Konstanty Ildefons Gałczyński

Spotkanie z matką

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Spotkanie z matką

Ona mi pierwsza pokazała księżyc 

i pierwszy śnieg na świerkach,  

i pierwszy deszcz. 

Byłem wtedy mały jak muszelka,  

a czarna suknia matki szumiała jak Morze Czarne. 

Noc. 

Dopala się nafta w lampce.  

Lamentuje nad uchem komar.  

Może to ty, matko, na niebie 

jesteś tymi gwiazdami kilkoma? 

Albo na jeziorze żaglem białym?  

Albo falą w brzegi pochyłe?  

Może twoje dłonie posypały 

mój manuskrypt gwiaździstym pyłem? 

A możeś jest południowa godzina,  

mazur¹ pszczół w złotych sierpnia pokojach?  

Wczoraj szpilkę znalazłem w trzcinach —  

od włosów. Czy to nie twoja? 

*

Ciemne olchy stoją na moczarze,  

rozsypuje się w mokradłach próchno.  

Ej, rozświstał się wiatr na fujarze,  

małe gwiazdki nad olchami zdmuchnął. 

Mała myszka przez ścieżkę przebiegła.  

Drogę Mleczną nietoperz wymierzył.  

I wiatr ucichł nagle. I zza węgła² 

z fajką srebrną w zębach wyszedł księżyc. 

Rozświeciły się świeceniem wielkim 

chmury, dziuple, żołędzie i sęki — 

jakby cały świat był srebrnym świerkiem,  

srebrnym bąkiem grającym piosenki. 

*

Listki drżeć zaczynają,  

ptaki w ton uderzają,  

słońce wschodzi nad knieję,  

słońce jak śnieg topnieje. 

Listkom rosnąć, opadać,  

ptakom też wiecznie nie żyć,  

słońcu wschodzić, zachodzić,  

sercu gwiazdy i skrzypce. 

*

Jak pudełko świeczek choinkowych,  

nagle, w ręku, gdzieś od dna kredensu,  

myśli nagle tak wchodzą do głowy,  

serce trącą i sercem zatrzęsą. 

Świeczki takie kupowała mama. 

One drzemią. W nich śpi piękny zamiar.  

Tylko rozwiń je i tylko zapal, 

a zobaczysz, co z tego wyniknie: 

w świeczkach błyśnie drogiej twarzy owal. 

Matka palec wzniesie. Wiatr ucichnie. 

Matkę w ręce ucałuj i włosy, 

potem śniegu po uliczkach rozsyp, 

żeby błyskał się i żeby chrzęścił. 

Potem wszystkie światła, co migocą,  

do walizki zamknij. Otwórz nocą,  

jeśli w drodze spotka cię nieszczęście. 

*

Lato w lesie. Ciemność zielona w świerkach.  

Szałwia. Zajęczy szczaw.  

Niebo obłoki zdejmuje. Ptak zerka.  

Trzmiele brzęczą wśród traw. 

Motyle żółte i białe jak latające listy.  

Cisza i światło.  

A tam dalej i dalej, za tym pagórkiem piaszczystym,  

też jest lato. 

*

Niebo to jest małe miasteczko w niedzielę,  

gwiazdy gapią się na ziemię z okien,  

a wiadomo, że gwiazd jest wiele  

i że wszystkie są niebieskookie. 

A tam w rogu, w mieszkaniu z balkonem, 

w jednym oknie, gdzie kwiat czerwony,  

a to drugie okno z drugim kwiatem?... 

tam ty mieszkasz. I pogrzebaczem 

fajerki³ przesuwasz. I płaczesz. 

Bo tak długo czekasz mnie z obiadem. 

*

Idę do ciebie. W twoją zieleń.  

I w twoje śniegi. I w twój wiatr.  

W twój niezmierzony idę świat,  

gdzie pory roku na twej dłoni 

trojaka⁴ jak Ślązaczki tańczą 

i kurz się wzbija, skrzypi wóz,  

odyniec biegnie przez mokradła 

i jeleń rośnie pośród światła,  

co, dzwoniąc, bębniąc, tarabaniąc⁵,  

zaspane gwiazdy strząsa z brzóz. 

Jesień to skrzypce potłuczone,  

bezradna myśl nad ćwiercią smyczka,  

zima to plecy twoje białe,  

lato — jak złota rękawiczka,  

którą porzucił w sadzie Jan,  

ten Kochanowski, co mu łyżką 

wystarczy stuknąć, a już wszystko 

tańcuje, niebo się otwiera, 

niebo niebieskich pełne piór,  

truchleje wilk, basuje bór 

głosem Szekspira i Homera. 

Ze srebrnych, księżycowych jezior 

delfin wysuwa ucho, jesiotr 

słuchaniem skraca sobie pobyt.  

A z lasu truchcik sarnich kopyt.  

Z rybackich ognisk bucha dym,  

skwierczy na sadle płotka żółta —  

to w wierszach Jana tak. I w nim 

zakotwiczona moja nuta;  

i wszystkie, wszystkie, wszystkie muzy,  

bemole⁶ wszystkie, rytm i rym,  

i księżyc, mój ubogi kuzyn,  

co na telegraficznych drutach 

nocą nabija sobie guzy.  

But zgubił. Choć jest cały światłem,  

we łbie rozumu ani szczypty.  

I nieskończonym sznurowadłem 

wplątał się w moje manuskrypty. 

Pierwodruk: „Twórczość” 1950, nr 12.

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. mazur — taniec ludowy o żywym tempie, uznawany za polski taniec narodowy. [przypis edytorski]

2. węgieł — zewnętrzny róg budynku, narożnik. [przypis edytorski]

3. fajerka — żeliwna obręcz, służąca do regulacji wielkości otworu w płycie kuchennej. [przypis edytorski]

4. trojak — śląski taniec ludowy, wykonywany w trzyosobowych grupach składających się z jednego tancerza i dwóch tancerek. [przypis edytorski]

5. tarabanić — dudnić, łomotać, wydawać odgłos podobny do dźwięku tarabanu, dużego bębna używanego dawniej w wojsku. [przypis edytorski]

6. bemol (muz.) — znak graficzny notacji muzycznej obniżający wysokość dźwięku o pół tonu, przypominający kształtem małą literę „b”. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/galczynski-spotkanie-z-matka/

Tekst opracowany na podstawie: Konstanty Ildefons Gałczyński, Wybór poezji, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1967.

Wydawca: Fundacja Wolne Lektury

Publikacja zrealizowana w ramach biblioteki Wolne Lektury (www.wolnelektury.pl).

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Wojciech Kotwica.

Okładka na podstawie: Landscape with Stars, Henri-Edmond Cross, domena publiczna

Plik wygenerowany dnia 2025-01-23.