Jan Kochanowski

Tren IX. (Kupić by cię, mądrości, za drogie pieniądze...)

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Nowoczesna Polska.

Tren IX. (Kupić by cię, mądrości, za drogie pieniądze...)¹

Kupić by cię², mądrości, za drogie pieniądze, 

Która (jesli prawdziwie mienią³) wszytki żądze, 

Wszytki ludzkie frasunki⁴ umiesz wykorzenić⁵, 

A człowieka tylko nie⁶ w anioła odmienić⁷, 

Który nie wie, co boleść, frasunku nie czuje, 

Złym przygodam⁸ nie podległ, strachom nie hołduje⁹. 

Ty wszytki rzeczy ludzkie masz za¹⁰ fraszkę sobie, 

Jednaką myśl¹¹ tak w szcześciu, jako i w żałobie¹² 

Zawżdy¹³ niesiesz; ty śmierci namniej¹⁴ sie nie boisz, 

Bezpieczną¹⁵, nieodmienną, niepożytą¹⁶ stoisz. 

Ty bogactwa nie złotem, nie skarby wielkiemi, 

Ale dosytem¹⁷ mierzysz¹⁸ i przyrodzonemi¹⁹ 

Potrzebami; ty okiem swym nieuchronionym²⁰ 

Nędznika²¹ upatrujesz²² pod dachem złoconym, 

A uboższym nie zajźrzysz²³ szcześliwego mienia²⁴, 

Kto by jedno²⁵ chciał słuchać twego upomnienia. 

Nieszcześliwy ja człowiek, którym lata swoje 

Na tym strawił, żebych był ujźrzał progi²⁶ twoje. 

Terazem nagle z stopniów ostatnich²⁷ zrzucony 

I miedzy insze²⁸, jeden z wiela²⁹, policzony. 

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/towarzystwo/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą: wolnelektury.pl/towarzystwo/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Nowoczesna Polska
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Trenach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

2. kupić by cię — warto by cię kupić. [przypis redakcyjny]

3. mienić (starop.; tu forma 3 os. lm: mienią) — mówić, nazywać. [przypis redakcyjny]

4. frasunk a. frasunek (starop.; tu lm: frasunki) — zgryzota, smutek, strapienie. [przypis redakcyjny]

5. wykorzenić — wyrwać z korzeniem. [przypis redakcyjny]

6. tylko nie (starop.) — omal, o mało co. [przypis redakcyjny]

7. odmienić — tu: przemienić. [przypis redakcyjny]

8. przygodam (starop. forma C. lm rodz. ż.) — przygodom. [przypis redakcyjny]

9. nie hołdować — nie ulegać, nie poddawać się. [przypis redakcyjny]

10. mieć za (daw.) — uważać za. [przypis redakcyjny]

11. jednaka myśl — niezmienna postawa, nastrój. [przypis redakcyjny]

12. w żałobie — w smutku, w płaczu. [przypis redakcyjny]

13. zawżdy (starop.) — zawsze. [przypis redakcyjny]

14. namniej (starop.) — wcale; wcale nie. [przypis redakcyjny]

15. bezpieczny — tu: wolny od obaw, nie podlegający strachowi. [przypis redakcyjny]

16. niepożyty (starop.) — niezwyciężony, niezwruszony. [przypis redakcyjny]

17. dosyt (starop.; tu forma N. lp: dosytem) — zaspokojenie potrzeb, nasycenie; por. współczesne wyrażenie: najeść się do syta. [przypis redakcyjny]

18. mierzyć czym — oceniać ze względu na co. [przypis redakcyjny]

19. przyrodzony (daw.) — naturalny. [przypis redakcyjny]

20. nieuchroniony (starop.)— taki, przed którym nie można się uchronić, ukryć. [przypis redakcyjny]

21. nędznik (daw.) — biedak, człowiek nieszczęśliwy, nieszczęśnik (odcień znaczeniowy często pogardliwy). [przypis redakcyjny]

22. upatrywać (daw.) — szukać i umieć dojrzeć, oceniać. [przypis redakcyjny]

23. zajźrzeć (starop.; tu 2 os. lp: zajźszysz) — zazdrościć. [przypis redakcyjny]

24. szcześliwe mienie — mienie dostateczne, wystarczające i uczciwie nabyte. [przypis redakcyjny]

25. by jedno (starop.) — byleby, byleby tylko. [przypis redakcyjny]

26. progi (przen.) — siedziba. [przypis redakcyjny]

27. z stopniów ostatnich — z najwyższych stopni, wiodących do siedziby mądrości. [przypis redakcyjny]

28. miedzy insze (starop.) — między innych, pośród innych. [przypis redakcyjny]

29. jeden z wiela (starop.) — jeden z wielu. [przypis redakcyjny]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Nowoczesna Polska – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Nowoczesna Polska
KRS 0000070056

Dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Nowoczesna Polska zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/treny-tren-ix

Tekst opracowany na podstawie: Jan Kochanowski, Treny, Drukarnia Łazarzowa, wyd. 2, Kraków, 1583

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska, Piotr Wilczek.

Okładka na podstawie: 7 days of me - No 4, slightly everything@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2022-06-24.