Jerzy Liebert

Moses Krumholc

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Moses Krumholc

Na rumuńskiej granicy, 

W samym sercu Wyżnicy¹, 

Moses Krumholc po dziadkach 

Ma dom własny i tartak.  

Za dnia kłód tartych zgrzyty, 

Bierwionowe² skowyty, 

W szlochu tracza³ zajadłym 

Desek spazm i drzew skamły⁴. 

Za to w wieczór świąteczny 

Słychać w rynku szum rzeczny 

I do okien Krumholca 

Wpada światło miesiąca⁵.  

Ruski smęt kalinowy... 

Ruś wyrusza na łowy, 

Goni szumki i dumki... 

Mosesowe frasunki⁶... 

Bo choć Moses rachuje, 

Drzewem dobrze handluje, 

Deski w lejach⁷ pienięży⁸: 

Nie ma rady na księżyc! 

W duszy ciemno i śpiewno... 

Jakże zmóc taką rzewność? 

I dylemat odwieczny: 

Mój to smęt, czy szum rzeczny?  

A i także po dziadkach —  

Mosesowa zagadka: 

Na pół płacz, na pół cichość —  

Cetno w sercu czy licho⁹? 

Niby jasne — noc ruska, 

Czeremoszski¹⁰ nurt pluska, 

Chłodek rześki w ulicy: 

Mieszka Moses w Wyżnicy.  

Niby tak... tak... jest pewny, 

Że ma tutaj skład drzewny, 

Lecz najtrudniej jest właśnie 

Rzecz tę sobie wyjaśnić. 

Rzecz tę w sobie rozwikłać —  

Bo to w Kutach¹¹ na przykład, 

Też jest tartak jak tutaj, 

A to przecież jest w Kutach...  

Też jak tutaj o zmierzchu 

Rude rogi na wierzchu, 

Szumy rzeczne pod traczem... 

Coś to tak... coś inaczej...  

Ta uparta wątpliwość, 

Wrogi, przemożny żywioł, 

Mosesowy niepokój —  

Czyha złe na obłoku...  

Gdyby Dawid już dorósł, 

Zmógłby licho wieczoru, 

Moses mógłby odetchnąć... 

Dawid — pejsate cetno¹²!  

Zmógłby czary czerwieńskie 

I słabości niemęskie —  

Smęt ruskiego miesiąca, 

Smęt Mosesa Krumholca...  

Spływa błogość spod powiek... 

Co to będzie za człowiek, 

Byleby się uchował. 

O, nadziejo kwietniowa!  

Śpiewno w duszy i rzewno —  

Jakże zmóc taką pewność? 

Krąży głowa zawrotnie... 

Nie masz sił... Lament w oknie...  

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. Wyżnica — miasteczko w płd.-zach. części Ukrainy, położone nad Czeremoszem, blisko granicy z Rumunią; do 1939 r. na granicy polsko-rumuńskiej. [przypis edytorski]

2. bierwionowy — przym. utworzony od rzecz. bierwiono (ociosany i okorowany pień drzewa). [przypis edytorski]

3. tracz — robotnik z ręczną piłą lub maszyna w tartaku do wstępnego cięcia kłód drzewa (tu raczej: maszyna). [przypis edytorski]

4. skamły — skamlenia, jęki. [przypis edytorski]

5. miesiąc (daw.) — księżyc. [przypis edytorski]

6. frasunek (daw.) — zmartwienie. [przypis edytorski]

7. lej (rum. leu) — waluta Rumunii. [przypis edytorski]

8. spieniężyć — sprzedać, zamienić na gotówkę; pienięży — dziś popr.: spienięża. [przypis edytorski]

9. Cetno w sercu czy licho — nawiązanie do daw. gry w której losuje się cyfry parzyste (cetno) i nieparzyste (licho); przy czym cetno oznacza wygraną, a licho przegraną. [przypis edytorski]

10. Czeremoszski — przym. utworzony od nazwy rzeki Czeremosz, która w latach 1919–1939 stanowiła granicę między Polską a Rumunią. [przypis edytorski]

11. Kuty — miasteczko w płd.-zach. części Ukrainy, położone nad Czeremoszem, blisko granicy z Rumunią; w latach 1919–1939 w granicach Polski. [przypis edytorski]

12. cetno — wygrana; tu: nagroda, pomyślny los. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/gusla-iv-moses-krumholc

Tekst opracowany na podstawie: Jerzy Liebert, Gusła, Nakładem Księgarni F. Hoesicka, Warszawa, 1938

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Śląską z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BŚ.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Gąssowska Hanna, Dorota Kowalska, Marta Niedziałkowska.

Okładka na podstawie: 生活童話@Flickr, CC BY-SA 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-05-23.