Krzysztof Kamil Baczyński

Polacy

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Polacy

Oto rozmawiam z cieniami rycerzy 

w głuchej, wygasłej urnie mojej ziemi, 

a głosy jak organy rosną i strudzeni, 

tyle wieków zwalając, co nad nimi leżą, 

tyle serc w jeden kamień skutych, nim odwalą, 

jak ciemność stygną we mnie i jak wiatr się żalą.  

O! Straszne, straszne dzieje. Widzę morza głuche, 

ziemię z niebem złączoną, a jak step w posuchę, 

i tętent burz pod ziemią, i tłumy wśród ogni 

wijące się jak węże pocięte w kawały, 

i twarze, twarze groźne, o! twarze podobne 

obliczom w śnie zabitych. To znów nagle wały, 

mury, miecze się wznoszą, krzyk rozcina ziemię; 

a potem cisza. Tylko stoją nieme 

posągi bohaterów — trzech lub dwu herosów, 

a popod nimi przepaść zieje — do dna głosu.  

Jeszcze, jeszcze pochody na dalekich lądach, 

gdzie huragany armat rwą na strzępy ziemię, 

na morzach lśniących, gdzie zamknięci w prądach 

mocują się z żyłami golfstromów pod niemi. 

I jeszcze, jeszcze dalej — gdzie stąpną — zwycięscy, 

I tam jeszcze, w ojczyźnie, z dłońmi zgorzałemi, 

tam zawsze podeptani, tam zawsze na klęsce 

jak na trumnie orkanu — wieniec serc na ziemi. 

I tak mijają lata: rzeki, miasta niosą 

jak czarną krę pożogi odbitą aż do dna, 

i ciemność, ciemność głuchą. Wyje ziemia głodna 

rykiem z pól wyoranym, wydartym z pogromów, 

a na niej stoją widma rozrąbanych domów, 

gdzie na zgwałconych sercach pohańbione ciała, 

jakby się męka boża w ludziach ciałem stała.  

O straszne, straszne dzieje. Huczy czas nad nami. 

Kiedy z szubienic dzwony sinych ciał zagrają, 

wywloką nas na bruki pokrajane łzami, 

na oświęcimskie kaźnie i warczącą zgrają 

do gardeł nam przypadną. My będziemy żyli 

i tysiąc lat po śmierci w gałęziach szubienic, 

płoszący życie z ślepi tych, co nas zabili. 

Ja rozmawiam z cieniami umarłych rycerzy 

nad grobowiskiem ziemi, sam jak krzyż zgorzały, 

i mówię: «O, przeklęty ten, który nie wierzy 

wystygłym prochom ludu i serc żywych grozie; 

bo kto na swojej klęsce — klęskę ducha mierzy, 

o! tego nie wybawi płomienisty orzeł. 

Bo kto nie kochał kraju żadnego i nie żył 

chociaż przez chwilę jego ognia drżeniem, 

chociaż i dniu potopu w tę miłość nie wierzył, 

to temu żadna ziemia nie będzie zbawieniem». 

O, wybudujcie domy, o, nazwijcie wreszcie 

Polskę — Polską, nie krzywdą, a miłość — miłością, 

i niechaj biegną rzeki, a na każdym mieście 

niech słup srebrzystych skrzydeł tryśnie jako kościół, 

kościół ciał odkupienia. Każdy jako posąg 

śród liści, nie z marmuru, stoi — sobie mały, 

ale rosnący w kształtach jak jabłka dojrzałe, 

wszyscy razem w kopulę, co odbije glosy 

walnych trąb archanielskich jak lawiny nieba, 

by chleb był dla miłości, nie miłość dla chleba, 

by czas był tym rosnącym, a nie krwi łakomym. 

O, wybudujcie domy, jasne, wielkie domy. 

23 grudnia 1942  

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/baczynski-polacy

Tekst opracowany na podstawie: Krzysztof Kamil Baczyński, Utwory zebrane, tom II, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1994.

Wydawca: Fundacja Wolne Lektury

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukacj cyfrowa wykonała fundacja Nowoczesna Polska.

Okładka na podstawie: Warszawa. Zniszczony wagon tramwajowy, 1942, autor nieznany, domena publiczna

Plik wygenerowany dnia 2025-01-13.