Bolesław Leśmian

Dziejba leśna, I

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Dziejba leśna, I

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

I

Niegdyś dom mój ochoczy

Niegdyś dom mój ochoczy i świat za dąbrową 

Porzuciłem, by dachu nie mieć ponad głową, 

I siebie porzuciłem gdzieś na skraju lasu 

Bez pomocy, bez żalu, bez śpiewu, bez czasu 

I biegłem tam, gdzie burza, mrok i zawierucha, 

By serce niepokoić i narazić ducha — 

Tak się chciałem utrudzić i krwią własną zbroczyć, 

Żeby istnieć wbrew sobie i ból swój przekroczyć. 

I minęło lat wiele — i po latach wielu — 

Marnotrawiąc dróg tysiąc — dotarłem do celu 

I pieśniami nade mną rozbrzmiały niebiosy, 

Powiększyły się kwiaty, zolbrzymiały rosy — 

I zgaduję, że z płaczem, po własnym pogrzebie, 

W opuszczoną bezdomność powracam do siebie. 

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

I

Tu jestem

Tu jestem — w mrokach ziemi i jestem — tam jeszcze 

W szumie gwiazd, gdzie niecały w mgle bożej się mieszczę, 

Gdzie powietrze, drżąc ustnie, sny mówi i gra mi, 

I jestem jeszcze dalej poza tymi snami. 

Zewsząd idę ku sobie; wszędzie na się czekam, 

Tu się spieszę dośpiewnie, tam — docisznie zwlekam 

I trwam, niby modlitwa, poza swą żałobą, 

Ta, co spełnić się nie chce, bo woli być sobą. 

I

Wczesnym rankiem

Gdy ulice, stopami ludzkimi nietknięte, 

W słońcu porannym stoją dla nieba otworem, 

Nie poznaję drzew dawnych — takie są zaklęte, 

Tak trafnie olbrzymieją i tak pachną — borem. 

Zda się, że po raz pierwszy owiane szelestem 

Jawią się moim oczom w cudnym niepoznaniu, 

Jakbym zastał je nagle na ich skrytym trwaniu 

W świecie zgoła odmiennym, niż ten, gdzie ja jestem. 

Lecz pierwszy zgiełk ulicy, wrzask życia ułudy 

Płoszy je, że — malejąc — tłumią czary swoje 

I cofają się właśnie w ten świat, gdzie ja stoję 

I podglądam ich pilnych przeistoczeń trudy. 

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

I

Południe

Obłok blaskiem sam siebie zaćmiewa w upale, 

Dno błękitem przeciera, lub nie ma dna wcale. 

Rumianek, co w tych żarach biel gubi cudacznie, 

Trzykroć w nic się odzłoci, nim kwiatem być zacznie... 

Płat murawy od wzgórza całą źdźbeł bezsiłą 

Zielenieje mi w oku — w skrócie i pochyło... 

Głos od brzmienia własnego w tej ciszy odwyka, 

Nie chce mu się być głosem — bez żalu zanika. 

Drwal, nogi rozkraczywszy, z zadumą snu szczerą 

W pień uderza zbłyskaną od słońca siekierą. 

Echo się do uderzeń opóźnia o mgnienie, 

A ja właśnie to drobne chwytam opóźnienie 

I nim odgłos siekiery osobno dolata, 

Całe niebo przeżywam i zwiedzam pół świata! 

W tych przerwach między echem a ciosów bezgwarem 

Dusza moja, z niczego zrodzona nad jarem, 

Szuka wolnej umieszczki¹ dla trwania na nice², 

Dla istnienia na opak, dla tchu — w tajemnice! 

Nie wie o tym siekiera, że w ten dzień słoneczny 

Pracuje na baśń moją, na mój żywot wieczny! 

I że w jedną jedyną bezbrzeż się zespala 

Jej połysk i pnia wygłos — mój sen i ruch drwala! 

Że echo do uderzeń opóźnia się czaru, 

By snom dać krztynę czasu na wstęp do bezmiaru! 

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

I

Zachód

W błękicie — szkarłat zórz! Wniebowstąpienie róż! 

Wieczność płonie tak samo, jak płonęła za młodu... 

Ogród, gdzie w złotym mchu tkwi odrobina tchu, 

Niezbędnego dla ciebie, co śnisz wnętrze ogrodu. 

By iść do tamtych stron, odzyskać trzeba zgon, 

Zagubiony w tym bycie, co narzucił się światu. 

Nic nie mów — tylko patrz! I nie patrz, ale płacz, 

Bo już nie ma dla duszy wyjścia z tego szkarłatu! 

I

Idzie zmierzch

Idzie zmierzch od zapłotków — od stodół — od jarów, 

Idzie zewsząd i znikąd, a taki ma narów³, 

Że im bardziej snem przymrze i w rów się zagrzebie, 

Tym widniej mu w niebycie — tym łatwiej znieść siebie. 

O, niełatwo nam było powiązać los z losem! 

Smutek boczył się na nas; żal patrzył ukosem... 

Odeszłaś — w ślad za tobą dzień złoty przeminął, — 

Ale z ziemi uchodząc, po niebie wciąż płynął... 

Dogorywa dnia reszta w obłokach zbłąkana, 

Dołem mrok, lecz nadwyżką dnia — płonie stóg siana. 

Więc raz jeszcze — choć ciebie nie ma w pól rozłogu⁴ — 

Przeżywam dzień miniony — ten, co lśni na stogu. 

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

I

Krajobraz utracony

Czemu obcą mi wioskę z zwykłych lip gromadą 

Wspominam jak dostępną niegdyś tajemnicę, 

Gdzie owiec znakowanych natłoczone stado 

Napełniło — już znikłą na zawsze ulicę?... 

Czemu dziś we wspomnieniu tak pilnie je śledzę? 

Ruch każdy, snem sprawdzony, odtwarzam zawzięcie... 

Czas mijał... One — w czasu wbłądziły niewiedzę 

I, nagle bezładniejąc, znikły na zakręcie. 

I czemu czuję w piersi zdławiony płacz boży 

Na myśl, że nie zaszumią tamtych pól powiewy, 

I że się nie rozwidnią światłem tamtej zorzy 

Zgubioną wełną owiec pośmiecone krzewy? 

Przypisy:

1. umieszczka — miejsce. [przypis edytorski]

2. na nice (daw.) — na opak, na drugą stronę. [przypis edytorski]

3. narów — zły nawyk, wada. [przypis edytorski]

4. rozłóg — otwarta przestrzeń. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/dziejba-lesna-i/

Tekst opracowany na podstawie: Bolesław Leśmian, Dziejba leśna, wyd. J. Mortkowicza, Warszawa, 1938

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Dorota Kowalska, Marta Niedziałkowska, Aneta Rawska.

Okładka na podstawie: Forms in Black and White / Plimoth Plantation / 20100420.7D.05842.P2.SQ.BW / SML, See-ming Lee æŽæ€æ˜Ž SML@Flickr, CC BY-SA 2.0

Plik wygenerowany dnia 2025-01-08.