Bożena Keff

Snajper

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Snajper

(Poemat bez dedykacji)

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

1.

Rano twoje mieszkanie jest gładkie i przewiane na wylot 

jak trupia czaszka. Okna bez zasłon, białe ściany, czarne 

kaloryfery 

na skrzynce od mleka nóż — 

jego czubek drażni suche powietrze. Miasto 

jest agresywne i bezwładne. Tłok w autobusach, 

na ulicach 

pustawo. Kawiarnie, kina, teatry 

o tej porze 

wykluczone. Fabryki 

nadal 

chcą jednej setnej tego, czym jesteśmy 

i prawie wszystkich sił. 

Kiedy wychodzisz do pracy, jest szarawa. Stoisz chwilę 

przed lustrem 

jako oficer c. k. armii: trochę tej śmierciopodobnej ironii, 

dystans, a jednak, co tu gadać: guziki, szabla, czako 

za którym stoi cesarstwo! I te oczy — piękne 

w których wszystko 

odbija się zrozumiane. Kiedy o tobie myślę 

wydaje mi się 

że siedzimy oparci o siebie plecami: blisko, rozlegle; 

patrzymy w przeciwne strony. Idziesz najdłuższą ulicą miasta; 

nad tobą 

wampirzy pazur skończoności. Piętrowo 

zbudowany świat 

który 

trzeba trzymać w garści 

więc trzymasz 

i on też 

nie puszcza. 

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

2.

Byliśmy na piwie, ty, ja 

i jeszcze kilka osób; w lustrze nad barem 

odbijała się zatłoczona ulica (godziny szczytu), 

każdy (młody) przechodzień jest możliwością 

jak otwarty, nieznany tunel. Pojawia się, jest, znika; 

przeczuwam, widzę, tracę — to wszystko działa 

jak środek pobudzający. — Do czego? — pyta ta dziewczyna. 

— Do czego? — powtarzasz — nie wiem, chciałbym zagrać 

Stawrogina. — Kochany — i nachyla się do ciebie trochę — 

ty za bardzo musujesz, szczęka kwadratowa, owszem, 

ale podgardle Erosa. Będziesz miał to, co ludzie mają; 

i wypijesz, ale za swoje, 

i czego jej oczy nie widzą, tego sercu nie żal, 

i choć lepszy, ale masz gorzej! Sam sobie 

wypłacisz 

a synka nazwiesz Nicolas! 

Z domu zadzwonił do niej. 

— Teraz właśnie cię kocham — powiedziała 

tak jakoś grzecznie, że miałoby się ochotę 

przejść w twardych butach po szkle, niech pryska, 

trzeszczy, pęka. Och, uwyraźnić się, odbić! 

Od czego? Od kogo! Poustawiał szachy 

żeby zagrać ze sobą 

myśląc jednocześnie: nie warto, 

nie ma demona, nie ma mocy 

z którą można by zagrać o wszystko, 

jestem sam. 

Sam 

samotnie idąc pod górę 

osuwającego się lodowca. 

Byle się ruszało. Wziął proszek od bólu głowy, 

zaparzył sobie kawy, włączył radio, 

chórek śpiewał: 

Jego rachunki są jakby nie jego 

chociaż się zgadzają 

cele które ma na muszce 

zostaną strącone 

wypłaci sobie sprawiedliwie 

ale niemożliwie 

ale niemożliwie. 

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

3.

Kiedyś, opowiadałeś, poszedłeś 

odwiedzić dziecko sąsiadki, które 

nie jest w porządku z głową. Matka 

dziewczynki 

czekała na ciebie, czytając w kuchni książkę. Mała 

była w brzydkich granatowych spodniach 

i szarym sweterku. Przyniosłeś jej 

książkę z obrazkami, wzięła ją 

i schowała do łóżka, pod kołdrę. Bawiliście się 

budując wieżę z klocków. Wspaniale; 

jest dzika i bezbronna 

jak goły nerw wypuszczony w świat. Pije ciebie, 

tonie — ale nie przepada. Żyje w nieukojonym 

i bezkarnym strachu, zapada we wszystko 

ale zostaje w sobie. Jest doskonała, skończona 

na zewnątrz niej 

jest dalej ona, a w niej 

dalej świat. 

— Może pan 

zostanie jeszcze? — pyta jej matka, kiedy mała 

leży już w łóżku. Stoi w drzwiach kuchni, za nią 

odrzucająca, zmartwiała 

przestrzeń mieszkania. I tak co wieczór 

ciągle, 

bez zmiany. 

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

4.

Śniło ci się 

że siedzisz na blacie długiego stołu 

w jakiejś kuchni 

w starej czynszowej kamienicy. Na zewnątrz 

i wewnątrz 

to samo 

ciemne, przygnębiające światło. Jest zmierzch, 

okno wychodzi na podwórze-studnię. Niżej, 

w przeciwległej części domu, 

ktoś stary (nie widać: kobieta czy mężczyzna) 

siedząc przy parapecie 

pije łyżeczką herbatę. Wyżej 

niebieskie światło telewizora w pustym ciemnym 

pokoju. 

Naprzeciw 

w drzwiach między kuchnią a nieoświetlonym korytarzem 

rozmawiają, oparte o framugi drzwi, starsza kobieta 

i młoda Cyganka w różowej połyskującej 

spódnicy. Ale za nimi 

nie ma korytarza. Widzisz to nagle: 

tam nic nie ma. Wszystko jednowymiarowe: 

ten dom, podwórze, ludzie. 

I czujesz, jakby ktoś obcy, spoza snu 

zaznaczył gwoździem to miejsce, w którym jesteś. To ukłucie 

przebija tak mocno 

że twoje życie 

stanęło w tobie, dławiąc. 

Z jakimiś zanikającymi strzępkami myśli, obrazów: 

matka, 

ojciec, ona i tamta, i znajomi, jakiś lęk 

jakaś zapomniana satysfakcja — 

to wszystko z gorzkim smakiem, w gorączce, 

w zdrętwiałym ciele 

trzeba się ruszyć spieszyć działać — ale 

nie poruszyło cię. Jest źle i czujesz 

płytką rozpacz 

w której nie sposób się zanurzyć, przebić 

stwardniałej powierzchni. 

Ani płakać, ani zawyć. I pojmujesz nagle 

że to już 

wieczność 

że to już 

po śmierci. 

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

5.

Zabłysnął niebieski ekran telewizora — co widzę?! 

Na dachu 

wieżowca 

pod chłodnym rozpędzonym niebem 

leży snajper. Zamknięty 

w wewnętrznym kręgu 

skupienia i ciszy. W wizjerze 

układa się przestrzeń, obraz nachodzi na rzeczy, oddech 

uspokaja ciało. Organiczny 

karabin Superego Lux jest świetliście bliski, 

od czarnej oksydowanej lufy 

przez ciemne wnętrze do chłodnej, przylegającej kolby 

— i tam 

gdzie twój palec leży leciutko zagięty 

we wklęśnięciu spustu; wszystko 

gotowe. A on 

kładzie głowę w zagięciu łokcia, zamyka oczy; lepiej by było teraz 

być młodym, umierającym dowódcą: 

spieczone wargi, skrwawione bandaże; 

otoczony milczeniem żołnierzy, wśród ostatnich strzałów, 

rozwiewającego się dymu 

szuka spojrzeniem swojego zastępcy, silnego jak byk, 

wrażliwego jak nawiedzone dziecko. 

— Więc ostatecznie, 

czy chcesz — pytam go — 

żebym ten fragmentaryczny, być może, poemat 

dedykowała tobie? 

— Nie — 

powiedziałeś — tylko 

bez dedykacji.  

1975–1980

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest udostępniony na licencji Licencja Wolnej Sztuki 1.3
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/keff-snajper-poemat-bez-dedykacji

Tekst opracowany na podstawie: Bożena Keff, Nie jest gotowy, OPEN Wydawnictwo Naukowe i Literackie, Warszawa 2000.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez fundację Nowoczesna Polska z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów autora. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Aleksandra Kopeć, Paweł Kozioł, Jan Szejko.

Okładka na podstawie: dion gillard@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-05-23.