Tadeusz Gajcy

Wczorajszemu

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Wczorajszemu

Ufałeś: niebo jak na strunę miękko złożysz dłoń, 

muzykę podasz ustom, utoczysz dotknięciem, 

łukiem wiersza wysokie księżycowe tło 

wprowadzisz w bezmiar dolin — 

Modlitwę nocnych cieni rozwiesisz jak więcierz¹ 

na słodkich oczach dziewann² i szumach topolich. 

Ufałeś: trzepot ptaków rozsiejesz ziarnisty, 

rozległą piersią ujmiesz horyzonty, w których świat 

pływa mały jak z dzieciństwa okręcik. 

Klechda z omszałych lat 

— świty w klechdzie powiewały krwawe — 

do snu kołysała dzieci. 

Taką klechdą przełamał się dzień 

walczącej 

Warszawy. 

Wtedy — 

rozwiodły się nad miastem ornamenty łun 

na złotych kolcach wieżyc i bełkocie Wisły, 

muzyka — lecz nie nieba — krążyła jak sen 

dziś wiesz: 

to skowyt strzałów na brukach się wił, 

otaczał, chodził wokół jak zbłąkany zwierz. 

A tobie — dni wczorajsze w oczach nie ostygły, 

ufałeś... 

Księżyc sierpem zmrużone rzęsy kosił, 

wśród krzyży zwijał światła purpurową nitkę; 

żołnierze nieśli drżące, spokorniałe oczy 

na sfruwającą powietrzem 

białą Nike³. 

Falował spokój w ciepłej darni, 

kiedy młodzi plecami wsparci o wieczność 

odchodzili w głębokie posłania. 

Więc nakryły ich obłoki podobne kulistym mleczom 

i wiatr, któremuś wierzył — składał pocałunki umarłym. 

Nie wiedziałeś, że dłoń, którą uczyłeś śpiewać 

potrafi nienawidzić i pięścią grubieć pełną, 

gniewu unosić żagiew⁴ — 

Ufałeś. Nie ukoił twoich ust śpiew drzewa 

i oczu blask nie zajął pod kopułą hełmu 

i serca nie nasycił krzyk wbity na bagnet. 

Dzień rozbrój z woni siana. Sandały zielone 

niech zostawi przed progiem, na którym go czekasz — 

odejmij pustkę oczom, gdy w smutku zatoną 

i nie daj mówić wiatrom o liliowych zmierzchach. 

Bo kłamią. Bo śpiewają gorejącą lawą, 

że znowu dłoń na niebo jak na strunę złożysz, 

muzykę podasz ustom — 

Dzisiaj — 

w piaskach cmentarzy 

powiędły echa strzałów, 

wiruje błękit niski jak wczoraj łaskawy, 

jak lustro. 

Każ trawie, by milczała. Jej śpiew cię zadławi, 

spowije watą wzruszeń i ciśnie w niepamięć. 

Nim ockniesz się, już serce zagubisz w obrazie 

i dłonie w przerażeniu milcząco załamiesz. 

Dzisiaj 

inaczej ziemię witać! 

Wierzyłeś: słowiczym pieniem wierszy popłynie sława harda 

i wzejdzie w barwnych tęczach, obudzi się w mitach. 

Nie tak. 

Nazbyt duszno jest słowom na wargach 

ciosanym z łun i żalu o wadze kamienia — 

Myślałeś: będzie prościej. 

A tu słowa, śpiewne słowa trzeba zamieniać, 

by godziły jak oszczep. 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. więcierz — pułapka na ryby wykorzystywana do połowu w jeziorach i przy brzegach rzek. [przypis edytorski]

2. dziewanna — lecznicza roślina o wysokiej łodydze i żółtych kwiatach. [przypis edytorski]

3. Nike (mit. gr.) — bogini zwycięstwa. [przypis edytorski]

4. żagiew — pochodnia, płonący kawał drewna. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/gajcy-wczorajszemu

Tekst opracowany na podstawie: Z rodu Anhellich. Liryka pokolenia wojennego, oprac. S. Stabro, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 1991.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez fundację Nowoczesna Polska. Utwór powstał w ramach "Planu współpracy z Polonią i Polakami za granicą w 2014 roku" realizowanego za pośrednictwem MSZ w roku 2014. Zezwala się na dowolne wykorzystanie utworu, pod warunkiem zachowania ww. informacji, w tym informacji o stosowanej licencji, o posiadaczach praw oraz o "Planie współpracy z Polonią i Polakami za granicą w 2014 r.".

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Katarzyna Dug, Wojciech Kotwica.

Okładka na podstawie: Jaros\u0142aw Pocztarski@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-05-23.