Jan Kochanowski

Pieśń III

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Pieśń III¹²

Oko śmiertelne Boga nie widziało, 

Prózno by sie tym kiedy chłubić miało. 

Lecz On w swych sprawach³ jest tak znakomity, 

Że naprostszemu nie może być skryty. 

Kto miał rozumu, kto tak wiele mocy, 

Że świat postawił krom żadnej pomocy? 

Kto władnie niebem? Kto gwiazdami rządzi, 

Że sie z nich żadna nigdy nie obłądzi? 

Za czyją sprawą we dnie słońce chodzi, 

A miesiąc świeci, kiedy noc nadchodzi? 

Każdy znać musi krom wszelakiej zwady⁴, 

Że sie to dzieje wszytko z Pańskiej rady⁵. 

Jego porządkiem Lato Wiosnę goni, 

A czujna Jesień przed Zimą sie chroni. 

Ten opatruje⁶, że morze nie wzbierze, 

Choć wszytki rzeki w swoje łono bierze. 

A to nas namniej niechaj nie obchodzi, 

Że nad niewinnym czasem zły przewodzi 

Albo że gorszy⁷ świat po woli⁸ mają, 

A dobrzy rychlej niedostatek znają. 

Wszystko to Pan Bóg wywróci na nice, 

Jeno kto wejźrzy w Jego tajemnice, 

Jako na koniec zły przedsię wypada⁹, 

A dobry w Jego Majestacie siada. 

Toć grunt wszytkiego, bysmy Boga znali, 

A Jemu sprawę wszego przypisali. 

Kto sie za czasu tego nie napije¹⁰, 

Człowiek na świecie niepobożny żyje. 

Tego swych dziatek, starszy, nauczajcie, 

To wychowanie synom waszym dajcie; 

A niech nie będą nazbyt pieszczonemi, 

Niech przywykają spać na gołej ziemi. 

A skoro który doroście swej miary, 

Niechaj sie w polach ugania z Tatary, 

Niech wzdycha żona mężnego tyranna, 

Patrząc nań z murów, i dorosła panna. 

Niestetyż, by ten najeznik tak młody 

Nie popadł jakiej znakomitej szkody¹¹, 

Jesli gdzie na lwa nieborak ugodzi, 

Który po szyję we krwi ludzkiej brodzi. 

Przed śmiercią żaden schronić sie nie może 

I pierzchliwemu prędkość nie pomoże. 

Azaż nie lepiej sławy swej poprawić 

Niż, prózno siedząc, w cieniu wiek swój trawić? 

Męstwem Achilles¹², męstwem Hektor¹³ słynie, 

A ich pamiątka wiecznie nie zaginie; 

Męstwem Alcydes¹⁴ do nieba sie dostał 

I Polluks¹⁵ bogiem nieśmiertelnym został. 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. Pieśń III dodana — pieśń od w. 31 do 44 jest parafrazą fragmentów ody Horacego (Carmina III 2) noszącej tytuł Ad amicos (Do przyjaciół). [przypis redakcyjny]

2. W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w utworze jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

3. sprawy (daw.) — dzieła, czyny. [przypis redakcyjny]

4. krom (...) zwady (starop.) — bez sprzeciwu. [przypis redakcyjny]

5. rada — tu: postanowienie. [przypis redakcyjny]

6. opatrywać (daw.) — dbać o co. [przypis redakcyjny]

7. gorszy — gorsi. [przypis redakcyjny]

8. po woli (daw.) — zgodnie ze swą wolą. [przypis redakcyjny]

9. przedsię wypada — jednak spada (z uprzywilejowanego miejsca). [przypis redakcyjny]

10. tego nie napije — tym nie przejmie. [przypis redakcyjny]

11. jakiej znakomitej szkody — w jakąś znaczną szkodę. [przypis redakcyjny]

12. Achilles — mityczny bohater grecki, waleczny i porywczy, jedna z głównych postaci w Iliadzie Homera. [przypis redakcyjny]

13. Hektor — mityczny bohater trojański, zginął w pojedynku z Achillesem. [przypis redakcyjny]

14. Alcydes — wnuk Alceusza, czyli Herakles (Herkules), mitologiczny bohater grecki, znany z nadludzkiej siły, odwagi, dobroci, ale też grubiaństwa. [przypis redakcyjny]

15. Polluks — jeden z braci bliźniaków, zwanych Dioskurami, śmiertelników obdarzonych nieśmiertelnością (por. gwiazdy konstelacji Bliźniąt, zodiakalne Bliźnięta). [przypis redakcyjny]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/fragmenta-piesn-iii-oko-smiertelne-boga-nie-widzialo

Tekst opracowany na podstawie: Jan Kochanowski, Fragmenta albo pozostałe pisma, Drukarnia Łazarzowa, Kraków, 1590

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska, Piotr Wilczek.

Okładka na podstawie: 55Laney69@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-05-22.