Darek Foks

Wiersze o fryzjerach

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

ISBN-978-83-288-5203-7

Wiersze o fryzjerach

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

[Dedykacja]

Dominice  

[Motto]

Once I am sure there’s nothing going on 

I step inside, letting the door thud shut.  

Philip Larkin, Church Going

Kartografia

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

John Donne w kawałkach

Dlaczego okładka przypomina wycieraczkę? 

Co decyduje o zwycięstwie ciemnej plamy 

nad moją udręczoną pamięcią? 

Czy notatka o trzech policjantach i zakonnicy, 

zabitych przez IRA w Belfaście, 

była twoją zakładką? Dlaczego  

Elegie żegnają się chłodno z całą resztą 

i lądują na podłodze, kiedy tylko zatęsknię 

za którąś z nich? Dlaczego nie mogą 

pożegnać się z moją ulubioną Pchłą 

i jej angielską matką, 

którą miałem nadzieję w końcu poznać? 

Dlaczego próbowałaś przebić się przez Sonety 

papierosem? I dlaczego zatrzymałaś się 

na piątym, pozostałe sklejając czymś, 

co powoduje, że mój pies ociera się 

o twoje podejrzane nogi, kręci ogonem 

i zaczyna oblizywać się bezczelnie? 

Epifania

Wytrwale doskonalimy się w rysowaniu 

nowego wizerunku tej, którą umiłowałeś 

najbardziej. Mamy odrobinę miejsca 

na próchniejących pulpitach: skąpy dar 

hojnych absolwentów. Następnym razem 

Hiob i jego kumple z pierwszej ławki 

usiądą z tyłu, by nam dorównać 

lub przegrać. Dzisiaj, odurzeni szumem 

za plecami, poddają się twoim 

wytyczającym szlak słowom, i widzą 

ślady na źle sklejonej mapie Ziemi 

Świętej. Wszystkie warkocze znieruchomiały 

i nikomu nie przeszkadza, stary 

katecheto, że w wizji, którą sprzedajesz, 

Galilejczyk chodzi w pantoflach; 

nasze serca wciąż walą za mocno.  

Wodowanie

Goethe dotyka ramienia Schillera, 

słyszę szept: „Fryderyku, popatrz 

przez chwilę tam, gdzie patrzy 

ten młody człowiek, co, nie zważając 

na niepogodę, zdecydował się 

zamoczyć spodnie, by posiedzieć 

u naszych stóp”. Fryderyk jednak 

nie odrywa oczu od gęstych chmur 

nad Weimarem, a Johann Wolfgang 

jest w błędzie: tak naprawdę 

tylko on przybrał dobrą pozę. 

Nie patrzę w obiektyw, bo patrzę 

na dużego faceta z teczką, który 

przerwał dobrze opłacany marsz 

przed Deutsches Nationaltheater, 

żeby zmierzyć moje zwisające, 

bezczynne ręce. Robi to okiem 

kogoś, kto ma na zbyciu dwa solidne 

wiosła, i ostatecznie może mi je 

sprzedać za pół ceny, a nawet, 

jeśli posiedzę tu dostatecznie długo, 

oddać za darmo. Jest 1984 rok, 

handel wiosłami kwitnie, więc 

mówię: „Spływamy”. I spływamy. 

W wieży Babel

Pamięci J. L. Borgesa

Był to najbardziej powalający 

ze znanych nam obrazów 

znienawidzonej przez wieczność 

kultury konsumpcyjnej, 

więc nie pozostało nic innego 

jak podejść bliżej i dać się 

przewrócić. W takim miejscu 

upadek nie jest czymś 

niezwykłym: upadasz, wstajesz,  

otrzepujesz spodnie i wychodzisz 

z kieszeniami pełnymi 

wierszy Johna Berrymana, 

które wyprułeś żyletką 

z oniemiałego miesięcznika, albo 

tak jak ja, z „New Yorkerem” 

pod swetrem, bo nie miałem 

żyletki, a w środku był wiersz 

Yellow Flowers Jamesa Schuylera. 

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Zasrana historia Darka Foksa handlarza starzyzną

Teraz, kiedy nie ma Becketta 

a wesoła muzyczka 

bez przekonania czci kolejne 

jak zwykle niezbyt udane 

zmartwychwstanie Chrystusa 

właśnie teraz musiałem 

przypomnieć sobie o TRAGICZNEJ 

HISTORII HAMLETA KSIĘCIA 

DANII sprzedanej za psie pieniądze 

kumplowi, najlepszemu kumplowi, 

to zmusza do postawienia 

kilku zasadniczych pytań, wiem 

że tego rodzaju sprawę 

możesz załatwić tylko ty 

Luftwaffe, gdziekolwiek jesteś 

masz czas do jutra  

17 IV 90

Gruby nie żyje

Sponiewierane moimi zaklęciami drzwi 

prawie nie stawiają oporu; odsłaniają 

to, co zawsze: stosy pism, w których zdjęcia 

zajmują więcej miejsca niż litery, bezskutecznie 

domagający się wyłączenia telewizor, i czapkę,  

czapkę z daszkiem. Kiedy ją naciągnął 

po raz pierwszy i zobaczył się w ukochanym 

lusterku z Hansem Klossem, wiedzieliśmy już, 

jak będzie brzmiała jego ostatnia wola: 

„Pochowajcie mnie w mojej czapce z daszkiem. 

I nie zapomnijcie o lusterku”. Nie zapomniałem. 

Poczułbym się lepiej, gdyby w końcu 

wilgotny ślad oddechu osiadł na szkle, 

bo nie wiem, jak wytropić telefon, 

a na łysiejącego Brutusa nie ma co liczyć: 

wlepił smutne gały w zaczarowany stół, 

na którym leży mało używany hamburger z baru 

za rogiem, gdzie tyle razy siedział 

przywiązany do latarni, i oznajmiał światu, 

że śniadanie Grubego się przedłuża.  

Tłumacząc „Pana Tadeusza” na bułgarski

Tysiąc lat prześladowań i nagle 

rodzę się ja. Jeszcze ćwierć wieku 

prześladowań pod pomnikiem Wdzięczności 

i znowu się rodzę. Tym razem 

jest więcej hałasu 

i są dziewczyny. Dużo dziewczyn, 

które swego czasu prześladowano 

z bardzo dziwnych powodów.  

Zapytał grzecznie: „Człowieku, i ty 

nazywasz to poezją lat dziewięćdziesiątych?” 

Powiedziałem: „Nazwę to 

Dziennikiem Anny Frank 

pierwszej połowy przyszłego stulecia, 

pod warunkiem, że jesteś samochodem 

i wywieziesz mnie 

do Amsterdamu, kapralu”. 

Kartografia

Jak jakiś Marco Polo 

z przeludnionego Żyrardowa 

wiercę dziurę za dziurą 

w sklepieniu czaszki 

i myślę o szybkim pojednaniu 

z milczącą naturą, 

bez którego niemożliwe 

jest nie tylko sporządzenie 

przyzwoitej mapy, 

ale i posiadanie butów.  

Chyba wiercę nie tam, 

gdzie powinienem, 

bo nie jestem w stanie 

przypomnieć sobie, która skarpeta 

jest dziurawa. Nie mogę 

poprosić o drugi, jeżeli 

nie przymierzyłem pierwszego. 

Nie mogę zdjąć prawego, 

jeżeli lewa jest w porządku. 

Gość obok przymierza czwartą parę.  

Gość obok jest gościem, który 

jest obok. Chcę tu zostać 

i patrzeć na wielkie cycki, 

które prawie dostałem z butem. 

Chcę znaleźć miejsce, gdzie można 

przymierzyć prawy wielki cycek. 

Chcę uporać się z dziurawym światem, 

zanim oczy nad cyckami 

powiedzą: „Wiercisz 

nie tam, gdzie powinieneś”. 

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Z szesnastokartkowego zeszytu w swastyki

Wrocławskim Zakładom 

Wyrobów Papierowych  

Gdzie jest Księżyc? 

Co stało się 

ze Słońcem? Dlaczego pies 

nie jest już najlepszym 

przyjacielem człowieka?  

Dlaczego to biedne stworzenie 

nosi na szyi tabliczkę 

z napisem: MOŻESZ MNIE POGŁASKAĆ 

TYLKO W OBECNOŚCI MOJEGO 

WETERYNARZA? Dlaczego napis 

został wygrawerowany gotykiem?  

Co każe małym chmurom 

przybierać kształty 

dużych zwierząt, 

które dawno wymarły?  

I kto mi powie, 

do cholery, 

skąd ja to wszystko wiem? 

Przecież jest ciemno.  

27 VII 93

Zalany Priap

Wystarczy powiedzieć jedno niewłaściwe słowo, 

by któryś z epizodów twojego dzieciństwa 

[trudno mi uwierzyć, że kiedyś byłaś dzieckiem] 

schylił się i uderzył swoim tępym łbem 

w mój zmylony obiadem brzuch. Poleżę 

i pozwijam się trochę dla przyzwoitości, 

tylko żeby mi to był ostatni raz.  

Czy to moja wina, że kilkuletnim dziewczynkom 

też chce się sikać i muszą wstawać w nocy? 

Gdybyś wtedy mogła wytrzymać do rana, 

twój ojciec nie straszyłby cię teraz 

przy byle okazji. Wiem, że to nic przyjemnego 

oglądać starego, nagiego człowieka, ciągnącego wódkę 

prosto z butelki, o pierwszej, w kuchni, 

w zimnym świetle lodówki [w zimne światło  

wierzę]. Ale po co zaraz opowiadać 

niedorzeczną historię o tym, jak twoi dziadkowie, 

Dionizos i Afrodyta, ukradli go 

razem z wózkiem? Już dobrze. Oddaj żarówkę, 

nie lubię, kiedy w naszej lodówce jest ciemno.  

Uścisk umierającego

Jeśli wierzyć przekazom ustnym, 

na tym sedesie siadywała 

pierwsza dama polskiej poezji. Kotek, 

który zrobił tu swoje przede mną, 

zostanie współbohaterem niezłej elegii. 

Z pokładami gołębiego gówna na balkonie 

zmagała się cała antologia liryki kobiecej. 

Książka, którą przeglądam, 

to prawdziwy dowód milczenia Różewicza 

[ja też milczę po niemiecku]. Obrazy 

w pracowni po drugiej stronie korytarza 

są martwe jak rybie 

głowy [tej zbrodni nie ujawnią 

nekrologi], które usiłują połknąć 

małą część wszechobecnego kurzu. 

Droga powrotna do pokoju, 

w którym ktoś jednak sprząta, 

powoli wylatuje mi z pamięci, 

bo za dużo myślę 

o przekazach ustnych. 

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Łowcy jeleni

Chodź, przyjacielu, ocalimy coś 

dla potomnych. Co sądzisz 

o tym panu, oddającym mocz w bramie, 

z którą łączy nas tak wiele wspomnień? 

Powiem mu, że to nieładnie, 

a ty w tym czasie nakryjesz go 

jak należy. O, właśnie tak! Trzymaj 

mocno siatkę i uważaj, żeby 

nie obtarł marynarki [ładna rzecz, 

wczesne lata sześćdziesiąte], a ja 

zaraz wracam, tylko skoczę 

po większą szpilkę. 

Rozkład dnia

Planeta przysiadła z wrażenia 

na wytartym siodełku 

i drży. Przeżywając wszystko 

w ten sposób, może się 

nieźle poobijać. Ta lepsza 

połowa gliniarza mówi, żebym 

nie przerywał sobie spaceru.  

W porządku, będzie sam 

jak zrozpaczony pasterz, 

grzebiący patykiem w kościach 

dawno nie widzianego stada. 

Mrówki znalazły dzwonek 

i pracują ciężko nad jego 

tajemniczym zamilknięciem.  

Zardzewiały łańcuch pękł 

i pełznie teraz w świat, 

ciągnąc za sobą czarną nitkę 

z nogawki złodzieja. W pobliżu 

jest gałąź, która też pęknie, 

jeśli nie sfruną z niej 

ptaki z dużymi dziobami.  

Wiersz dłuższy

Kopniak w dupę dla Maćka Chełmickiego

szczerze mówiąc kopniaki w dupę dla wszystkich dokoła

James Joyce, z listu do brata, 7 grudnia 1906

W 1984 roku, kiedy Marcin Świetlicki 

odbywał zasadniczą służbę wojskową 

[co zaowocowało m. in. Laurką z eszelonu, Słupskiem 84 

i Baczyńskim], z pobliskiej biblioteki 

wyniosłem Eseje Alberta Camusa, 

drugie polskie wydanie, solidne wydanie 

w czarnej okładce [trudno wyobrazić sobie 

inny kolor] i, naciągnąwszy na siebie czarny sweter 

przystąpiłem do ostatecznej rozprawy ze światem. 

Podobno przekład ocenzurowano, 

ale nigdy nie chciało mi się ustalić, 

czy to prawda. Jak zwykle, zostawiłem sprawę 

w połowie. Brak broni etc. [wystarczyło zdjąć gacie 

i rozewrzeć pośladki, żeby znalazła się broń]. 

Głupio by było, gdyby któryś z ludzi Boga 

położył ciepłą dłoń na moim ramieniu i rzekł: 

„Wracaj, chłopie, bo rozwaliłeś sobie łeb 

przez jakiegoś ciemniaka. Poczekaj parę lat, 

albo naucz się francuskiego, to pogadamy”. 

Pozostałoby mi słowo „poczekam”. I prawie 

sto niebezpiecznych szczebli. Czy po to 

nie wchodziłem, żeby teraz wysłuchiwać 

opowieści o egzemplarzu kolejnego wydania, 

który towarzyszył ci w pierwszych ostatnich chwilach? 

Przecież ty nie lubisz wchodzić po drabinie, 

a co dopiero z niej schodzić. Popatrz, 

nawet porządnie nie skleili. Nie rycz, 

kupię ci nową. Pełno tego w księgarniach. 

Kupię i oddam do introligatora. Później 

udam się do łapiducha i zapytam,  

czy to możliwe, żeby te prochy działały 

tak długo, bo wkurza mnie twoje: 

„Jesteś podobny do Tadeusza Borowskiego, 

kiedy się golisz”. Kiedy się golę, jestem 

uzbrojony. Kiedy się golę, mówię 

jak Reagan i Wałęsa w jednym [nic dziwnego, 

że jestem uzbrojony]. Kiedy się golę, nie jestem 

podobny do Tadeusza Borowskiego. Kiedy się golę, 

do złudzenia przypominam faceta, który 

nie dostanie kawy, jeśli się nie ogoli. 

Znam kilku, którzy się nie golą, a są 

podobni do mnie. Zwą ich brodaczami. 

W 1986 roku, kiedy Marcin Świetlicki 

odbywał zasadniczą służbę wojskową, 

spotkałem Krzysztofa Jaworskiego [siedział 

za mną i uczył się angielskiej składni]. 

Łamaną polszczyzną zapytałem o przeszłość. 

Odpowiedział: „Owszem, zdjąłem gacie 

i rozwarłem pośladki, ale nikt mi nic 

nie wkładał. I nie dostałem broni”. 

Przerwano nam. Za oknem przeszła Matka Rzeczywistość 

w białym fartuchu narzuconym na mundur. 

Ciągnęła za sobą krótkowłosego mężczyznę, 

zaciskającego zęby na jej łydce. 

Był to Wojciech Młynarski, idol mojego taty. 

W 2066 roku, kiedy jak zwykle powiesz: 

„Byłeś podobny do Tadeusza Borowskiego, 

kiedy się goliłeś”, a japoński służący, 

podarowany nam przez znajomego pułkownika, 

powita mnie już swoim: „Dzień dobry panu, 

panie Tołstoj”, wypiję twoją doskonałą kawę, 

podciągnę wyżej obsikaną piżamę, odwołam 

ważne spotkanie z Dostojewskim [służący 

z tego samego źródła] i pójdziemy do ogrodu 

odkopać brzytwę, którą za chwilę tam zakopię. 

1993

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Niewąski tydzień

Wiersz do antologii „Księgarnia Państwowego Instytutu Wydawniczego przy ulicy Foksal w Warszawie we współczesnej poezji polskiej”

„Chodź, Lolitko”, szepcze 

czule, szarpiąc 

paczkę z plutonem 

Lolitek, bo człowiek 

o wyglądzie właściciela 

większej ilości ogródków 

strasznie potrzebuje jednej 

na jutro. „Mogą być dwie”. 

Jezu, żeby ten, który wnosi 

paczki z Lolitkami 

z ulicy, wniósł tu jeszcze 

łóżko z ciepłą pościelą, 

i żebym się w nim położył 

i żeby ona usiadła w nogach, 

w szlafroku, i żeby powiedziała 

tym samym szeptem: „Skłamałam, 

mówiąc: Pan Puzyna chyba 

wyniósł wszystkie. Skłamałam, 

a ty wyszedłeś stąd bez Kamyków”. 

I żebym zasnął, zapominając 

o egzemplarzu, którego nie zdążył 

wynieść, i który już od lat 

stoi tam, za mną, pośród czegoś, 

o co nigdy bym nie zapytał. 

I żeby Mogą Być Dwie 

choć raz zapomniał reszty. 

17 XII 91

Sarajewo w ogniu

Zakochałeś się w tej wojnie, 

czy co?  

A myślałem, że moja miłość 

do napisów na grzbietach książek 

nigdy nie wygaśnie. Franz  

Kafka dopala się w rogu, 

na podłodze. Masz oko, 

trochę czytałeś i jesteś cwany,  

w ogóle robisz wrażenie. Franz 

Kafka prosił o to. Ale 

dlaczego walnąłeś w Joyce’a?  

Jamesa Joyce’a. Spodobało ci się. 

Jeszcze kilka takich strzałów, 

a zacznę zgadywać, kto będzie  

następny. Przede mną 

jedna z większych rewolucji 

w prozie XX wieku; za mną  

niezbyt gruba ściana; nade mną 

raczej cienki parapet; 

ja sam też nie należę  

do gruboskórnych. Mam nadzieję, 

że nie kręci się tam koło ciebie 

jakiś spryciarz z grubszą rurą,  

którego mógłbyś złapać za rękaw 

i zachęcić do działania 

słowami: „Widzisz tamto okno? 

Pokazałem mu, z kogo zrzynał, 

teraz ty mu pokaż, 

jak wygląda koniec literatury”. 

17 V 92

Płacz niemowlęcia

Mariuszowi Zbiciakowi

Jedno z tych, do niedawna 

nic nie znaczących, słów, 

słowo avocado, 

przyśniło mi się, 

ostatnio, okrutne 

i spolszczone w sposób, 

jakiego by się nie powstydził 

Miron Białoszewski. Konając, 

zmuszony byłem odczytać je 

w lustrze. Koszmar, 

o którym można powiedzieć, 

że pojawił się w porę, 

że to jest jak dymanie córki 

burmistrza, 

że burmistrz ma dwie córki, 

że prezydent też ma córkę, 

że córka prezydenta urodziła 

bliźniaczki, 

że dymania jest na sto lat, 

że avocado, 

że nareszcie jest coś, 

co mi się śni. Od niedawna.  

Do niedawna śnił mi się 

Trevor. Jakiś Trevor. 

Podejrzany typ. Podobny 

do tego, który nachodził 

moją matkę i sprzedawał jej 

opłatki. Dawno go tutaj 

nie widziałem. Miałem 

napisać wiersz 

o Japonkach dla Mariusza. 

Japonki są jak avocado. 

Trevor coś o tym wie. 

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Udręka i ekstaza

Przygnębiony dużym zainteresowaniem, 

z jakim w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie 

spotyka się haiku [„Literatura na Świecie”, 

1991, nr 1, s. 210–273], zastanawiam się, 

czy jest jeszcze coś, co może mnie 

tak przygnębić. Muszę przyznać, 

że nie ma nic bardziej przygnębiającego 

niż duże zainteresowanie, 

z jakim w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie 

spotyka się haiku [„Literatura na Świecie”, 

1991, nr 1, s. 210–273]. Na szczęście, 

masz dzisiaj lekcję religii, 

z której się zerwiesz. Zrywaj się 

i chodź tu do mnie, bo jestem przygnębiony 

dużym zainteresowaniem, 

z jakim w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie 

spotyka się haiku [„Literatura na Świecie”, 

1991, nr 1, s. 210–273]. Powiedz mi, 

że mnie kochasz lub coś w tym stylu, 

bo zrezygnowałem z papierosów, 

żeby się źle poczuć 

na wieść o dużym zainteresowaniu, 

z jakim w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie 

spotyka się haiku [„Literatura na Świecie”, 

1991, nr 1, cena 9000 zł]. Weź papierosy, 

jeśli mnie kochasz, bo jestem przygnębiony 

dużym zainteresowaniem, z jakim w Polsce 

spotyka się duże zainteresowanie, 

z jakim w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie 

spotyka się haiku [„Literatura na Świecie”, 

1991, nr 1, nakład 15 000 egz.]. 

Nieudana próba wyjaśnienia autorowi „Balu manekinów” zasady działania telewizora

Nie chciałbym być chorwackim wariatem, 

w Chorwacji rzucają bombami 

w domy wariatów. Pozbawiają je 

wody, elektryczności i okien, 

co czyni beztroskie życie wariata 

życiem pełnym niebezpieczeństw. 

Niełatwo też być trąbką. Teraz, 

gdy ten, który umiał grać na trąbce 

umarł, trąbki opuszczają futerały, 

tworzą wielkie stada 

i wędrują poszukując miejsc, gdzie 

już ich nikt nie zapluje.  

Dobrze, że mi nie powierzono misji 

utworzenia rządu. Po jakimś czasie 

musiałbym zjeść polską kolację 

z Margaret Thatcher, a wtedy 

duch Bobby’ego Sandsa mógłby 

nazwać mnie głupim skurwysynem.  

Jeżeli mogę wybierać, to chcę być 

Marianem Kociniakiem, udającym Mariana 

Kociniaka, i z dłonią na piersi Grażyny 

Barszczewskiej recytować twój wiersz 

o dotykaniu ładnych piersi, 

nie schodząc przy tym poniżej 

pewnego poziomu. Śmiało, Bruno, 

wyjmij młotek z szuflady 

i walnij nim w tę panią, która 

za chwilę użyje słowa „dobranoc”. 

Jest od nas dużo mniejsza, 

powinieneś dać sobie radę. 

3 X 91

Legendarny Carlos

Chłopaki, legendarny Carlos 

żyje. Od godziny 

siedzi na przystanku 

autobusowym przy ulicy 

Kopernika, 

który na pewno umarł. 

Posługuje się polskim 

dowodem osobistym, 

wystawionym na niejakiego 

Darka Foksa, i paszportem 

na to samo nazwisko. 

Dokumenty są kradzione.  

Ponadto ma przy sobie 

pióro, które może sprawić, 

że poprosimy o wsparcie, 

i stukartkowy zeszyt w linie, 

zapisany atramentem, 

który jeszcze nie zadziałał.  

Przypuszczamy, że wsiądzie 

do siódemki, bo tylko 

siódemka może go zawieźć 

do tej jego Meinhof, 

którą nazywa Gżegżółką, 

Malwinką i Rysiem.  

Nasi ludzie, wyposażeni 

w specjalne odznaki, 

wsiądą na następnym przystanku 

i walną legendarnego Carlosa 

na jakieś dwie lub trzy 

stówy. Przyślijcie ambulans. 

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Niewąski tydzień

Dzień, w którym runie Troja 

porannego wzwodu, 

a najszybszy chłopak w mieście 

zaproponuje kolekcjonerom 

kamienie z jej murów. 

Dzień, w którym wejdziemy do sklepu, 

weźmiemy zakładników 

i powiemy glinom, 

że tylko Clint Eastwood 

jest w stanie im pomóc.  

Dzień, w którym Eskimosi 

dojdą do władzy, zimny powiew 

zatrzyma nas w domach, 

a starzy ludzie powiedzą, 

że za wcześnie na zimę.  

Dzień, w którym Fiński nóż 

Andrzeja Bursy 

zostanie wyparty 

przez Izraelskie uzi 

bezimiennego autora.  

Dzień, w którym przestaniesz 

twierdzić, że awangarda ciągnie, 

i dołączysz do tych, co sądzą, 

że popycha [bo popycha, 

popycha, i popycha].  

Dzień, w którym wypłynie Czapajew, 

a góry, drzewa, niebo, 

ptaki, paru starych kumpli 

i taka jedna 

powiedzą: „Czapajew wypłynął”. 

I dzień, w którym Ezra Pound 

nie wytrzyma, zejdzie z fotografii, 

na której umieścił go 

Henri Cartier-Bresson, 

i trzepnie mnie po łapach. 

Państwa nie ma

Konkwista

Jakaś niewydarzona misjonarka 

życzy mi dobrego odbioru. Dziękuję 

i wierzę, że mnie słyszy. Czasami 

lubię uwierzyć w coś takiego. 

Mija rocznica lądowania na Księżycu.  

Wpatruję się w nie tknięte żółtko 

i liczę lata. Myślę, że kiedyś 

przyłapię ją na kłamstwie. Na razie 

nic z tego. Mam pełne usta, 

kiedy pukasz i wchodzisz,  

nie czekając na zaproszenie. 

Armstrong, gdyby mu wtedy 

przyszło czekać na czyjeś „proszę”, 

czekałby w nieskończoność. Nieudolnie 

próbuję przełknąć to wszystko. 

Ślad gumki znika z twoich pośladków. 

Słońce wygrywa z budową 

naprzeciwko i w zwolnionym tempie 

dochodzi do siebie. My też 

dochodzimy gdzie trzeba. Tylko  

te głupie promienie czują się 

niepotrzebne. I chyba mają rację. Wiesz, 

wstanę i przesunę łyżeczkę; 

są głupie, ale zawsze znajdą coś, 

od czego mogą się odbić.  

Otwierająca puszkę

Ciekawe, która z tych osławionych 

ochotniczych formacji kobiecych 

przeszkoliła ją [nauczyła polskiego, 

itd.], przyczepiła do spadochronu 

i zrzuciła, pierwszemu lepszemu, 

w prezencie. Nie skaleczyła się, 

i już się nie skaleczy: 

kilka miesięcy intensywnego otwierania 

puszek [mają tam takie 

specjalne, puste, do otwierania] 

robi swoje. Mam co robić. Umrę 

i będę miał co robić. Zna szyfry, 

których nigdy nie zdołam złamać. 

A tu jeszcze ten. I ta duża torba. 

Brakuje mu tylko transparentu 

z napisem: Kolego, coś dla ciebie: 

CZYTAJĄCA LIST. Odejdź, 

o tym się nie pisze, 

to trzeba namalować. Odejdź, 

powiedziałem, bo złamię ci szczękę.  

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Zachęcające warunki pracy

Wielki Instruktorze, czy nie powiedziałeś 

jej, przypadkiem, co trzeba zrobić,  

żeby włączyć poetę lat dziewięćdziesiątych? 

Bezbłędnie wypowiedziała formułę:  

„Jeżeli masz coś tu, i tu, to wiesz, 

co napisać”. Poczułem palec w sercu, 

i w mózgu. Zwróć uwagę na kolejność, 

Wielki Instruktorze. Wrobiłeś mnie:  

wlokę się jak ciężarówka zapchana świniami; 

ręce mi drętwieją, kiedy słyszę ten kwik;  

jak tak dalej pójdzie, wpadnę na pobocze 

i zostanę rzeźnikiem. Wielki Instruktorze,  

przestań strzępić jęzor bez potrzeby, 

spróbuj zebrać myśli, i oświeć tych, którzy  

wycinają drzewa, bo właśnie zjedli śniadanie 

i nie mogą się zdecydować, czym popić.  

Sprawa Szatowa

Tylko dlatego, że mi się podoba 

Isabelle Huppert [Maria Szatow], 

wyrwałaś, co było do wyrwania, 

i narobiłaś nieziemskiego hałasu, 

posyłając do diabła ludzi, 

którzy przecież zapłacili, 

żeby zobaczyć, jak oni go 

tam, w tym śniegu, a nie za 

patrzenie na dupka, co zamiast 

wstać i zamknąć za tobą drzwi, 

opuścił głowę i jęczy: 

„Chrupki! Oddaj chrupki!” 

Odpoczynek podczas ucieczki do Egiptu

Znudzeni heroizmem lodówki 

na kółkach, wzmożonym ruchem 

zbieraczy butelek i 

nie całkiem zgodną z prawem 

działalnością ptaków, 

podziwiamy makietę linii Maginota, 

którą zbudował dla nas 

jakiś cwany ślepiec. A potem, 

wbrew nawoływaniom czajnika 

do szybkiego rozejścia się, 

postanawiamy przeprowadzić 

jedną z tych akcji w stylu 

późnogotyckich przepychanek Śmierci 

z dziewczynami, 

którą przerwie nam desant 

grzanek z opiekacza.  

Lepki obłęd

Nie odkryję Ameryki 

mówiąc, że suwak 

zrobi krzywdę 

temu małemu szczęściarzowi, 

który usiłuje dać ci znak, 

że ze mną już sobie 

poradziłaś.  

Jeżeli jeszcze 

poradzisz sobie z nadchodzącym 

konduktorem, a 

wypełniające nasze głowy 

szuraniem butów 

zdanie TĘDY PRZESZŁA 

WARSZAWA straci czytelników,  

to przejdziemy 

do pierwszej klasy, 

bo tam jest luźno, 

i może uda nam się jakoś 

ustalić, czy tabliczki, 

które zabierasz na pamiątkę, 

są dla tych, co zabierają je 

na pamiątkę, czy też 

dla tych, co na razie odkręcają 

ogromne termosy, 

a ruszą naszym śladem 

dopiero wtedy, gdy je zakręcą 

i gdy znów będzie można 

policzyć drzewa, 

dobra?  

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Piosenka ochlapanego

„Może zmajstrujemy jakiegoś malutkiego Orcia?”, 

pytam, skoro już stoi obok 

i nie chce odejść, a jej spodnie i koszulka 

zachowują się tak, jakby na niej schły, 

chociaż ma parasol i raczej przestaje padać. 

Dzięki kroplom deszczu na moich okularach 

wszystko dookoła chyli się ku upadkowi; 

niewiele tego, ale i tak będzie niezły huk. 

Od strony chylącego się ku upadkowi szpitala 

nadjeżdża chylący się ku upadkowi autobus,  

wzbogacając to moje wszystko o trochę czerwieni. 

Jeżeli nic, poza jej ubraniem, nie chce 

ze mną rozsądnie pogadać, to znaczy, 

że nie czytała. Albo nie lubi. Trudno, 

pójdę całować żaby gdzie indziej. 

Złorzeczę i podchodzę do krawężnika, myśląc 

o nieodpartej potrzebie czynienia dobra, 

zmuszającej nas do robienia różnych głupot, 

i błogosławię twarze po drugiej stronie, 

bo za chwilę pojadą całować traktory. 

Państwa nie ma

Najprawdopodobniej 

Gałczyńscy nie sypiali 

w tym łóżku. To samo 

można powiedzieć 

o rodzinie Watów. 

Maria Dąbrowska 

w ogóle mało spała 

[opieram się 

na badaniach kumpli 

z podstawówki, 

którym Noce i dnie 

znalazły pracę na kolei].  

Człowiek przy bramie 

długo szukał 

naszego nazwiska 

na swojej liście. Widział 

twoje spojrzenie, 

gdy wczoraj dotykałaś 

drzwi. I wspomniał 

coś o powrocie 

dawnego właściciela. 

Nie śpij z młotkiem. 

Wyjmij gwoździe z ust, 

bo zardzewieją.  

Właśnie wracam 

od stukniętego starca, 

zwanego dalej 

grawerem. Grawer 

popija, więc 

to musi trochę potrwać.  

Mapa mi się kończy

Chryste, kotuś, zawsze ci się kończy, 

kiedy dojeżdżamy. Zawsze ci się kończy,  

kiedy garncarstwo daje zatrudnienie 

licznym wieśniakom i zaczyna przynosić  

znaczne dochody. Zawsze ci się kończy, 

kiedy polewam wodą wieloryba.  

Zawsze ci się kończy, kiedy pytam: 

„Nie ma tam gdzieś stacji benzynowej?” 

Zawsze ci się kończy, kiedy mówię: 

„Przydałaby się jakaś stacja benzynowa”. 

Zawsze ci się kończy, kiedy krzyczę: 

„Poszukaj jakiejś stacji benzynowej!” 

Zawsze ci się kończy, kiedy proszę: 

„Jeżeli zauważysz jakąś stację benzynową, 

to mi powiedz”. Zawsze ci się kończy, 

kiedy tłumaczę to wszystko na angielski 

i japoński. Zawsze ci się kończy, 

kiedy mijamy dom ginekologa, 

u którego siedzą co najmniej 

trzy pacjentki, a kierowcy  

w samochodach przed furtką rozmyślają 

każdy o swoim pełnym baku,  

bez którego wszystkiego mniej, 

bez którego ani rusz (im się mapa  

nie skończy). Zawsze ci się kończy, 

kiedy trzeba zapisać dwie strony  

(bo trzeba zapisać dwie strony, 

a tobie się mapa kończy). Zawsze  

mogła ci się skończyć wcześniej.  

2 VII 94

Wiersze o fryzjerach

Jako „najwybitniejszy przedstawiciel 

Szkoły Poezji Upierdliwej, która ostatnio 

święci takie triumfy”, zmuszony jestem 

przypomnieć ci, że obiecałaś skrócić moje 

włosy po powrocie. Dowolnie wybranym 

powrocie. Wróciłaś, a ja nadal nie mogę 

patrzeć w lustra. Trzy tysiące luster. 

Sto pięćdziesiąt tysięcy za sztukę. 

Kiedy lustra nie schodzą, trzeba 

spróbować z wierszami. Trzy tysiące wierszy 

o fryzjerach. Tysiąc egzemplarzy. 

Dałem trzy lustra za egzemplarz 

i umoczyłem. Drugi rok chodzę 

po mieście, zaczepiam nie ostrzyżonych 

i jęczę jak sprzedawca poradników dla kobiet 

w ciąży. Podejdź bliżej i rzuć okiem na to: 

„Tylko fryzjer i jego uczeń 

widzieli ostatnie tchnienie szeryfa. 

Był pierwszym, który chuchnął na lustro, 

za które dali całe pięć dolców. 

Takich rzeczy się nie zapomina. Tymczasem 

ten, który wiedział, że szeryf odepnie pas 

przed goleniem, zmierzał 

w stronę bezbronnego jak niemowlę banku”. 

31 VIII 93

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest udostępniony na licencji Licencja Wolnej Sztuki 1.3
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/foks-wiersze-o-fryzjerach

Tekst opracowany na podstawie: Foks Darek, Wiersze o fryzjerach, Multico, Lublin 1994

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez fundację Nowoczesna Polska z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów autora. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Aleksandra Kopeć, Paweł Kozioł, Jan Szejko.

Okładka na podstawie: Benjamin Horn@Flickr, CC BY-SA 2.0

ISBN-978-83-288-5203-7

Plik wygenerowany dnia 2024-05-22.