Elżbieta Drużbacka

Opisanie oczu ciekawych Akteona

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Opisanie oczu ciekawych Akteona¹

Często ciekawe oko szkodę czyni w duszy, 

Często w niewolne jarzmo wolnego zaprzęga; 

Oko nasz nieprzyjaciel, mózg i ciało suszy, 

Zdrów dopiero, wnet z niego żebrak niedołęga, 

Choruje napiera się, a nie wie, że w trunku 

Zamiast lekarstwa bierze złą śmierć w bassarunku². 

Teć to są perspektywy misternej roboty, 

I choć z daleka patrząc, nie nasyca wzroku, 

Pędzi ciekawość szybko, dodaje ochoty, 

Pozwala bezpieczeństwa, przyspieszając kroku; 

Zaciekły oślep bieżąc, często w przepaść mierzy, 

Oczy traci, gdy głowę o skałę uderzy. 

Przypłacił ciekawości Akteon myśliwy, 

Lubo³ nie szukał w kniei damy lub jelenia; 

Hartowną strzałę z łuku wypuściwszy chciwy, 

Bieży w lot do harapu⁴, ubił bez wątpienia, 

A pragnąc oczy napaść, w pobitej zwierzynie 

Topi wzrok równo z strzałą w kąpiącej dziewczynie. 

Nie sądzi ją być z rzędu Bogiń wielowładnych, 

Choć z twarzy coś Bozkiego⁵, w groźnej minie czyta; 

Pasterek dosyć widząc, przy piękności ładnych, 

Żadnej się gust i z sercem tak mocno nie chwyta: 

Im dłużej myje nogi, ciało wodą pleszcze⁶, 

Nie dość opodal widzieć, z bliska lepiej jeszcze. 

Już wszelkich sztuk przybiera, dogodzić swej woli; 

Raz się skrada pomiędzy gęstych drzew zarośle, 

Wnet jak wąż pełznie w trawie, nie czując, że boli, 

Gdy ciernie ostry bodziec w ciało miękkie pośle. 

Nie dba na ciernie, głogi, osty i zawady 

Ten, kto ciekawych oczu, rad słucha porady. 

Stanął Akteon w mecie pożądanej blisko, 

Tak, że już było trudno przydać więcej kroku; 

Wnet Bożek łuczny z niego uczyni igrzysko, 

Wnet pozna, co za skutek w zakazanym stoku, 

W którym Dyana czysta, Bozkie myjąc członki 

Na pokrycie nagości nie miała zasłonki. 

W tym spojrzy w bok, postrzeże ukrytego szpiega: 

Wstydem, a potem gniewem zdjęta, wodą pryśnie 

Zalawszy oczy, sama szukając Nimf biega, 

Okiem nań, słowem groźnym jak piorunem ciśnie, 

Mówiąc mu: byś nie wydał przed światem sekretu, 

Coś widział, bądź jeleniem, z mojego dekretu. 

Ledwie co wymówiła Bogini zajadła, 

Aż postać kawalera wybornej urody 

Mieni się⁷, bo twarz z głową natychmiast opadła. 

Dopiero uznał, jakiej wzrok nabawił szkody, 

Gdy w zamianę za ludzką i kształtną posturę 

Brać musi jeleniową głowę, nogi, skórę. 

Nie dosyć, że z człowieka przemieniony w zwierza 

Lecz własnych psów sprobował tyraństwa nad sobą. 

Wołać chce, ci go szarpią, lancą ku nim zmierza, 

Myśląc wzdycha, cóż to jest Akteonie z tobą? 

Za jednę oczu twoich chęć, przypłacasz śmiercią, 

Okrywasz się jelenią i twoich psów siercią⁸. 

Otoż tak igrać z Bogi! a śmiałością grzeszyć? 

Chronić się raczej życzę ich pomsty i gniewu: 

Mają moc złych ukarać, mają dobrych cieszyć, 

Człowieka niemym zrobią, mówić każą drzewu. 

Często zła myśl, złe oko, gdzie żądza przeklęta, 

Mieni ludzie w bestye i głupie bydlęta. 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. Akteon (mit. gr.) — myśliwy; zobaczył przypadkiem boginię łowów, Artemidę, w kąpieli; za to świętokradztwo został zamieniony w jelenia i zginął rozszarpany przez własne psy. [przypis edytorski]

2. bassarunek właśc. basarunek (z niem.) — wynagrodzenie za krzywdę; odszkodowanie. [przypis edytorski]

3. lubo — chociaż. [przypis edytorski]

4. harap — tu: zdobycz; od niem. „herab!” (tutaj, do nogi), będącego zawołaniem stosowanym przez myśliwych, by odciągnąć psy od upolowanej zwierzyny i nie dopuścić do jej rozszarpania. [przypis edytorski]

5. bozki — dziś ubezdźwięcznione: boski. [przypis edytorski]

6. pleszcze — dziś popr.: pluszcze. [przypis edytorski]

7. mienić się (daw.) — zmieniać się. [przypis edytorski]

8. sierć — dziś popr.: sierść. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/druzbacka-wiersze-swiatowe-opisanie-oczu-ciekawych-akteona

Tekst opracowany na podstawie: Poezye Elżbiety Drużbackiej, Tomik I, Lipsk, u Breitkopf et Haertel, 1837 ([s.l. : s.n.])

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Ołtusek, Aleksandra Sekuła.

Okładka na podstawie: peasap, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-05-22.