis edytorski]

77. fała (starop.) — chwała; wieliką mu fałę dali: oddali mu cześć, otoczyli go wielką czcią. [przypis edytorski]

78. trzymać kogo za co (starop.) — uważać kogo za co. [przypis edytorski]

79. prze Bog (starop.) — w imię Boga; w imię boże. [przypis edytorski]

80. steskszy sobie (starop.) — forma imiesłowowa: stęskniwszy się. [przypis edytorski]

81. po wszym ziemiam (starop.) — po wszech ziemiach; po wszystkich krajach. [przypis edytorski]

82. ksiądz (starop.) — książę. [przypis edytorski]

83. nadjeli ji (starop.) — znaleźli go, spotkali go. [przypis edytorski]

84. w Jelidocni — w Laodycei; św. Aleksy miał przebywać w Edessie w Syrii (obecnie: w Turcji). [przypis edytorski]

85. wiesioł był (starop.) — był wesoły. [przypis edytorski]

86. ji (starop.) — go. [przypis edytorski]

87. są jechali (starop.) — pojechali; złożona forma czasu przeszłego. [przypis edytorski]

88. żadni (starop.) — żaden. [przypis edytorski]

89. ksiądz (starop.) — tu: książę. [przypis edytorski]

90. nieluby (starop.) — niemiły. [przypis edytorski]

91. fała (starop.) — chwała. [przypis edytorski]

92. ondzie (starop.) — w onym miejscu; tam. [przypis edytorski]

93. wodzić się (starop.) — wieść się, powodzić się; fała (...) co się mu ondzie wodziła: chwała, która go tam spotykała. [przypis edytorski]

94. koga (starop.) — statek. [przypis edytorski]

95. brać się do (starop.) — tu: wybierać się do (jednej ziemie: pewnego kraju). [przypis edytorski]

96. Tars — Tars (dziś: Tarsus w Turcji), miejsce urodzenia, a następnie chrześcijańskiego kultu św. Pawła Apostoła. [przypis edytorski]

97. był czuł (starop.) — daw. forma czasu zaprzeszłego; znaczenie: czuł wcześniej, uprzednio. [przypis edytorski]

98. była (...) padła (starop.) — daw. forma czasu zaprzeszłego; znaczenie: padła wcześniej, uprzednio. [przypis edytorski]

99. ji (starop.) — go. [przypis edytorski]

100. zasię (starop.) — tu: z powrotem; nazad. [przypis edytorski]

101. przyjąć (starop.) — tu: przybyć. [przypis edytorski]

102. rzekąc (starop.) — forma imiesłowowa; dziś: mówiąc. [przypis edytorski]

103. cirzpieć (starop.) — cierpieć. [przypis edytorski]

104. wsztki — w rkps. tu i w ośmiu jeszcze innych miejscach występuje forma „wsztki”, co nasuwa przypuszczenie, że pisarz tak ją wymawiał. [przypis redakcyjny]

105. file (starop.) — chwile. [przypis edytorski]

106. jimieć (starop.) — mieć, posiadać. [przypis edytorski]

107. potkać (starop.) — spotkać. [przypis edytorski]

108. na żorawiu przed grodem (starop.) — na moście zwodzonym pod miastem. [przypis edytorski]

109. synowo jimię (starop.) — imię syna. [przypis edytorski]

110. wspomionął (starop.) — wspomniał. [przypis edytorski]

111. Boga dla (starop.) — dla Boga; z powodu Boga, ze względu na przykazania pobożności. [przypis edytorski]

112. Więc ji Boga dla chował — Niewykluczone, że wiersz ten powinien następować po w. 178 [tj. po „Mało eże z mostu nie spadł”]. [przypis redakcyjny]

113. zamęt (starop.) — smutek, troska. [przypis edytorski]

114. eże (starop.) — tu: że. [przypis edytorski]

115. podał mu szafarza swego (starop.) — tu: oddał go w opiekę swego szafarza, rządcy. [przypis edytorski]

116. szafarz (daw.) — osoba odpowiedzialna za gospodarstwo domowe, w szczególności spiżarnię, na daw. dworze magnackim. [przypis edytorski]

117. wschod (starop.) — schody. [przypis edytorski]

118. Siodmegonaćcie lata za morzem był — lub: „Siodmegonaćcie lata zamorzon był”. [przypis redakcyjny]

119. ji (starop.) — go. [przypis edytorski]

120. skutki (starop.) — tu: dzieła, czyny. [przypis edytorski]

121. zstać się (starop.) — stać się (czas. dokonany). [przypis edytorski]

122. samy (starop. forma) — forma lm r.ż.; dziś: same. [przypis edytorski]

123. zwon (starop.) — dzwon. [przypis edytorski]

124. zwonić (starop.) — dzwonić. [przypis edytorski]

125. domiech (starop. forma) — N.lm r.m.; dziś: (po) domach. [przypis edytorski]

126. najć (starop.) — znaleźć. [przypis edytorski]

127. wżdy (starop.) — przecież, zawsze; tu: ciągle. [przypis edytorski]

128. jim (starop.) — im. [przypis edytorski]

129. wzjawić (starop.) — wyjawić. [przypis edytorski]

130. rzekąc (starop.) — forma imiesłowowa; dziś: mówiąc. [przypis edytorski]

131. aza (starop.) — czy, czy też. [przypis edytorski]

132. jać (starop.) — konstrukcja z partykułą wzmacniającą ci, skróconą do -ć. [przypis edytorski]

133. o jimże (starop.) — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -że; inaczej: o nim to (właśnie). [przypis edytorski]

134. fała (starop.) — chwała; fała bieży: rozchodzi się sława, rozgłos. [przypis edytorski]

135. pod wschodem (starop.) — pod schodami. [przypis edytorski]

136. ji (starop. forma) — go. [przypis edytorski]

137. jedno (starop.) — jedynie, tylko. [przypis edytorski]

138. kardynały (starop. forma) — N.lm; dziś (z) kardynałami. [przypis edytorski]

139. wżdy (starop.) — przecież, zawsze; tu: ciągle. [przypis edytorski]

140. siła (starop.) — dużo, mnóstwo. [przypis edytorski]

141. silno wielka (starop.) — bardzo wielka; bardzo duża. [przypis edytorski]

142. ciszczba (starop.) — ciżba; tłum. [przypis edytorski]

143. kogokole (starop.) — kogokolwiek. [przypis edytorski]

144. para (starop.) — opary, zapach. [przypis edytorski]

145. le (starop.) — li, tylko; ktory le: którykolwiek, który tylko. [przypis edytorski]

146. natemieście (starop.) — natychmiast. [przypis edytorski]

147. są (...) stały (starop. forma) — forma złożona czasu przeszłego. [przypis edytorski]

148. cztyrzy (starop.) — cztery. [przypis edytorski]

149. są (...) miały (starop. forma) — forma złożona czasu przeszłego. [przypis edytorski]

150. takież (starop.) — także. [przypis edytorski]

151. k temu (starop.) — do tego; tu: w dodatku. [przypis edytorski]

152. rozdrzeć (starop.) — tu: otworzyć. [przypis edytorski]

153. nicht (starop.) — nikt. [przypis edytorski]

154. prosić za co (starop.) — prosić o co. [przypis edytorski]

155. otjąć (starop.) — odebrać. [przypis edytorski]

156. wżdy (starop.) — przecież; tu: jednak. [przypis edytorski]

157. eżby (starop.) — iżby, żeby. [przypis edytorski]

158. ale a. ali (starop.) — tu: oto. [przypis edytorski]

159. mało (starop.) — trochę; poznać mało: trochę się dowiedzieć. [przypis edytorski]

160. co by na tym liście stało (starop.) — co jest napisane w tym liście. [przypis edytorski]

161. jedno (starop.) — jedynie, tylko; tu: dopiero. [przypis edytorski]

162. wściągła (starop. forma) — 3 os.lp r.ż od czas. wściągać; tu: wyciągnęła. [przypis edytorski]

163. cześć (starop.) — czytać; był czyst: był czytany; przeto iż był jeden do drugiego czyst tu: ponieważ był pisany przez jedno do drugiego a. ponieważ był przez jedno przeznaczony do czytania dla drugiego (przez męża dla żony). [przypis edytorski]

164. syn Eufamijanow (starop.) — syn Eufamijanowy, czyli syn Eufamijana. [przypis edytorski]

165. ksiądz (starop.) — książę. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Nowoczesna Polska – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Nowoczesna Polska
KRS 0000070056

Dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Nowoczesna Polska zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/legenda-o-sw-aleksym

Tekst opracowany na podstawie: Legenda o św. Aleksym (przedruk), Chrestomatia staropolska: teksty do roku 1543, oprac. Wiesław Wydra, Wojciech Ryszard Rzepka, red. Wiesław Wydra, Wojciech Ryszard Rzepka, Zakład Narodowy Ossolińskich, Wrocław 1995.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana dzięki uprzejmości Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Kopeć, Wojciech Kotwica, Aleksandra Sekuła.

Okładka na podstawie: Święty Aleksy w brązowej chuście, trzymający laskę, Guercino, właśc. Giovanni Francesco Barbieri (1591-1666), domena publiczna

ISBN 978-83-288-5868-8

Plik wygenerowany dnia 2022-02-14.