Konstanty Ildefons Gałczyński

Ballada o samotnej pompie

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Ballada o samotnej pompie

Trzem Breughelom: Staremu¹, z Piekła² i Aksamitnemu³ oraz Jedynemu Kazimierzowi Wyce⁴ — arystarchowi⁵ — tę Balladę o samotnej pompie

przypisuje szalony Autor

Stoi samotna pompa 

w ulicy Chryzopompa, 

przy placu; 

z rury gęba delfina 

dawny świat przypomina, 

lecz na co? 

Czasem przyjdzie Słowacki, 

zamyśli się, odfrunie, 

nawet nie dotknie;  

czasem list od Drużbackiej⁶, 

zresztą wrony i gacki — 

samotnie. 

Uliczka jak sen kurzy, 

a księżyc taki duży 

na poprzek.  

Żałobne szumią tuje, 

pompy nikt nie pompuje. 

Niedobrze.  

Czasem czarnoksiężnicy 

przystaną w tej ulicy 

z gwiazdą Heroda,  

poszepczą, zrobią swoje, 

lecz pompie, pompie mojej 

jakaż wygoda?  

Więc śni się nocą pompie, 

że Wodnik z nieba zstąpił 

i wreszcie:  

ryms! pyms! i woda leci, 

i księżyc w niebie świeci 

jak pierścień...  

Są aktualne sprawy, 

kraj jest taki ciekawy 

wg Jerzego — 

a mnie ta pompa, po co? 

ta pompa — dniem i nocą, 

dlaczego?  

Pierwodruk: „Szpilki” 1946, nr 27.

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. Bruegel, Pieter (starszy) (ok. 1525–1569) — malarz niderlandzki, tworzył prace o tematyce ludowej, ukazując życie codzienne życie wsi, stąd zwany „chłopskim” a. „starszym” dla odróżnienia od jego synów, również trudniących się malarstwem; do najbardziej rozpoznawalnych jego dzieł należą odczytywane symbolicznie Wieża Babel, Upadek Ikara, Dwie małpy czy Walka karnawału z postem. [przypis edytorski]

2. Brueghel, Pieter (młodszy) (1564 a. 1565–1637/1638) — malarz flamandzki okresu baroku, syn Pietera Bruegla starszego, zw. Piekielnym z uwagi na często pojawiający się w jego malarstwie motyw piekła i ognia. [przypis edytorski]

3. Brueghel, Jan (starszy) (1568–1625)— malarz flamandzki, syn Pietera Bruegla (starszego), brat Pietera Brueghla (młodszego) zw. Piekielnym; określany jako Jan Brueghel starszy (w odróżnieniu od jego syna) a. Aksamitny ze względu na delikatność, łagodną tonację, harmonię wyrazu i nastroju jego dzieł; do ulubionych jego tematów należały kompozycje bukietów roślinnych, Madonny okolone kwietnymi girlandami, a także sceny (mitologiczne lub biblijne) przedstawiające rozmaitość fauny i flory oddanej z pełną rozmiłowania w szczegółach słodyczą. [przypis edytorski]

4. Wyka, Kazimierz (1910–1975) — historyk i krytyk literatury, eseista, przed wojną jeden z ważniejszych głosów młodej krytyki literackiej, w czasie okupacji w podziemnym „Miesięczniku Literackim” opublikował szkic poświęcony wierszom K. K. Baczyńskiego List do Jana Bugaja (1943), po wojnie wydawca spuścizny poety; profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego (od 1948 r.), współtwórca Instytutu Badań Literackich PAN (1948) i jego dyrektor w l. 1953–1970; w l. 1945–1950 redaktor naczelny miesięcznika literackiego „Twórczość”; wieloletni prezes Związku Literatów Polskich; członek Polskiej Akademii Nauk. Kazimierz Wyka prowadził wieloletnie seminarium literackie, stając się założycielem tzw. krakowskiej szkoły krytyki, zajmował się romantyzmem i Młodą Polską, w tym szczególnie twórczością Stanisława Brzozowskiego. [przypis edytorski]

5. arystarch (z gr.) — dosł.: najlepszy władca; Arystarch z Samotraki (ok. 216–144 p.n.e.) starożytny gramatyk grecki, twórca filologii jako dyscypliny naukowej autor wielu rozpraw i krytycznych wydań dzieł m.in. Homera, wielkich tragików greckich, Arystofanesa, Herodota. [przypis edytorski]

6. Drużbacka, Elżbieta (ok. 1695/1699–1765) — poetka polska epoki późnego baroku, zwana przez współczesnych „słowiańską Safoną”, „Muzą sarmacką”, ceniona przez czołowego twórcę polskiego oświecenia Ignacego Krasickiego, autorka m.in. Opisania czterech części roku, pierwszego polskiego poematu opisowego; pod koniec życia osiadła w klasztorze sióstr bernardynek w Tarnowie. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/galczynski-ballada-o-samotnej-pompie/

Tekst opracowany na podstawie: Konstanty Ildefons Gałczyński, Wybór poezji, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1967.

Wydawca: Fundacja Wolne Lektury

Publikacja zrealizowana w ramach biblioteki Wolne Lektury (www.wolnelektury.pl).

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Joanna Patalas, Aleksandra Sekuła.

Okładka na podstawie: Dr Paul Gachet, Vincent van Gogh, domena publiczna

Plik wygenerowany dnia 2025-01-23.