tłum. Emil Zegadłowicz

AKT PIĄTY

POMORZE

Wędrowiec, Filemon, Baucyda.

WĘDROWIEC

O, lipy stare, mroczne,

witam was po raz drugi —

pod wami dziś odpocznę

po wędrówce długiej.

Tak — ta sama zagroda,

która mnie przytuliła,

gdy mórz wzburzona woda

na brzeg mnie wyrzuciła.

Co też z gospodarzami?

żyje pobożna para?

już wtedy przed latami

przygarbiona, stara —

Zacni ludzie! w tęsknocie

do was idę; witajcie!

szczęśliwego w swej cnocie

zmierzchu zażywajcie.

BAUCYDA

staruszka zgrzybiała

Cicho, przechodniu sercu miły,

cicho! — śpi zacny mój małżonek;

sen długi krzepi starca siły

na pracowity, krótki dzionek.

WĘDROWIEC

Tyżeś to, matko, sercu miła?

korzę się tobie w dzięce zbożnej.

Tyś mnie do życia przywróciła,

ty i małżonek twój pobożny.

Wasze to serca cud sprawiły.

ożyłem w waszych serc obronie.

Wchodzi Filemon.

Tyżeś Filemon sercu miły,

coś morskie przemógł dla mnie tonie?

Waszego ognia płomień pilny,

waszego dzwonka srebrne bicie,

z toni wyrwały mnie mogilnej

i wam zawdzięczam życie.

Nad bezgraniczne idę morze,

piach ucałować, złożyć modły;

o, niezbadane drogi boże,

które mnie w cichy dom wasz wwiodły.

Zmierza ku brzegowi.

FILEMON

do Baucydy

W ogródku naszym pod lipami

posiłek przyładź jak należy;

on się zatrwoży widziadłami

i oczom nie uwierzy.

do Wędrowca, przy nim stanąwszy

Pomnisz tu morską toń wzburzoną?

— fala za falą się przelewa —

a oto ogród założono,

grzędy i kwiaty, krzewy, drzewa.

Starcem już byłem, słabe ciało

mogłożby sprostać pracy takiej? —

w miarę jak sił mych ubywało,

morze zmieniało szlaki.

Przyszli mędrkowie, śmiała czeladź —

kopali rowy, tamy, jazy —

zdołali morze z piachów przelać,

posłuszne na ich rozkazy.

Dziś lasy tu zieleniejące —

łąki, ogrody, wsie, spowiły —

Lecz już zachodzi, synu, słońce,

chodź na posiłek, gościu miły.

Tam w zorzy żagle się czerwienią,

— dołem spływają nocne mroki —

jak ptaki umykają cieniom,

do gniazd mkną — tam, gdzie port głęboki.

I tak cofnięty, zagubiony,

modry pas morza w mgle się mieni —

jak okiem sięgnąć w obie strony

krąg zaludnionej przestrzeni.

Podeszli do stołu pod lipami, zasiedli we troje do wieczerzy.

BAUCYDA

Dlaczego milczysz, gościu miły?

nietknięte mleko i razowiec.

FILEMON

Te zmiany tak go zadziwiły!

Ty lubisz mówić, opowiedz —

BAUCYDA

Dziwy się, wielkie dziwy, działy;

do dziś mnie straszą lęki —

bo to i ten wypadek cały

z szatańskiej był poręki.

FILEMON

Że brzeg darował i mieliznę

cesarza winić niepodobna;

herold ogłosił darowiznę

wszem wszystkim, każdemu z osobna.

Tu niedaleko mej zagrody

pierwsze na tamy bito pale;

namioty, domki! — wnet ogrody

i pałac z piachów wzrósł wspaniale.

BAUCYDA

W dzień się tłum łudzi krząta z wrzawą,

niewiele pociech z ich mordęgi —

aż w nocy ognie błysły krwawo,

nazajutrz wał się piętrzy tęgi.

Ofiary — straszne, któż policzy?!

nocami krzyki, wycia szału!

morzem w dal płynie błysk zwodniczy!

rano już wody lśnią kanału.

Bezbożnik! Boga nie ma w duszy!

pożąda naszej ojcowizny;

potęgą władzy swej się puszy

i chce nas zaprząc do pańszczyzny.

FILEMON

Przecież zalecał nam zamianę

na folwark zacny i — obszerny —

BAUCYDA

Te wodne lądy zakłamane!

Trwajmy na straży domu wiernej!

FILEMON

Ostatni promień słońca kona,

więc na modlitwy iść nam trzeba,

oddzwonić ave, wznieść ramiona,

z ufnością skarbić łaski nieba.

PAŁAC

Faust, Mefistofeles, Trzej Harnasie, Strażnik Linceusz. Rozległy wirydarz, wielki, równy kanał.

STRAŻNIK LINCEUSZ

przez tubę

Słońce zapada; karawele

chyżo sterują do wybrzeża —

łódź spora płynie na ich czele,

przez kanał ku nam zmierza.

Chorągiewkami wiatr kolebie,

Rośnie w przystani masztów las;

pieśń marynarzy wielbi ciebie —

twojego szczęścia nadszedł czas.

Dzwonek podzivania od wybrzeża.

FAUST

starzec stuletni przechadza się w zamyśleniu, wzdrygnął się

Znów to dzwonienie! Jak zdradliwa strzała

rani mnie dzwonu głos. Przede mną chwała

pańskości mojej, a za mną zgryźliwie

szydzi włość mała ze mnie urągliwie

i zda się mówić: „nie wszystko jest twoje!”;

tak samo brzęczą zazdrośników roje;

ta nędzna chata w lipach, kapliczkach spróchniała —

nie moje! — a ilekroć myśl ku nim wzleciała,

obcym cieniem zmrożona uciekła przed nimi;

Precz z oczu! Ziemia płonie pod stopami mymi!

STRAŻNIK

z wieży; jak poprzednio

Łódź się na dalach kładzie,

i wieczornym wiatrem płynie!

piętrzą się na pokładzie

tłumoki, wory, skrzynie.

Zbliża się wspaniała łódź przepełniona barwnym, egzotycznym ładunkiem.Mefistofeles z trzema Harnasiami.

CHÓR

Już lądujemy

o znaczonej godzinie,

witajże nam, witaj

miły gospodynie.

Wysiadają, ładunek znoszą na ląd.

MEFISTOFELES

Dobrześmy się dziś spisali!

Jazda z okrętami dwoma —

mniemam pan nas dziś pochwali —

bo wracamy z dwudziestoma.

Wielki czyn i czyn mozolny —

spójrzcie na tych pak spiętrzenie!

Morze wolne i duch wolny —

nie ma czasu na myślenie!

Decydować trza znienacka

— byle okręt złowić, zoczyć —

gdy już trzymasz — mina chwacka!

czwarty łatwo już przytroczyć;

gładziej jeszcze z piątą nawą;

kto ma siłę, ten ma prawo;

„co” rzecz pierwsza, „jak” ostatnia;

chyba wiem, co marynarstwo:

nierozdzielna trójca bratnia

to: wojna, handel i korsarstwo.

HARNASIE

razem

Ani dziękuje, ani nie wita,

jakby to było sprawą zwyczajną!

ani nie wita, ani dziękuje,

jak gdybyśmy mu przywieźli łajno.

Mina zgryźliwa: królewskie dary

widać go mierżą; to nie do wiary!

MEFISTOFELES

Żadnych już nagród wam nie sposobię,

każdy część swoją wszak zabrał sobie.

HARNASIE

Chciałbyś nas byle głupstwem zbyć —

we wszystkim równość musi być.

MEFISTOFELES

Najpierw, rzecz ważna,

byście w sali

te skarby w rząd

poustawiali,

gdy się w ten przepych

dobrze wpatrzy,

traktować zacznie

nas inaczej;

kutwą się mniemam

nie okaże —

hulanki! wiwat!

cni żeglarze!

A krasne ptaszki jutro tu przybędą,

sam się już zajmę jadłem ich i grzędą.

Wynoszą ładunek.

MEFISTOFELES

do Fausta

Ponurym spoglądasz okiem,

czoło twe sępią złe myśli —

miast szczęściem odetchnąć głębokiem,

że morze w oddali się kryśli,

żeś wyrwał otchłani ląd,

że tutaj pałac twój stoi,

że morze flotami się roi,

że światem kierujesz stąd —

stąd, gdzie niedawno rów mały

i niepozorny się wił —

dziś kanał wielki, wspaniały

wielbi potęgę twych sił!

Myśl, co pod czaszką twą gorze,

zdobyła ziemię i morze!

Tu, Fauście —

FAUST

— Przeklęte tu!

nim właśnie jestem znękany —

i w piersiach moich brak tchu!

Tobie, coś wielce jest szczwany,

powiem, że serce mi pęka,

że żyć nie mogę tak dalej,

że mnie zeżera ta męka!

Mówię, a wstyd mnie pali!

Ci starzy ustąpić muszą

i lipy muszą być moje —

te drzewa radość mą głuszą —

i gniewu wpierw nie ukoję,

dopóki nie wstąpię na wzgórze,

co jedno jedyne nie moje —

tam wzrok wszechwładny zanurzę,

gdzie morze nieba już sięga

i poznam, czy moja potęga

stanęła na ducha szczycie,

czy wypełniłem me życie,

czy jeszcze wyrwę z nicości

nowe czyny dla ludzkości.

Tak tu żyję w ogniu męki,

nędzarz z bogacza nazwiskiem —

zapach lip i dzwonów dźwięki

wiecznym są urągowiskiem,

wieczną mową grobu, pleśni,

pogrzebowych, głuchych pieśni.

Pozbyć się za wszelką cenę

tej zmory, co wolę pęta!

Kiedyż i jak ją wyżenę?

kiedyż dzwonów pieśń przeklęta

sczeźnie! — znowu grają dzwony!

zginę w tym graniu — szalony!

MEFISTOFELES

Naturalnie! — Te udręki

muszą twoje życie zbrudzić —

trudno przeczyć — dzwonów dźwięki

na śmierć potrafią zanudzić.

Bim-bam — buczą jak najęte;

najpogodniejszy dzień zachmurzą —

pierwszej kąpiółce twej, przeklęte,

i pogrzebowi twemu wtórzą.

Tak śnicie marny życia kłam

pomiędzy — bim — pomiędzy — bam. —

FAUST

Ciągła utarczka z opornością

korzyści stawia tamę dużej,

i z wielką stwierdzam dziś przykrością,

że sprawiedliwość mnie już nuży.

MEFISTOFELES

Jest przecież jedna stanu racja!

jaka? — a no: kolonizacja!

FAUST

A więc wywłaszczcie ich! Tak się zakończy spór —

od dawna na nich czeka dobrze ci znany dwór.

MEFISTOFELES

Raz-dwa ich przeniesiemy, zanim się spostrzegą,

aż-ci już będą w progach przybytku nowego;

najpierw ich lęk ogarnie, może rozpacz głucha,

lecz żal gwałtu przeminie, a wieś udobrucha.

Gwiżdże przeraźliwie. Wchodzą Harnasie.

MEFISTOFELES

Chodźcie! Spełnimy rozkaz pana!

a jutro uczta niesłychana.

HARNASIE

Cierpki był, aż nas przeszło mrowie;

uczta się patrzy, co się zowie.

Wychodzą.

MEFISTOFELES

do widzów

Znowuż ta sama, znana już robota:

Achab pożąda winnicy Nabota.

PÓŹNA NOC

Faust, Strażnik Linceusz, Mefistofeles, Harnasie.

STRAŻNIK LINCEUSZ

na warcie, śpiewa

Hej! oczy widzące, wy oczy sokołe,

strażnicze, bezsenne powieki!

Na wieży, na czatach w dal patrzę — a w dole

I w górze kraj wielki, daleki.

I księżyc, i gwiazdy, i lasy, i łany,

rzek wstęgi, srebrzystość ich fali —

urodę wieczystą wzrok chłonie pijany —

sam siebie pokochał w tej dali.

Niejedno widziały szczęśliwe źrenice,

choć różnie w tym życiu bywało:

świat piękny i piękne strażnika stanice —

pieśń jego jest życia pochwałą!

Tu kończy się śpiew strażnika, chwila ciszy.

Cóż za straszliwa zjawa z mroków się wyłania

i rozrość się radości wysokiej zabrania?!

Z najgęstszej nocy, skrytej pośród lip konarów,

rośnie łuna! Snop iskier! Płomienie pożarów!

To chata przygarbiona, mchem porosła płonie!

Któż pobieży z pomocą ku szybkiej obronie?

Zacni starzy! Tak dbali i strzegli ogniska,

aż tu z nagła nieszczęście czyha na nich z bliska.

Krwawa pożoga! Dobytek się pali!

Oby się oni chociaż z ognia zratowali!

Straszne piekło szaleje! Zajęły się drzewa —

płoną suche gałęzie — gęsta skier ulewa!

Wielkim słupem wyrasta rozchwiane ziskrzenie!

Błysk! — To lipa zetlona runęła w płomienie!

Czemuż ja tak dokładnie wszystko widzieć zdolę —

po raz pierwszy przeklinam źrenice sokole.

Na kaplicę zżagwione gałęzie spadają —

dach, ściany jak pochodnia w jasnym ogniu stają!

Płomienie liżą korę — chytre — posuwiste —

od stóp po czuby gorzą lipy płomieniste.

— Dom, kaplica już gasną w kurzawie ogniowej!

Lipy pod niebo rosną! Zgon lip purpurowy!

Długa przerwa, śpiew.

Radowały się me oczy,

czymże radość, czymże trwanie;

zguba poprzez mroki kroczy

nad wyognione otchłanie.

FAUST

wchodzi na taras, w stronę pomorzą patrzący

Na blankach pieśń żałosna jęczy;

dźwięk pusty, głuchy, nierychliwy;

żali się strażnik. — I mnie dręczy

mój rozkaz niecierpliwy.

Niechajże lipy pożar zżerze,

niech padną w płomieni czerwoność —

na miejscu ich postawię wieżę,

by patrzeć w nieskończoność!

Staruszkom zapewniłem mienie,

dom piękny i wygodny;

winni być wdzięczni nieskończenie

i w ciszy sobie żyć pogodnej.

MEFISTOFELES I HARNASIE

z dołu

Biegniemy — aż nam tchu brak! — Panie,

podziało się niespodziewanie!

Pukamy raz, pukamy drugi —

nikt nie otwiera przez czas długi;

trzęsiemy drzwiami — znów pukamy —

szast-prast wypadły zgnite bramy.

My w krzyk i groźby! — czeladź głucha

ani to patrzy, ani słucha.

Tak chwilę trwamy w wielkiej ciszy!

— Kto nie chce słyszeć, ten nie słyszy.

Więc złość nas bierze! Do obucha!

Słabiutcy wyzionęli ducha

ze strachu; nie kwilili wiele —

ledwo się duch tam trzymał w ciele.

Jakiś się obcy nam nawinął,

brał się do bitki — także zginął.

Nieszczęście chce, że węgle z pieca

w tym rozgardiaszu rozsypano;

wraz się w siennikach pożar wznieca

i z siłą wręcz niespodziewaną,

zagarnął chatę wraz z lipami:

nagrobny stos z trzema trupami.

FAUST

Źli słudzy, głusi, wyrodni!

Zamiany chciałem, nie zbrodni;

przeklinam wasze szaleństwo —

czynom i wam — przekleństwo!

CHÓR

Stara piosnka, dobrze znana:

słuchaj, sługo, swego pana!

Jemu zgarniasz, dlań się czubisz:

mienie tracisz, siebie gubisz!

Wychodzą.

FAUST

na tarasie

Gwiazdy błyskają przez dymu rozchwieje;

pożar dogasa, ogień mży i tleje;

wiatr chłodny powiał — dreszczem mnie przejmuje —

swąd spalenizny od zgliszczy się snuje.

Rozkaz pochopny, pochopne spełnienie! —

W mrokach się włóczą przyczajone cienie...

PÓŁNOC

Faust, Cztery wiedźmy: Brak, Wina, Troska, Nędza. Zjawiają się cztery zjawy niewieście.

PIERWSZA

Ja jestem Brak.

DRUGA

Ja jestem Wina.

TRZECIA

Ja jestem Troska.

CZWARTA

Ja jestem Nędza.

RAZEM

Podwoje zamknięte, niegościnny próg;

tu bogacz zamieszkał, nie ma dla nas dróg.

BRAK

Przewiałabym cieniem —

WINA

— Tu byłabym niczem.

NĘDZA

A na mnie by spojrzał z wzgardliwym obliczem.

TROSKA

Wam, siostry, nie wolno — ja sama tam wpłynę,

bo troska się wśliźnie przez każdą szczelinę.

Troska znika.

BRAK

W pomroki się, siostry, oddalcie stąd czarne.

WINA

Ja z tobą; do ciebie się, siostro, przygarnę.

NĘDZA

A z wami w zespole popłynie w ślad nędza.

RAZEM

Przygasły już gwiazdy, wiatr chmury napędza;

z oddali, z oddali, z bezkształtnej pomroczy

cień czwarty się zbliża — — śmierć kroczy!

FAUST

w pałacu

Trzy odeszły, a cztery postacie widziałem;

mówiły z sobą; treści słów nie zrozumiałem;

jedno z nich brzmiało: „nędza” — a wraz drugie słowo

„śmierć” zawołało ponuro, grobowo;

załopotała echem noc upiorna, głucha.

Więc jeszcze nie wywiodłem ku wolności ducha?!

Gdybym potrafił mosty poza sobą spalić,

wyzbyć się czarnoksięstwa, zaklęcia oddalić,

i przed naturą stanąć w mocy niezawodnej —

ten trud byłby zwycięski i człowieka godny.

Byłem człowiekiem, zanim ducha w mroki wpiąłem,

nim bluźnierstwem świat cały i siebie przekląłem.

A teraz na powietrzu tyle siły wrogiej,

że nikt nie wie, jak umknąć i jak jej zejść z drogi.

Dzień się mądrze uśmiecha i radośnie świeci,

noc nas łowi w majaków przeraźliwe sieci;

z łąk kwiecistych wracamy, z słonecznego rana,

nagle wrona zakracze; co kracze? — „przegrana”.

Tysiące zabobonów myśl naszą oblega:

„na psa urok”, „zły omen”, „uważaj” — przestrzega.

Tak spłoszeni, strwożeni — jesteśmy wciąż sami.

Drzwi skrzypią, nikt nie wchodzi skrzypiącymi drzwiami.

strwożony

Kto tu?

TROSKA

Ja!

FAUST

Ktoś ty?

TROSKA

Jestem; tutaj stoję.

FAUST

Precz stąd!

TROSKA

Zostanę; tutaj miejsce moje.

FAUST

zrazu gniewny, łagodnieje, do siebie

Nie chcę zaklęć! Czarami się dziś nie ukoję.

TROSKA

Choć mnie nie słyszy, nikt, bezdźwięcznej,

powiada o mnie głos wewnętrzny;

postać się moja wciąż przeradza:

złowieszcza moja władza.

Idę przez miasta, wody, niwy,

wierny towarzysz, przeraźliwy;

każdy mnie znajdzie, nikt nie szuka,

— schlebia — przeklina — ofuka —

Czyż nigdy, Fauście, nie zaznałeś troski?

FAUST

Przez świat przebiegłem jak wichr samowładnie;

rozkosz, użycie w przelocie chwytałem —

co niedomiarem, niechajże przepadnie;

co umykało, tego nie szukałem!

Żądzą li żyłem i tylko spełnieniem

i znowu żądzą! — Tak mocy pragnieniem

porwałem życie na wielkość i władzę;

dzisiaj idę w mądrości, dziś idę w rozwadze.

Już dostatecznie krąg ziemi poznałem,

w zaświaty mierzyć — próżnym ducha szałem!

Głupiec, kto szuka tęsknymi oczami

sobie podobnych ponad obłokami!

Niech stoi twardo, niech patrzy pojętnie;

Dzielnemu ziemia odpowiada chętnie.

Po cóż te wzloty ku wieczności szczytne?!

Poznanie jego winno być uchwytne.

Niech tak pomiernie dni przeżywa swoje;

ani go strachy zmogą, ani niepokoje;

w dążeniu naprzód znajdzie szczyt i skłony —

on — nigdy niczym nie zaspokojony!

TROSKA

Kogo los w moje sidła wżenie,

utonie w mroków powodzi

i w wieczne pójdzie zatracenie,

gdzie dzień nie wschodzi, nie zachodzi.

Na zewnątrz zmysłów tęgie siły,

a wewnątrz mrok wszechwładny —

choćby w krąg skarby się piętrzyły,

nie zdoła ich posiąść, bezradny.

W szczęściu, nieszczęściu mrze z udręki,

i w spichrzu z głodu ginie;

życia radości, życia męki

jutrzejszej zdaje godzinie.

Tak teraźniejszość przyszłością spowija,

aż życie w pustce strwonione — przemija.

FAUST

Zaprzestań! Nie dojdziesz do ładu ze mną!

Próżno tą gadaniną wołasz.

Wyjdź stąd! Litanią swoją ciemną

i najmędrszego otumanić zdołasz.

TROSKA

w dalszym ciągu

Iść? Wracać? — A znikąd obrony —

co czynić? — W myśli trwa bezładnej;

na środku drogi, jak zwiedziony,

półkroki stawia, nieporadny.

Wszystko się wkoło gnie i troi,

na bezpowrotne wszedł rozstaje;

siebie i bliźnich niepokoi,

aż w tej rozterce tchu nie staje.

Ani umiera, ani żyje,

ani to rozpacz, ni poddanie —

aż ci bezwola go spowije

i pchnie w bolesne poniechanie.

Strach i ucieczka, pęd wolności,

półsen i jawa w ciągłej biedzie —

tak trwa na miejscu, w niepewności,

która go prosto w piekło wiedzie.

FAUST

To wy, nieszczęsne strachy, w zło wiedziecie ludzi,

wasz omam po tysiąckroć rodzaj ludzki trudzi.

Dni obojętnych zamieniacie trwanie

w męki, okowy twarde, wstrętne zamieszanie.

Trudno się schronić, wiem, przed demonami,

nierozerwalne więzy wiążą nas z duchami;

ale twoje podstępy mnie, trosko, nie wadzą,

nie uznaję cię! Pomiatam twą władzą!

TROSKA

A więc ją poznaj, Fauście! — Oto

z złorzeczeniami opuszczam cię!

Wzrok ludzki zawsze jest ślepotą,

więc że i ty żyj wreszcie w ćmie!

Tchnęła na niego, znika.

FAUST

oślepły

Noc, zda się, coraz gęstszym mrokiem zionie,

a w wnętrzu moim żywe światło płonie;

co zamierzyłem, dokonam w tej chwili,

rozkazem władnym wielki czyn się zsili.

Wstawajcie słudzy! Chłop w chłopa, a zgrają!

Niech się szczęśliwie plany dokonają.

Chwyćcie narzędzia, rydle i łopaty!

Strzec mi porządku! Za pilność w tym czynie

rychła nagroda was, dzielni, nie minie;

by wielkich dzieł dokonać, czegóż trzeba więcej? —

wystarczy jeden duch wśród rąk tysięcy.

DZIEDZINIEC PAŁACOWY

Faust, Mefistofeles, Lemury, Pochodnie.

MEFISTOFELES

jako kierownik robotom przewodzi

Do mnie! Do mnie! Z ciemności,

lemury, cudaczne stwory,

ze ścięgien, żył i kości

podzierzgane potwory.

LEMURY

chórem

Stajemy na zawołanie,

w chętce wielce skorej,

ponoć każdy z nas dostanie

spłacheć ziemi spory.

Leży miernicze narzędzie,

są ostrzone pale;

ale co to z tego będzie

nie pomnimy wcale.

MEFISTOFELES

To waszej już powierzam radzie;

kunsztów przemyślnych nie trza zgoła!

Najdłuższy niech się wpodłuż kładzie,

a wy dół kopcie dookoła.

Jak dawne każą obowiązki,

niech rydle jamę dłubią, łupią!

Z pałacu w ten domeczek wąski —

tak się to wszystko kończy głupio...

LEMURY

z krotochwilną gestykulacją, kopią

Za młodu żyło się, kochało,

wesołość, śpiewki, pełny dzban;

samo się życie do mnie śmiało,

drygały nogi — dalej w tan!

Aż starość — nie ma już sposobu —

„no tańczże bratku! ” — ze mnie drwi;

potknąłem się na grobu progu,

po cóż otwarte stały drzwi?!

FAUST

wychodzi z pałacu, śłepiec: o drzwi się trzyma

Jakaż rozkosz! Łopata o kilof podzwania;

dla mnie wre wielka praca; ziemia się wyłania,

pogodzona ze sobą — wypiętrza się wałem —

za nią cofnięte morze gniewnym grzmi chorałem.

MEFISTOFELES

nie dochodzą słowa jego do Fausta

To wszystko dla nas, panie bracie,

ziemia, przystanie, rowy, tamy;

piekielny wodnik trwa na czacie —

na oścież rozwiera bramy.

Zguba zewsząd czyha na człowieka,

żywioł wszelki z nami się sprzymierza;

wszystko pleśnią i mchem się obleka —

wszystko do zniszczenia zmierza!