Jan Kochanowski

Tren VIII. (Wielkieś mi uczyniła pustki w domu moim...)

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Nowoczesna Polska.

Tren VIII. (Wielkieś mi uczyniła pustki w domu moim...)¹

Wielkieś mi uczyniła pustki w domu moim, 

Moja droga Orszulo, tym zniknienim² swoim. 

Pełno nas, a jakoby nikogo nie było: 

Jedną maluczką duszą³ tak wiele ubyło. 

Tyś za wszytki mówiła, za wszytki śpiewała, 

Wszytkiś w domu kąciki⁴ zawżdy pobiegała⁵. 

Nie dopuściłaś nigdy matce sie frasować⁶ 

Ani ojcu myśleniem zbytnim głowy psować⁷, 

To tego, to owego wdzięcznie⁸ obłapiając⁹ 

I onym swym uciesznym śmiechem zabawiając. 

Teraz wszytko umilkło, szczere¹⁰ pustki w domu, 

Nie masz zabawki¹¹, nie masz rośmiać sie nikomu. 

Z każdego kąta¹² żałość człowieka ujmuje¹³, 

A serce swej pociechy¹⁴ darmo¹⁵ upatruje¹⁶. 

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/towarzystwo/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą: wolnelektury.pl/towarzystwo/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Nowoczesna Polska
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Trenach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

2. zniknienim (starop.) — zniknieniem, zniknięciem. [przypis redakcyjny]

3. dusza* (daw.) — w znaczeniu: „żywe stworzenie”; dawniej duszami nazywano ludzi, np. szlachcic posiadał wieś z określoną ilością dusz, czyli chłopów; jedną (...) duszą (...) ubyło: z jedną duszą ubyło. Jerzy Axer przekonująco dowodził, że jest to niejako odpowiedź na cytat z listu, który otrzymał Cicero od swojego przyjaciela Serwiusza Sulpicjusza. Przyjaciel pytał Cycerona cierpiącego po śmierci córki Tulii: „in unius (Jedną) mulierculae animula (maluczką duszą) [si] iactura facta est (ubyło), tanto opere [commoveris] (tak wiele)?”. Postać i dzieło Cycerona są ważne również w Trenie XVI i XIX. [przypis redakcyjny]

4. wszytki kąciki — wszystkie zakamarki, całą przestrzeń domu. [przypis redakcyjny]

5. pobiegała — przebiegała. [przypis redakcyjny]

6. Nie dopuściłaś (...) matce sie frasować — nie pozwoliłaś, by matka się frasowała, martwiła. [przypis redakcyjny]

7. głowy psować (starop. psować: psuć) — martwić się, dręczyć się myślami. [przypis redakcyjny]

8. wdzięczny* (starop.) — miły, przyjemny. [przypis redakcyjny]

9. obłapiać (starop.; tu forma imiesł.: obłapiając) — obejmować. [przypis redakcyjny]

10. szczery (tu forma lm: szczere) — prawdziwy. [przypis redakcyjny]

11. zabawka* (daw.)— miłe zajęcie, zajęcie przynoszące radość (por. „zabawić się”). [przypis redakcyjny]

12. z każdego kąta — zewsząd. [przypis redakcyjny]

13. ujmować — chwytać. [przypis redakcyjny]

14. swej pociechy — należnej mu pociechy (pociecha to również określenie dziecka. [przypis redakcyjny]

15. darmo — na darmo, daremnie, na próżno. [przypis redakcyjny]

16. upatrywać (tu forma 3 os. lp: upatruje) — wyglądać, oczekiwać zobaczenia, wypatrywać. [przypis redakcyjny]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Nowoczesna Polska – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Nowoczesna Polska
KRS 0000070056

Dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Nowoczesna Polska zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/treny-tren-viii

Tekst opracowany na podstawie: Jan Kochanowski, Treny, Drukarnia Łazarzowa, wyd. 2, Kraków, 1583

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska, Piotr Wilczek.

Okładka na podstawie: Untitled, slightly everything@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2022-06-24.