Bolesław Leśmian

Sen wiejski

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Sen wiejski

Śni mi się czasem wieś, którą wbrew losom 

Wysiłkiem marzeń przymuszam do trwania, 

Czując, jak przymus co chwila jej wzbrania 

Zniknąć, gdy właśnie zmyślonym niebiosom, 

Oczyma ledwo naznaczyłem w próżni 

Miejsce spotkania snu mego z błękitem. 

Drzewa mnie nęcą naocznym rozkwitem — 

Czasem się tylko jakiś liść opóźni 

Lub gałąź, nie tak zjawiona, przez szpary 

Snu w mrok wybiegnie ponad snu zamiary... 

A zresztą — wieczór żmudny, nieustanny, 

Z pola znużone wracają dziewczęta, 

Wadząc spódnicą o złote dziewanny¹, 

O których sen mój, że śnią się, pamięta. 

A kroki dziewcząt — uparte, bezgłośne 

I jednoczesne i dziwnie nieznośne, 

Jakby szły po to, by mi tylko dowieść, 

Że idą, dbałe o pył, co się zrywa 

Spod stóp ku zorzy. I, jak we śnie bywa, 

Gdy życie wkracza we własną opowieść, 

Wiem o nich wszystko... A one mą wiedzę 

Zgadują na wskroś, że nie ta i pusta, 

I dalej idą, wypełniając miedzę 

I umiejętnie rozchylając usta 

Jakby do śpiewu. Choć śpiewu nie słyszę, 

Wiem, że śpiewają — i wsłuchany w ciszę 

Ich warg, niemotą drętwych beznadziejną, 

Te słowa chwytam na pozór kolejno: 

«Czy kto nas wyśnił? I skąd nasza dola? 

I czy to prawda, że wracamy z pola? 

I czy to prawda, że my w sobie — żywe? 

Śnijmy się nadal — zgodne i cierpliwe!» 

Choć słów tych nie ma, lecz słyszę je w chwili, 

Kiedy pomyślę, że tak być powinno. 

Zorza ku głębiom strumieni się chyli, 

Ściekając złotem i purpurą płynną, 

Bieleją brzozy, krwawią się czereśnie — 

Wszystko to we śnie. 

Wszystko to we śnie. Gdy chylę w sen głowę, 

Dziewczęta chylą tak samo swe skronie... 

Przechodzą teraz przez nagłą dąbrowę, 

Której nie było, a która, ustronie 

Wprzód upatrzywszy, w sieć snu siebie chwyta 

I na spotkanie idącym rozkwita, 

Szumiąc zieleni zaklętą pierwszyzną, 

Nieprzewidzianą, a bujną i żyzną, 

Wśród której życie, przemieszane z zorzą, 

Przeświecające wraz z niebem przez liście, 

Purpurowieje mętnie i cieniście. 

Na widnokręgu obłoki się mnożą. 

Od dziewcząt cienie padają ukośne 

I jednoczesne i dziwnie nieznośne, 

Jak gdyby po to wysnuły się drogą, 

Aby mi dowieść, że mają od kogo 

I na co upaść... I błędne motyle 

Na pokaz, z trudem swój kształt w zorzy trwalą². 

Teraz chcę zliczyć tłum dziewcząt, co falą 

Płynie po kwiatach — jest tyle a tyle, 

To wszystko, — liczby określić nie umiem, 

Ale ją na wskroś i żywcem rozumiem, 

Jak gdyby była nie liczbą, lecz spadem 

Ciał w głąb na oścież rozwartego ducha. 

Już czerwiec, skrząc się, biegnie moim sadem, 

A w chacie mojej — noc lipcowa, głucha, 

A w polu wieczór dogasa sierpniowy. 

Jakiż to miesiąc zmącił sny mej głowy? 

Mijają lipce i sierpnie, i wrześnie... 

Wszystko to we śnie. 

Wszystko to we śnie! I wszystko przemija, 

Nie przemijając. I trwa wieś niczyja 

I wieczór, złotą znakowany smugą. 

O, jakże znikąd i jakże już długo 

Idą te z pola znużone dziewczęta! 

I ja wraz z nimi! Bo i mnie też pęta 

Żądza przebycia nad strumieni wodą 

Nagłego lasu, co złudnie się spiętrza, 

Ale nie mogę wejść cały do wnętrza 

Mego snu: jestem sam sobie przegrodą. 

Choć w nim się błąkam, choć dłońmi obiema 

Dotykam kwiatów, wiem, że mnie tam nie ma. 

Dziewczęta wzajem poprzez mgieł błękitność 

Wskazują sobie moją tam niebytność 

I sad, gdzie mogłem w cieniu grusz i śliwek 

Czekać na przyjście ich wśród drzew bezładu, 

I popod płotem tego właśnie sadu 

Siadają rzędem na wspólny przyśniwek 

O tym, co serce niewoli do bicia — 

Czy pozyskanie, czyli strata życia? 

I o tym jeszcze, co słodsze dla ciała — 

Sen, który gaśnie, czy jawa, co pała? 

I o tym jeszcze, skąd przyszła ich dola? 

I czy to prawda, że wracają z pola? 

I czy to prawda, że zjawiona w ciszy 

Pierś ich tym żyje, że swój oddech słyszy? 

I tak śnią chórem chciwie, pracowicie, 

Dłonią w swych piersiach przytrzymując życie, 

A która dośni do końca — ta gaśnie. 

Gasną kolejno, bez żalu. Już właśnie 

W ostatniej tli się snu reszta ostatnia, 

Która się w zorzy jeszcze wyszkarłatnia, 

A i ta z wolna do śmierci nawyka 

I w mgle samochcąc bez śladu zanika, 

W tej mgle, co w dal się rozwiewa bezkreśnie... 

Wszystko to we śnie. 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. dziewanna — roślina zielna z niewielkimi żółtym kwiatami na wysokiej łodydze. [przypis edytorski]

2. trwalić się (neol.) — trwać, utrwalać się. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/dziejba-lesna-sen-wiejski

Tekst opracowany na podstawie: Bolesław Leśmian, Dziejba leśna, wyd. J. Mortkowicz, Warszawa 1938

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Dorota Kowalska, Marta Niedziałkowska, Magdalena Topolska.

Okładka na podstawie: Plimoth Plantation / 20100420.7D.05832 / SML, See-ming Lee æŽæ€æ˜Ž SML@Flickr, CC BY-SA 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-05-22.