Tadeusz Hollender

Blaski guberni

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Blaski guberni

Źli są Polacy, źli i niewierni,  

że w Generalnej źle im Guberni¹,  

czy źle im może, doktorze Franku²,  

w miłym letnisku, w pięknym Majdanku³?  

nie zajadają masła i szynki  

w innym kurorcie, zwanym Treblinki⁴?  

że nie wymienię wśród tylu imion, 

ciebie, uroczy nasz Oświęcimiu⁵... 

Życie po różach, róże bez cierni  

w tej Generalnej kwitną Guberni. 

A ileż nowych codziennych wrażeń,  

ileż wypadków, ileż wydarzeń,  

we dnie łapanki, branki, macanki, 

a w noc do getta wjeżdżają tanki⁶ 

i zajmujące dzieją się sceny  

albo przeciągle wyją syreny 

i słychać zaraz spóźnioną porą  

potężny warkot i mruk motorów. 

Pyta więc każdy nerwowo nieco: 

— Rzucą coś dzisiaj, czy tak przelecą? 

Dziś nie. Zasypiasz szczęśliw niezmiernie 

w swej Generalnej drogiej Guberni. 

Może śmiesz twierdzić, że w owym kraju  

wcale, Polaku, o cię nie dbają? 

Czym byłeś dawniej? Słowiańskim gburem,  

dziś cię niemieckiej uczą kultury,  

a — byś ją dobrze miał w swej pamięci,  

lśni na warszawskiej napis Zachęcie,  

ona dziś wyższej kultury domem,  

choć lepiej piszą knutem i łomem 

ową kulturę tam — w Oświęcimiu,  

aż w krematoriach ognie z niej dymią,  

mają kultury tej aż za wiele  

ci, co jej przedtem wcale nie mieli  

albo ją znali nazbyt mizernie  

na Generalnej ziemiach Guberni. 

Czym byłeś dawniej? — Obywatelem? 

Z tego tytułu miałeś niewiele,  

dzisiaj pracujesz, bo dobrodzieje  

rzekli, że kto nie pracuje, nie je,  

więc pracujący żarciem się krzepi, 

kto nie pracuje, żre jeszcze lepiej. 

Módl się i pracuj! — Sam tak ci radzę.  

Nie opiekują się tobą władze? 

Sam to, Polaku, przyznaj zuchwały: 

RGO⁷ miałeś przedtem? — Nie miałeś,  

lub czy przed wojną, Polaku miły,  

jeździłeś rikszą⁸? — Nie, nie jeździłeś!  

Przyznaj, Polaku, wyznaj otwarcie,  

miałeś przed wojną kartki na żarcie? 

Nie! Musisz przyznać, drogi kolego, 

nie posiadałeś tego wszystkiego, 

a dziś posiadasz, świat ci zazdrości,  

więc nie posiadaj się też z radości, 

musisz posiadać się. Ich to dzieło;  

kartki na żarcie, riksze, RGO  

i „nur fűr Deutsche⁹” knajpy, cukiernie  

masz w Generalnej swojej Guberni. 

Cóż to, rodaku, brak ci zapału? 

Jeszcze ci tego wszystkiego mało? 

Dziś cię, niewdzięczny polski narodzie,  

przed bolszewikiem bronią na Wschodzie.  

Oto niemiecka armia zwycięska  

bezpłatnie wozi cię do Smoleńska¹⁰,  

gdzie płacząc rzewnie, pokażą tobie 

twych oficerów we wspólnym grobie  

i pomnik własnym kosztem postawią  

w twojej stolicy, w wielkiej Warszawie, 

a w tym Smoleńsku jeszcze do tego  

mszę polską, pierwszą od Batorego¹¹, 

odprawią, byleś wdzięczny być umiał,  

byłeś docenił, byłeś zrozumiał, 

że te zamiary jasne i szczere,  

że gubernialny twój to interes,  

gdybyś do tego dał interesu 

wojsko — na polskich obronę Kresów  

Wschodnich — Zachodnie dziś oni sami 

muszą na razie bronić przed nami. 

Poznański wiatrak, toruński piernik  

dla Generalnej nie są Guberni. 

A tobie Chrobry marzy się Bolko,  

który nie znosił wprost Herrenvolku¹², 

a ty, Polaku, jeszcze im szkodzisz 

nie doceniając wszystkich dobrodziejstw, 

ty wciąż im brzydkie robisz kawały, 

wręcz ich mordujesz, strzelasz w dzień biały, 

ty ich za podłe uważasz plemię,  

choć już robotnik żre to, co Niemiec,  

choć już gotowi ustąpić więcej, 

bylebyś trochę pokochał Niemcy. 

Choć wciąż niemiecka armia zwycięska, 

choć w tej Guberni czwarte już lato,  

nie Polak jesteś, lecz gubernator... 

Źle tak, Polaku, służ panu wiernie,  

on generalnie za to gubernie... 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. Generalna Gubernia — właśc. Generalne Gubernatorstwo, jednostka administracyjna obejmująca ziemie dawnej II Rzeczypospolitej, które nie zostały włączone w obręb Niemiec. [przypis edytorski]

2. Frank, Hans (1900–1946) — niemiecki zbrodniarz wojenny, odpowiedzialny za realizację planów eksterminacji narodu żydowskiego, w procesie norymberskim skazany na karę śmierci, w latach 1939–1945 generalny gubernator pozostających pod okupacją ziem polskich. [przypis edytorski]

3. Majdanek — niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny, jak również obóz jeniecki, usytuowany na przedmieściach Lublina. [przypis edytorski]

4. Treblinka — niemiecki nazistowski obóz pracy (Treblinka I) oraz obóz zagłady (Treblinka II) w powiecie siedleckim, nazwany od pobliskiej wsi i stacji kolejowej. [przypis edytorski]

5. Oświęcim — Auschwitz-Birkenau, zespół niemieckich nazistowskich obozów pracy i obozów zagłady, miejsce ludobójstwa Żydów i innych narodów. [przypis edytorski]

6. tank (daw.) — czołg. [przypis edytorski]

7. RGO — Rada Główna Opiekuńcza, organizacja charytatywna funkcjonująca w latach 1940–1945 na terenie Generalnego Gubernatorstwa. [przypis edytorski]

8. riksza — pojazd do transportu osób, poruszany siłą ludzkich mięśni, początkowo ciągnięty przez człowieka, później wykorzystujący mechanizm roweru. [przypis edytorski]

9. nur fűr Deutsche (niem.) — tylko dla Niemców. [przypis edytorski]

10. Oto niemiecka armia zwycięska bezpłatnie wozi cię do Smoleńska — istnienie masowych grobów polskich oficerów zamordowanych przez NKWD w Katyniu zostało nagłośnione przez okupacyjne władze niemieckie. [przypis edytorski]

11. Batory, Stefan (1533–1586) — właśc. Istvan Bathory, książę Siedmiogrodu, od 1571 król Polski, a od 1576 wielki książę litewski; poślubił Annę Jagiellonkę, córkę Zygmunta I Starego, ostatnią przedstawicielkę Piastów na polskim tronie. Jeden z najwybitniejszych polskich królów elekcyjnych. [przypis edytorski]

12. Herrenvolk (niem.) — rasa panów. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/hollender-blaski-guberni

Tekst opracowany na podstawie: Jan Szczawiej, Poezja Polski Walczacej 1939-1945, tom 2, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1974.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl) we współpracy z Muzeum Powstania Warszawskiego. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Kopeć, Paweł Kozioł.

Okładka na podstawie: Ian Muttoo@Flickr, CC BY-SA 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-05-23.