Krzysztof Kamil Baczyński

Róża świata

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Róża świata

A to jest róża świata, w której dnie spoczywam, 

której płatki przejrzyste jak stronice czasu 

On obraca powoli. Jak listki atłasu¹ 

zwierząt ciepłe języki na ciele i grzywa 

wiatru powiewa lekko. W mroku wielkie zwierzę 

przeciąga się, by prężność swą do mnie przybliżyć, 

i ptak wysoko śpiewa, aby niebo zniżyć 

i aby się tym bliższe stały chmury ziemi, 

spadły z nieba mórz krople w mleczne ciała dolin 

i tak obłoki chłonąc leżą między niemi, 

że krok, a poczuć można Boga wielką dłoń. 

Był taki czas. On wtedy wśród włosów świetlistych 

na niebie się ukazał ciemnościom ogromnym 

i z mroku dobył tony, a z tonów najczystsze 

imię człowiecze rzeźbił. Wtedy nieprzytomny, 

na podobieństwo jego, choć z ciemności rdzenia, 

stanął człowiek nieśmiały na progu stworzenia. 

I nim mu się mgławice w oczach, jak w jeziorze 

złote krople, ustały — Bóg mu różę podał. 

I zamknęło się niebo jak zmarszczona woda, 

i zacisnął krąg róży lotem — ciszy orzeł. 

Więc cóż? Spalone płatki zda się wiatr obraca, 

nocą skrzypiąc boleśnie. Tyle grzechu było 

w tym ciele, że wraz z sobą i światłość spaliło, 

i karty przezroczyste w spopielały obraz 

bożych natchnień zamienia. Ta róża podobna 

ciemności wielkim żaglom, które wieją głucho 

nad wydmami milczenia i źródeł posuchą.  

Gdzie jest ten dzban, ten kielich róży, co nawija 

płatki obrazów czystych, które jedne z drugich 

płyną i jedne w drugie wnikają powoli, 

i jak poszept okrętów snują mity długie 

o rzewnym zachwyceniu? O, jak wzrok nas boli, 

otwarty, biały taki jak źrenice trupie, 

w którym lądy spalone dnem do góry płyną 

jak ryby martwe. A na nich umarli 

z nożem przestrachu w oczach i z nicią na gardle 

czerwoną. I tych dzieci ciała, co jak listki 

niezapomniane nigdy, swym puchem motylim 

na wargach naszych przylgłe i w oczy nam wrosłe, 

które łódź nieprawości przekreśliła wiosłem. 

I kobiet najpiękniejszych rozrzucone ciała, 

i piersi stratowane, i włosy o zmierzchu 

jak ptaki złote lecą wysoko, po wierzchu 

świata, jakby je dusze unosiły w górze 

od strzaskanej miłości, co żyła w marmurze 

piękna. O zły, zły synu! Tylko popiół sypie, 

gdzie dotkniesz, ściany kruche, które w proch przemienia 

każdy oddech bolesny i pożera ziemia. 

A my w miłościach naszych życieśmy² czekali 

takie groźne jak oddech huczący lodowców, 

a myśmy mieli twarze nawiedzonych chłopców, 

którzy ojczyznę swą i w śmierci pokochali.  

A myśmy mieli dziwne sprawy, niepojęte, 

które nam ciała zmięły i oczy spaliły, 

i tak się nam te karty w ciemności prześniły 

i już nie ukazały serca róży świętej.  

I znowu poda Bóg kwiat, co jak niebo szumi, 

i wyschną wreszcie zbrodnie w nieudolnych dłoniach, 

czas się przewali hucząc na rozprężonych koniach, 

a naszych dziwnych spraw wiek żaden nie zrozumie.  

Na nieobeschłe, czarne od krwi naszej ziemie  

zejdzie niebaczne na nic, nowe mrówcze plemię.  

20 czerwca 1943

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. atłas — miękka tkanina, której jedna strona jest błyszcząca, a druga matowa. [przypis edytorski]

2. życieśmy czekali — daw. konstrukcja z przestawna końcówka czasownika; inaczej: czekaliśmy życie (tj. czekaliśmy przez czas trwania życia). [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/baczynski-roza-swiata

Tekst opracowany na podstawie: Krzysztof Kamil Baczyński, Poezje, wybór K. Wyka, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1977.

Wydawca: Fundacja Wolne Lektury

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez fundację Nowoczesna Polska.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paweł Kozioł, Maciej Rajski.

Publikację wsparli i wsparły: Katarzyna Walichnowska, Tomasz Kolinko, zby, sroczka, Piotr Skirski, animal, Jan Marcinkiewicz, Sławomir Czarnecki, Joanna Stępień, Alkina, Daga, Justyna Sławik, 10, Beata i Gabrysia Wcisło, Agnieszka Bielawska.

Okładka na podstawie: Warszawa. Zniszczony wagon tramwajowy, 1942, autor nieznany, domena publiczna

Plik wygenerowany dnia 2025-01-13.