Bolesław Leśmian

Asoka

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Asoka

Król Asoka¹, na wzgórza smuklejąc odsłoniu², 

Patrzał³ zowąd na wroga, co poległ na błoniu⁴, 

I rozżalił się duchem na wronistym koniu. 

I rzekł: «Odtąd niech wrogów nie będzie na świecie, 

Niech łzom stanie się zadość, niech spoczną zamiecie — 

Tak przysięgam: po pierwsze, po wtóre, po trzecie!» 

I ukląkłszy na mieczu, jak klęczą mocarze, 

Poukochał kolejno te rany, te — wraże⁵, 

I zgromadził w pamięci przewymarłe⁶ twarze. 

A na jego skinienie od owej godziny 

Powstawały schroniska — dziwy tej krainy — 

Dla człowieka, zwierzęcia i wszelkiej rośliny. 

Oto razu pewnego w tym czasie bez czasu 

Król Asoka zmiłował⁷ oczyma wśród lasu 

Wierzbę, co umierała bez liści hałasu.  

Zadżumiona skwarami, bez jadła, napoju, 

Schła, ledwo zieleniejąc, wpośród pszczół wyroju, 

W przeubogim, na zgony ordzewiałym stroju.  

Król pojął z woli serca i z duszy nakazu 

Jej milczenie, tak inne od milczenia głazu, 

I czuł to, co się czuje — nigdy lub od razu. 

Więc serdecznie jej sękom przyglądał się z bliska, 

Więc widział, jak się zmaga i rdzą bólu błyska, 

Więc poniósł własnoręcznie chorą do schroniska. 

Tam jej wybrał zakątek od słońca pstrokaty, 

Tam jej rany w rosiste poobłóczył szmaty, 

Tam przygrywał na lutni⁸ i znosił jej kwiaty.  

Ale wkrótce nadeszły rozpląsane święta, 

I króla otoczyły w pałacu dziewczęta, 

I zapomniał o wierzbie — bo któż to spamięta? 

I tanecznie wędrował od sali do sali, 

I czuł, że tchom dziewczęcym brak jakichś korali, 

I że coś powierzbnego w duszy mu się żali. 

Aż oto strażnik bramny⁹ otrąbił po grodzie, 

Że wierzba uzdrowiona w cudnej bezprzeszkodzie¹⁰ 

Przyszła, by odtąd szumieć w królewskim ogrodzie.  

Król Asoka z pałacu wybiegł na spotkanie 

I wyciągnął ramiona, i poglądał ¹¹na nie, 

Że się tak wyciągnęły i tak niezachwianie. 

I przybyłej sam wskazał wcieleniem swej dłoni, 

Kędy¹² ma się zielenić i w jakiej ustroni — 

I spełniła to wszystko tak, jak mówił do niej. 

A w zwierciadle sadzawki aż do dna odbita 

Jaśniała, przeciw niebu w fali wniebowzbita, 

I szepnął król do siebie: «Tu niechaj rozkwita!» 

A po nocy, gdy księżyc jarami¹³ się bieli, 

I gdy wszystko posnęło i wszyscy posnęli, 

Ona wyszła podwójnie: z ziemi i z topieli¹⁴.  

I biegła, pątnikując¹⁵, po schodów marmurze 

W głąb nieznanych pałaców — ku górze, ku górze, 

Czyniąc kroki płochliwe, zwiewne i nieduże.  

Do królewskiej komnaty chciała się przedostać 

I wniosła do jej wnętrza niebyłą¹⁶ tam postać, 

A własnemu wzruszeniu nie mogła już sprostać.  

Ponad królem uśpionym tak długo — niedługo 

Szumiała, aby senną uczcić go posługą, 

I w pierś jego zieleni wlewała się strugą. 

Król się zbudził i spojrzał w pośpiesznej zadumie, 

I zgadnął, że go kocha, po szumie — po szumie, 

I uląkł się miłości, że jej nie zrozumie.  

I rzekł smutny: «Bacz na to, że kochasz daremnie, 

W słońce tobie poglądać, nie we mnie — nie we mnie! 

Jakimż darem twe dary, wierzbo, odwzajemnię? 

«Chcesz połowę królestwa czy skarbu połowę? 

Chcesz, bym ciebie na kwiatów pasował królowę¹⁷? 

Otom stał się¹⁸ ubogi i w miłość, i w mowę». 

A ona mu szepnęła w którymś okamgnieniu: 

«Chcę, byś czasem znużony przystanął w mym cieniu 

I gałąź moją swemu przychylił ramieniu. 

Chcę, byś wierzył, że myślę o tobie i sobie, 

I że nie bez miłości twe ogrody zdobię. 

To — wszystko! — I byś pobyt dał mi na swym grobie». 

I król rzekł: «Wierzbo, wierzbo, iść mi z tobą w pole! 

Dolę twą, skoro trzeba, wraz z tobą przedolę¹⁹ — 

Stanie się, jako pragniesz! Spełnię twoją wolę. 

Czuję szczęście, gdy duszę w twoją zieleń wyślę, 

Do miłości podobne tak bardzo, tak ściśle, 

Że jest samą miłością, skoro się zamyślę...» 

Król umilkł. Chwilę wzajem patrzyli w swe światy, 

Aż ona się z królewskiej wymknęła komnaty, 

Nieśmiało więc powłócząc swe zielone szaty. 

Król słyszał, jak radośnie w dół biegła po schodach, 

I jak potem się w nocnych pogrążyła chłodach, 

I jak potem szumiała w królewskich ogrodach.  

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. Asoka właśc. Aśoka (ok. 269–232 p.n.e.) — władca indyjskiego imperium Maurjów, panujący nad niemal całym subkontynentem indyjskim. [przypis edytorski]

2. odsłoń (neol.) — odkryty stok wzgórza. [przypis edytorski]

3. patrzał — dziś popr. forma 3 os. lp cz.przesz.: patrzył. [przypis edytorski]

4. błoń a. błonie — duża przestrzeń porośnięta trawą; pastwisko, łąka. [przypis edytorski]

5. wraży — wrogi, nieprzyjazny. [przypis edytorski]

6. przewymarły (neol.) — dawno wymarły. [przypis edytorski]

7. zmiłować — tu: rozmiłować. [przypis edytorski]

8. lutnia (muz.) — dawny instrument strunowy szarpany. [przypis edytorski]

9. bramny (daw.) — przym. od słowa brama. [przypis edytorski]

10. bezprzeszkoda (neol.) — coś, co nie stawia żadnych przeszkód. [przypis edytorski]

11. poglądać (daw.) — spoglądać. [przypis edytorski]

12. kędy (daw.) — którędy. [przypis edytorski]

13. jar — dolina, wąwóz. [przypis edytorski]

14. topiel — głębina. [przypis edytorski]

15. pątnikować (daw.) — pielgrzymować. [przypis edytorski]

16. niebyły — taki, który się nie zdarzył; nierzeczywisty. [przypis edytorski]

17. królowę — dziś popr. forma B. lp: królową. [przypis edytorski]

18. otom stał się — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: oto stałem się. [przypis edytorski]

19. przedolić (neol.) — przetrwać, przeżyć dolę. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/lesmian-asoka/

Tekst opracowany na podstawie: Bolesław Leśmian, Łąka, Wydawnictwo J. Mortkowicza, Warszawa 1920.

Wydawca: Fundacja Wolne Lektury

Publikacja zrealizowana w ramach biblioteki Wolne Lektury (wolnelektury.pl). Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Marianna Czabator, Justyna Staroń.

Okładka na podstawie: Landscape (1927), Lajos Csordak, domena publiczna

Plik wygenerowany dnia 2024-11-04.