Jerzy Liebert

Kołysanka jodłowa, I

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Kołysanka jodłowa, I

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Sen

Pod oknem trwożnie zapiał kur, 

I krajobrazy się zmieszały: 

Miasteczko, rzeka, cerkiew, skały, 

Pejzaże łąk i zarys gór. 

Lekko, jak piórko, płynął dom, 

Porwany wzwyż — wniebowstępował. 

I ręką — jakbym sam wiosłował — 

Żegnałem z okna stary ląd. 

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Kołysanka jodłowa

Dr. Zygmuntowi Żółcińskiemu 

Koniec wróżą lekarze. 

Przyjechała rodzina, 

Sfrasowani grabarze 

Męża, brata i syna. 

Słońce mocno przypieka, 

Każdy atom rozkłada —  

Jakąś resztkę człowieka, 

Kosmicznego owada. 

Resztka życia kołata, 

Lecz już płuca wyplute... 

Jeszcze jeden dzień lata 

Gruźlikowi nad Prutem¹. 

A tu z każdym dniem jodły 

Stokroć w lipcu wonniejsze... 

Cóż, i jodły zawiodły, 

Nie pomogło powietrze. 

W termometrze rtęć skoczna 

Jutro się uspokoi. 

Z próżnią przykro widoczną 

Przestrzeń wnet się oswoi. 

Poprzez wonność jodłową 

Pójdą, każde w swą stronę, 

Ciało — w ziemię lipcową, 

Dusza w góry zielone. 

Skazańcy

Od lat już leczą sobie płuca, 

I krew im się ustami rzuca, 

I gorączkują, kaszlą, plują, 

Nad spluwaczkami medytują. 

I schną powoli, ludzkie drzewa —  

deszcze w nich szemrze, śwista, śpiewa, 

Jeszcze są w stanie — o, ciekawi! —  

Oglądać, jak ich kornik trawi. 

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Kantyczka² moribundów³

Od czarnej rozpaczy, 

Ustrzeż, wybaw nas. 

Zwól⁴, niech przeinaczy⁵ 

Płuca nasze czas. 

Od śmierci za życia 

Ratuj, chroń nasz tłum. 

Codziennego gnicia 

Proces w płucach tłum. 

Pokądże po świecie 

Będziemy się tłuc —  

Co wiosna, co jesień, 

Ze szczątkami płuc? 

Zdradnej rozkaż rtęci 

Niech się nie pnie wzwyż. 

Bo się nam wyświęci 

Trumna, dół i krzyż. 

Od bezmyślnej żądzy, 

Znikczemnienia ciał — 

Oby Duch twój rwący 

Nas osłonić chciał. 

Jadła i powietrza 

Daj każdemu z nas 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Rapsod żałobny

...Wyrychtujemy ci chłopaczku trumnę, 

Tak jak się patrzy — niewielką a szczelną. 

Przez górskie łąki i przez lasy szumne 

Na barkach skrzynkę poniesiem śmiertelną. 

Jakże tu ziemi oddać młodziutkiego 

I bezbronnego tak, który zaufał... 

Odstąpim prędzej od dołu czarnego —  

Nie, nie oddamy go, niech nadal ufa. 

Ścigani płaczem i wronim krakaniem, 

Z truchłem, pobladli, pójdziemy przed siebie... 

Ojciec zawróci i matka odstanie, 

Obłędnym okiem tocząca po niebie... 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  

Pieśń o zagładzie

Jak lekko, żwawo skacze rtęć 

1 rośnie słupek w termometrze —  

Trzydzieści siedem, kresek pięć! 

Ach, tak niewinnie się zaczyna! 

Tylko oddechy coraz prędsze, 

I pod oczami sine piętna... 

Jak po drabinie rtęć się wspina, 

Po kreskach — srebrna, obojętna... 

Tylko się oczy stają większe, 

Tylko oddechy coraz prędsze, 

Język oblepia gęsta ślina, 

I nagle zjawia się plwocina. 

Słodkawo-kwaśna, zielonkawa, 

Jak lekko, dobrze się odpluwa, 

A słupek rośnie w termometrze, 

Skacze, a potem się posuwa 

Kreska po kresce, w górę wspina 

W rureczce szklanej srebrna lawa... 

Wiemy nadchodzi Jej godzina! 

Krwią się zabarwia zwiędła cera, 

W zamglonym oku światło drga, 

Światełko fosforyczne płonie. 

A słupek rośnie w termometrze, 

Wyżej i wyżej cyfrą wzbiera —  

I tylko wilgotnieją dłonie, 

Tylko oddechy coraz prędsze, 

Tylko znużenie coraz większe, 

I świat zasnuwa senna mgła... 

Wpadamy w sen — w oślizgły lej 

I nurkujemy, wirujemy... 

A dnie się lepią coraz gęstsze, 

W mięśniach znużenie, w mięśniach klej! 

I łagodnieją, miękną ruchy, 

Najpowolniejsze — jakże męczą! 

Na schodach, młodzi, przystajemy, 

I jak w syropie gęstym muchy, 

W mózgu zlepione myśli brzęczą. 

Tylko się oczy stają większe, 

Tylko oddechy coraz cięższe, 

I kaszel żebra nam rozsadza. 

Przeciągły, głuchy, w izbie dudni, 

Do gardła skacze i ujada. 

Oddech chwytamy coraz trudniej, 

W przekrwionych oczach fruwa sadza. 

W ścianę stukają u sąsiada. 

A za szybami ciągnie jesień —  

Na liść ostatni dmucha mgłami. 

I wyczerpanym, zakasłanym 

Przygrywa miasto za szybami, 

Jak dobrze nakręcony bąk. 

Kołuje z gwizdem i warkoce, 

Szyby przebiega melodiami, 

A w takt mu wtórzy i dygoce 

Spluwaczki metalowy krąg... 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Gorzkie wióry

Ciosam kształty, ciosam trumny, 

Wióry gorzkie — słowa lecą, 

Szklane oczy rękom świecą —  

Cóż za cieśla nierozumny! 

Już nie jedną zdjąłem miarę, 

Trumien wielem wyobracał, 

Coraz żmudniej idzie praca: 

Lata młode, oczy stare. 

Bo to miary są człowiecze, 

Od miar takich wzrok się psuje, 

Ręka zdziera, serce truje —  

Z tego się już nie wyleczę... 

Nierozumny, strugam krzyże, 

Trudne jakieś składam dzieło, 

A sam nie wiem skąd się wzięło —  

Chciałbym ludzi być najbliżej. 

Ciosał, ciosałbym kolebkę, 

Co to pieści, sama nuci, 

Dziatek⁶ z siebie nie wyrzuci, 

Wyhołubi⁷ ciałka krzepkie. 

Cóż! — niech taką wygotuję, 

Ręką dotknę, zakołyszę — 

Przeraźliwą nutę słyszę, 

Pod palcami trumnę czuję... 

Nie wiem, możem cieśla lichy, —  

Nazbyt ciosam niespokojnie, 

Może to po wielkiej wojnie, 

Nawyk jakiś, obłęd cichy... 

Może jakaś dumna pewność, 

Wiara kryje się w tym trudzie, 

A nie tylko, jak chcą ludzie, 

Lat naiwność, czuła rzewność⁸. 

Nie wiem, może prościej zgoła 

Ten nierozum się tłumaczy —  

Może chroni od rozpaczy, 

Może nie ma nic z anioła. 

Nie wiem — ufam — kształty ciosam —  

Wióry lecą, rosną, duszą, 

Aż całego mnie przyprószą, 

Aż się spiętrzą pod niebiosa. 

Pod wiórami się ułożę, 

Syty smutku, z jasną twarzą —  

Niech mnie bronią przed potwarzą, 

Wióry gorzkie, wióry boże. 

Przypisy:

1. Prut — rzeka graniczna pomiędzy Rumunią a Mołdawią, w południowo-wschodniej Europie, lewy dopływ Dunaju. [przypis edytorski]

2. kantyczka — popularna pieśń religijna; zbiór takich pieśni. [przypis edytorski]

3. moribund, morybund (z łac. moribundus) — umierający, bliski śmierci. [przypis edytorski]

4. zwolić — dziś: pozwolić. [przypis edytorski]

5. przeinaczyć — zmienić, przekręcić coś. [przypis edytorski]

6. dziatki (przestarz.) — dzieci. [przypis edytorski]

7. hołubić — tulić, otaczać opieką, troskliwie wychowywać. [przypis edytorski]

8. rzewność — żal, smutek, melancholia. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/kolysanka-jodlowa-i

Tekst opracowany na podstawie: Jerzy Liebert, Kołysanka jodłowa, wyd. J. Mortkowicza, Warszawa 1932

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Śląską z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BŚ.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Katarzyna Dug, Weronika Trzeciak.

Okładka na podstawie: tree-species@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-05-23.