Jarosław Klejnocki

IV. Antynirwana

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

IV. Antynirwana

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

IV. Antynirwana

IV. Antynirwana

Data traveler

Frankfurt Lotnisko Dwa piwa Kiełbasa  

(Wurst) Przed wielkim skokiem do Azji  

(jedenaściegodzin lotu) Noc Nieustająca  

noc (usłużny steward Manfred, miłośnik  

śpiewu Edyty Górniak) Jakieś głupawe filmy  

kung — fu (gdzie im tam do «Wejścia smoka») 

A potem już bardzo szybko Korea (vivat Lufthansa! )  

Jeden ogromny industrial Krajobrazy wyparte z  

pamięci Miasto w smogu Tłumy na ulicach  

I oddzielenie Jakbym wylądował na innej planecie  

opuścił własne ciało (wniebowstąpienie? wziemiowejście? )  

Więc chwila tymczasowej radości Bo poza czasem i poza  

znanym dobrze znanym światem 

Posąg Buddy w klasztorze w środku miasta  

Gestem jednej ręki powstrzymuje strach (obawę? ) 

Drugą ręką zaprasza do śmiałości Gdybym w to wierzył  

Gdybym to przyjął byłbym — 

Byłbym 

IV. Antynirwana

Epigramat niecenzuralny

Nie wypowiadać słowa na, ś*. Nie zapominać o  

rannej gimnastyce (ewentualnie jogging). Od  

święta tenis. Codziennie multiwitamina. Rzucić  

palenie. Z alkoholi tylko wino (czerwone, nie więcej 

niż dwa kieliszki dziennie — najlepiej  

do obiadu). Kobiety oczywiście krem przeciw  

zmarszczkom (te kurze łapki w kącikach oczu).  

Raczej margaryna. Nie wypowiadać słowa na «ś»!  

Ściśle planować przyszłość jakby się było  

architektem. I zawsze powtarzam zawsze myśleć 

o cholesterolu. 

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

IV. Antynirwana

Epifania II (modified)

Przejdą burze wiatr Nagły śnieg  

w maju roztopi się przez noc Zwinna  

jaszczurka przemykająca przez ogród  

(obserwuję ją złapawszy ruch kątem  

oka gdy wbijam litery w komputer) Tak  

samo koty ale nie te z Milanówka tylko  

tutejsze swojskie Nic nie znaczące (sama  

zwinność i czysta cielesność) Miękkość  

futra delikatne pomruki podgardla Reg —  

lamentowana przyjemność dotyku Kot  

jest kotem nie pojęciem kota Krzesło  

krzesłem a umieranie umieraniem 

IV. Antynirwana

Esse, nieesse

Jestem tam, gdzie chcę być powiada  

Ten, który jest tym, jakim jest Tak  

przynajmniej tłumaczy Izaak Berlin  

Ta teodycea ma moc interpretacji  

Już wiemy: gdzie płonęły stosy ludzkich  

ciał Jego nie było Wycofał się niedosiężny  

naszym sądom i naszemu pojmowaniu?  

Czy może po prostu dał nam wreszcie  

nieograniczoną wolną wolę byśmy po  

wsze czasy zrozumieli kim jesteśmy?  

Pozwolił nam rządzić — do końca — czasem  

i historią? Byśmy siali zniszczenie jako  

refleks tworzenia? 

Jakież to ponure Uwolnij człowieka a ten  

natychmiast podłoży ogień pod własny  

dom Jakby nie można było ustanowić  

czegoś odmiennego 

Jeśli jest rzeczywiście Tym Który chce być  

jedynie tam gdzie chce to tak naprawdę  

jaki wybór dla nas? 

IV. Antynirwana

Hybris

Marcinowi

»Tak, przyznaję się. Omotał mnie wicher,  

ten posłaniec chaosu. Tak, zdaję sobie  

sprawę z własnej winy. Ale miłość nie  

zna granic. Jest jak tsunami. Łamie zapory. 

Są jednak dni, gdy jestem niemal pewien, że  

stałem się igrzyskiem demonów. Wtedy  

pochylam głowę i dotykam piersi zaciśniętą  

w pięść dłonią. 

Ale przecież piękno i dobro nie mogą być  

dziełem ciemności. Na takie kuszenie nawet  

On, Pan Błędu, Wielki Psuj, nie zyskałby  

pozwolenia od Tego, który zgodził się na  

próbę Hioba. Każdemu, bowiem, według  

możliwości jego. Chyba że mieli rację  

Ariusz i Mani. Wtedy biada. Wtedy nie  

ma ucieczki, ni usprawiedliwienia. 

Jednak nie. To wszystko miało cel i otom  

jest u celu. Wciąż w drodze do Damaszku,  

ale na rozstajach. Więc ulegam. Prowadź  

mnie zatem, prowadź, zaranna gwiazdo. Daj  

mi wytchnienie, górski potoku. Na tej drodze,  

pełnej kamieni, potykam się. Ale czyż nie lepszy  

wędrowiec od tego, który poniechał? Ufam, bo  

tylko to mi pozostało. Ocal mnie.* 

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

IV. Antynirwana

Drugi wiersz postróżewiczowski

Oto Edyp. Edyp który czytał  

Camusa i rozpoznał dzieje Syzyfa  

zbuntowanego. 

Mówi: dobrze, Niebo. Chcesz  

bym zabił ojca swego i  

poślubił matkę swoją? 

Bym miał z nią dzieci? 

Tak więc będzie. 

Tak, Niebo. Będę żył długo 

i szczęśliwie. Bez wyrzutów  

sumienia i nocnych koszmarów. 

Moja radość będzie powszechna. 

Aż Ty, Niebo, sczerniejesz i  

zapadniesz się w sobie. 

IV. Antynirwana

* * *

A gdyby tak Pan Zastępów Kyrios Sabaoth... 

Gdyby tak (niechby dla żartu próby rozrywki wyzwania)  

już dawno odwrócił się Pozostawiając jedynie mokre  

ślady stóp na piasku Chwile zanim fale morza zaleją  

je ostatecznie i nieodwracalnie (nie będzie drugiego  

przyjścia) 

Stanąłbym w świetle Wiedząc co jest a czego nie ma  

Zrzuciłbym ostatecznie płaszcz Prospera to znaczy  

rozstałbym się z iluzją nadzieją A być może także wiarą  

Która podobno dźwiga i przewraca trony Pozwala  

czuć się — zamkniętym w łupinie orzecha —  

władcą bezkresnych przestrzeni 

Gdybym wiedział mógłbym porzucić barkę po przeprawie  

przez rzekę Nauczyłbym się klaskać jedną dłonią Posiadłbym  

umiejętność zapominania o sobie Umiałbym oddać się innym —  

zwierzętom i roślinom które i tak nie potrzebują mojego ciepłego  

oddechu 

Taki byłbym gotów Słońce jednak za obłokami a światło  

przymglone 

Odebrana czytelność znaków Ach jaka niepewność Jakie  

pragnienie 

A gdyby a gdyby powtarzamy  

Znaki tylko mamy 

IV. Antynirwana

Izaak milczy

Wracają z ziemi Moria Idą  

trzy dni I milczą Milczą  

Abraham bo cóż ma powiedzieć?  

Przeszedł jedną próbę ale nie  

przeszedł drugiej Jest trochę  

oszołomiony i trochę podekscytowany  

Błogosławił mu Pan A Izaak? 

On też milczy Rozpamiętuje  

Jego Ojciec wybrał Boga Nóż  

już wisiał gotowy Ojcze jakże  

mogłeś mnie tak zawieść chciałby  

rzec ale słowa nie przechodzą  

mu przez gardło Komu teraz  

zaufa Izaak? W którą stronę spojrzy?  

Ojciec i Syn wloką się więc w  

goryczy podszytej zwycięstwem 

(I tylko ten wiatr)  

IV. Antynirwana

Zapowiedziany

Mieszkałem w jej ciele A teraz szybuję  

Jestem cząstką obłoku Lśniącym opiłkiem  

w ogonie komety Cieniem jaki rzuca mgła  

na przemoknięte zbocza Pozostawiłem ich  

Znów samych Widzę jak spacerują z psem  

Obejmują się I choć nikt nie słyszy mówią  

do siebie szeptem Zapowiedziałem  

swe przyjście Ale nie Jeszcze nie teraz  

Czemu, nie powiem To tajemnica Tymczasem  

czuję w nich kolce rosnące do wewnątrz  

Nie umiem współczuć bo moje ciało nigdy  

nie poznało bólu Chciałbym żeby wierzyli  

że wszystko ma sens i swoje uzasadnienie  

Nad ich głowami tańczą małe ogniki 

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

IV. Antynirwana

***

Powiedz to jedno jedyne słowo Wypowiedz je To które  

wyszłoby z twoich ust gdybyś stał na wielkiej skalnej platformie  

ponad norweskim fiordem (sześćset metrów w dół do wody)  

Które wyrwałoby ci się z piersi znad pokładu lotniskowca  

(jesteś sam wokół tylko szalejąca piana oceanu) Które  

uroniłbyś nad grobem rodzinnym Które powiedziałbyś  

ukochanej już po wszystkim (gdy dyszycie spoceni) Które  

zabrzmiałoby echem w pustej świątyni Które wieńczy całość 

Gdybym miał wypowiedzieć to jedno jedyne słowo 

Powiedziałbym: 

współczucie  

IV. Antynirwana

Lament VI

Idzie król królów Miękki jego krok  

A ty opuściłeś go bo szukałeś perły —  

w rozbitym kamieniu pod ściętym  

drzewem — wszędzie wszędzie wszędzie  

Za tobą otchłań (jak zawsze jak zwykle) 

I sen o drabinie (co zostanie z tej walki?) 

Nadejdzie dzień kiedy to co pomieszane  

uporządkuje się Co zakrzywione wyprostuje  

Co zagubione znajdzie Co dalekie stanie się  

bliskie Co nie twoje będzie twoje Co rozdarte  

zostanie zaszyte Co utracone powróci 

Na razie tylko blizny abyś zapamiętał 

IV. Antynirwana

Litania IV

Czymże jest człowiek by o nim pamiętać  

Obraca się świat Martwe wrzeciono 

Czemu stoisz z daleka Niewidzialny  

Ukrywasz się w czasach niedoli 

Powiedź mnie drogą sprawiedliwych  

Podnieś z upadku abym się nie zgubił 

Uchroń mnie schowaj Otocz słowami  

Jak srebro przetoczone Jasne Dźwięczące 

Bądź przy mnie gdy wyszeptam: Obłoki  

Piękne moje obłoki jaka radość Lekkość ziemi 

Dotknij mnie abym umiał rozpoznać  

Ale zamknij me usta kiedy będzie trzeba 

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

IV. Antynirwana

Litania VI

Chodzę wezwany po tym pustym wnętrzu  

Nie śpię i nie śnię Czuwam Żyję Trwam 

Niczego mi nie brakuje Jestem nasycony 

Wszystkiego pragnę Chce zamieszkać w domu 

Bramy podnoszą swoje wierzchy  

Na mojej twarzy cięcie bicza 

Na morze rzucona moja tratwa  

Na mojej skórze pręgi 

Chodzę wezwany po tym pustym wnętrzu  

Na moich rękach trąd 

Poddaję się próbie nerek i próbie serca mego  

Na moich oczach zaćma 

Na skale wznoszę twierdzę Drwię z nieprzyjaciół  

Na mojej szyi ślad obroży 

Obym nie zaznał wstydu gdy przyjdzie rozliczenie  

Obym odnalazł wyjście z miasta utrapienia 

IV. Antynirwana

Abraham, przeprosiny

Mało śpię i czytam Sorena Kierkegaarda 

O drabinie do nieba i człowieku na niej  

Jakąż siłę musi mieć ten kto zaryzykuje  

Przyjmie ostateczność i pochyli głowę 

Przepraszam cię Abrahamie za pośpiech 

i gniew Podziwiam twoją ufność chociaż  

jest nieludzka Zazdroszczę ci mocy lecz  

boję się jej Ona prowadzi do zwycięstw 

które przetrwają Historię Ale rodzi też  

zbrodnię bo nie każdy jest wybrańcem  

Dla siebie zatem wybieram drogę  

pośrednika wolności Aktora drugiego planu 

Bez którego sztuka nie mogłaby się odbyć  

Ale którego nie będzie oklaskiwać żaden  

widz skupiwszy swą uwagę na prawdziwych  

bohaterach Widzisz Moim nauczycielem 

był Pan Cogito Pełen wątpliwości człowiek  

ze Środkowej Europy Miejsca gdzie zapach  

dawno palonych ciał wciąż unosi się nad  

łąkami Dlatego nie mogę nie umiem nie 

potrafię tak wierzyć Choć tak bardzo  

chciałbym A ponieważ kazano mi wybierać  

więc wybieram dziecko Przytulam Izaaka  

pozostaję głuchy na wezwanie Tak 

IV. Antynirwana

Antynirwana

Wszyscy powrócą Wróci każdy szczegół ziemi  

Kwiaty Eufratu wrócą Pierścienie egipskich  

księżniczek Pot na karku Spartanina Lśnienia  

ostrzy bagnetów (gwardie idą w rozsypkę Cesarz  

traci złudzenia) Las arkadyjski Dionizos jako maleńkie  

dziecko Te miliony spalone wstające z popiołów Lichtarz  

na stole Brylant malowany we Flandrii I zmartwychwstaną  

kule wbite w potylice I liść oleandra zgniły I kieliszek z serwisu  

Wszystko stoi za drzwiami w niepojętej mnogości 

Wróci mój ojciec niebożę Być może lepszy I ja wrócę do p oczątku Do źródła Do pierwszego błysku Wyzbyty skaz Dobry dla zwierząt i ludzi Uśmiechnięty do dzieci Stanę przed drzewem by jabłko mogło rosnąć do Końca 

IV. Antynirwana

Przylądek pozerów

Dla Pawła

No więc jak to jest proszę pana Żadnych  

zakrętów Żadnych deklaracji Idziemy nie  

tam gdzie znane poetki Swoją drogą czemu  

nasi współcześni poeci piszą o nas —  

nadając swoim bohaterom prawdziwe nazwiska  

Jakby układali pitaval albo raczej kronikę  

Kronikę wypadków rzecz jasna Kronikę zapowie- 

dzianej śmierci To takie żałosne Zaczyna się  

od wieczoru autorskiego a kończy na pijatyce  

w bramie (Bramie) Powtarzalny scenariusz  

Znajome wyczekiwanie Do obrzydliwości Do zachwytu  

Ach te legendy Legendy młodej jeszcze Polski  

I to nasze rozproszenie Czymże bylibyśmy bez niego?  

Profesorami wyższych uczelni? Znakomitymi chirurgami?  

Obrońcami w procesach o przyzwoitość? No więc jak to jest  

proszę pana Bo trzeba odpowiedzieć Bo to krótkotrwałe  

zawieszenie jeszcze trwa ale już zbiera się officium  

Nakręca wielki zegar rozlepia obwieszczenia A my  

w przejazdach Stąd — dotąd Albo dalej Ciągle w jakichś  

iluzjach maskowanych cynizmem Jezus jest z Tobą’  

szepcze brzydka nastolatka gdzieś na peronie dworca  

A może to tylko trzecioplanowa bohaterka którejś  

kultowej powieści jeszcze jednego kultowego  

pisarza? «Nie czuj się z czegokolwiek zwolniony»  

mogłaby równie dobrze wymamrotać A ty tylko  

ruszasz naprzód Jasne Jezus jest z nami  

wszystkimi 

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest udostępniony na licencji Licencja Wolnej Sztuki 1.3.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/klejnocki-elegia-na-smierc-szczegolow-iv-antynirwana

Tekst opracowany na podstawie: Jarosław Klejnocki, Elegia na śmierć szczegółów - wiersze wybrane, wyd. K.I.T. "Stowarzyszenie żywych poetów", Opole 2012.

Wydawca: Fundacja Wolne Lektury

Publikacja zrealizowana w ramach biblioteki Wolne Lektury (www.wolnelektury.pl).

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Sekuła.

Okładka na podstawie: Herbstlandschaft. (Beschreibung lt. Quelle), Fanny Churberg, domena publiczna

Plik wygenerowany dnia 2025-10-29.