Paweł Kozioł

Czarne kwiaty dla wszystkich

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

ISBN-978-83-288-5793-3

Czarne kwiaty dla wszystkich

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Czarne kwiaty dla wszystkich

Drzwi

ja niby wiem żem drzwiami w których stanął  

gandalf języka i że trzeba go  

prosić dyktuj na oko na rękę na koniec  

nawet dukt pisma nawet podpis i 

ja niby wiem że spór i że wziąć stronę  

dla siebie choćby czasem otwartą że kiedy  

wiersz to mnie nie ma tylko wyniesienie 

głosu na koniec wersu inne żadne 

pozwólcie jednak żegnać niczym arią arian  

mylne drogi i progi jak emigrant zbigniew 

morsztyn najbardziej w nich zamknięty skoro  

dwór zbór zbiór życia wiózł w walizce wiersza 

bo dzisiaj kto z piszących o paleniu ma  

naprawdę taki długi wijący się oddech  

i język dość szeroko rozdwojony: spinacz  

na wszystkie kartki od opisu w którym 

pokój ma biel ulica szarość krople  

tynkują łącznik nieba jedzą ślad  

nagle zamkniętej furtki w drugą stronę  

powietrza w bezdech dojść dlaczego tak 

przez dopis dopust drugie dojście do jej  

drzwi już widząc jak wchodzę równolegle na  

suficie w noktowizji w niemej fonii 

myśli w sprzężeniu między mną na progu a 

rewersem ciemnym lustrem kserokopią  

wydania wewnętrznego bez praw do  

korekty słowa w glinie ciała kopią  

zły kanał spływ jak titanikiem dno 

co z wypowiedzeń dla mnie a przemilczeń  

dla niej wczytania dla was nie wiem nagle znów  

ciasno niby w jej lustrach niby w zakazaniach  

poetyki bo w obu list zamknięty w obu 

nie mówię siebie lecz powtarzam jej  

wewnętrzne frazy macham do sklepowej  

kamery powiedz przecie kim jesteśmy  

z zewnątrz z przypadkowego gestu lepiej niech 

wiersz patrzy nawet kiedy zasypia odtwarza  

ośmiogodzinny film warhola: znów  

sen znów na drugą stronę snu wciąż śpi 

język i tylko to co go wystawia 

jest prądem w piecu indukcyjnym: płynie 

przez zamknięte obwody pościeli i ten  

skulony w środku żużel rudę rad  

topi na słowa stal alfabet światła 

pytaniem jak jej byłem symetryczny potem  

nie płacz a całą głosu hydraulikę  

wypełni zła wibracja zbliżenie na gesty  

dwa: prośby by zaspawać i wyłamać drzwi 

obydwu odtrzasnąłem potem drżał mój ciemny 

dom po wewnętrznej stronie oczu aż  

w sam środek nocy w moment kiedy ręka 

trafia na zimną zszywkę wkłuł się sen 

mądry a więc ostatni o niej: ma mieszkanie  

w sobie nareszcie takie że w nim mówi bardzo  

ciepło dostrzegam to przez drzwi do trzech czwartych  

zapadłe w beton klatki schodowej most bez dna 

Obsiadają nas lustra

OBSIADAJĄ NAS LUSTRA brzęczą coraz głośniej 

gryzą a potem odlatują zanim 

zmieszczę w nich wszystko: jak odbieram świat 

i to jak jest mi odbierany: światło 

naraz 

i ścianę między mną a światłem 

dzień biały stronę świata gdzie nikt jeszcze  

nas nie napisał nawet rozdwojonym 

językiem wiersza nawet słowem jednym 

nie wyszeptanym jeszcze zbielałymi ustami  

kartki w lustro co nas nie  

do snu ułoży w ciasnych zdaniach miast 

+++

odbicie od kafelków, ręce zaciśnięte  

na bladym mydle, przecież trzeba naprzód 

pod odpowiednim kątem widzenia, inaczej  

wzrok na płask padnie na twarde tafle światła. 

przymykam oczy. źle tak płynąć bez  

okularów, tuż pod radioaktywną powierzchnią 

dnia, ze zmąconym obrazem samego siebie: plamy  

pocą się parą, żarówka promieniuje, 

po twarzy spływa ciężka woda: ślad skoku  

w lustro. 

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Co powiedzą

CO POWIEDZĄ te miasta szlifowane 

papierem ściernym mrozu i waszych gazet białym  

światłem gorączki solą śniegu po którym 

tak prześlizguję się obok twojego życia  

nieobecny oddechem 

nieobecny wierszem 

co powiedzą te miasta którym niosę ogień  

samotności a zresztą mniejsza o miasta dlaczego 

im więcej mojego słowa tym więcej twojej ciszy 

zaś moja cisza odbija się w lustrze 

twojej bez śladu gdy stają naprzeciw  

siebie nie wiedząc jak przyznać się do racji 

+++

śnieg 

popiół  

jaki jeszcze  

płomień 

dym 

na górze?  

CD

lampa czyta mnie z góry dywan z dołu układ  

scalony część nie całość nie układa się  

w kodzie źródłowym wiersza: nagle wyschło i 

powolną codę szemrze tylko inny układ  

krwionośny to czytanie też szemrane i  

już się nie liczy w każdej cyfrze śniegu 

wskazywanej przez promień (po jakim obwodzie  

teraz, błądzący prądzie?) i gdy śnieg  

białą płytką zasłania napęd miasta gdy 

znowu ze zdartej płyty staje dom i kropka  

światła pulsuje w oku: zamiast sprostowania  

labiryntu ta ścieżka dźwiękowa bez wyjścia 

Wiersz winien

WIERSZ WINIEN wiedzieć do jakiego głosu  

zwracam go nawet bardziej niż o tym co zwracam  

w kopercie nocy jaki dług nakazuje 

lampie stawiać kompanię honorową światła  

u okien u bram powiek dopilnować niech  

wejdzie co czeka na moich granicach 

wiersz to powtórzę gdy już pada musi 

wiedzieć nie tyle co go przygniata ile 

że pada w odpowiedzi i na jakie pytanie 

więc trzeba mu powiedzieć odejdź ode mnie wierszu  

lecz idź do niej bo przecież w jej imieniu szukałeś  

samogłosek znajdując tam milczenie syk piasku 

+++

posłuchajcie i wy dla których jestem milczeniem  

tak niespodziewanie wyrasta ono na ustach  

i na początku zdaje się równie naturalne  

jak słowa które chce obiecać moja cisza 

a przecież wiecie że cisza nie może obiecać  

posłuchajcie i wy których nie widzą oczy  

tego pustego pokoju gdzie lampa zamiast oświetlać  

jedynie się zasłania tarczą blasku 

jak gdyby chcąc przypomnieć że też jest osobno  

wy wszyscy którzy macie zwyczaj bycia gdzie indziej  

na przykład w gwarnych miejscach gdzie drzwi skrzypią  

albo sami zamknięci w świetlistych ścianach świtu 

z twarzą zbyt przezroczystą by przyjąć na nią spojrzenie  

posłuchajcie i wy którzy odpowiadacie  

takim samym milczeniem pozwólcie zrozumieć  

jak brzmi pytanie do tej odpowiedzi 

Ponieważ napisano

PONIEWAŻ NAPISANO ten krajobraz przebija 

strzała a nikt jej nie widzi ponieważ 

przypływ morza gdzie toną statki słów nie zetrze 

wszystkich przecinków od krwi mojej do wiersza 

od zdania o mnie do tego o nas ponieważ 

bez ciebie na tej mapie światła nie wiem pod jaką 

górę upadłem  

co mnie zatrzymało 

to biec temu wierszowi każę już od wschodu 

strzały do jej zachodu na brzeg gdzie kamienie 

w ustach wyrosną wołać niechże odpowiada  

inaczej — gryząc strzałę 

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Deszcz

DESZCZ od którego byłaś ładniejsza toczy  

robak od środka rdzewieją jabłka deszczu  

a jego oczy bramy zamknięte a jego 

zegary milczą gdy pierwszy szpieg światła  

wkrada się w moje góry albo ciemność  

nadchodzi równym krokiem straży — jeśli 

ciemność to prędzej niech mi zdejmie oczy  

kropel ze skóry niech nie toczy swojej  

rozmowy po mnie bez słowa po którym 

nawet deszcz choć umiera na tej kartce jako  

liryk to żyłby dalej  

jako ty 

+++

krajobraz ścieka  

zardzewiałymi rynnami 

chmury zamknęły  

swoje małe błyszczące  

oczy kropel 

widocznie ptak wilgoci  

nie potrzebuje opisu 

Zatrzasnąć się

ZATRZASNĄĆ się w malarstwie tak jak w twoich 

oczach bo jeśli farby są tak samo 

częścią ciała bo jeśli mogą mnie tak samo 

odepchnąć kiedy niebo wystawia język pędzlom  

to i tam mogę prosić by szło za mną lustro  

i by odbiło każdy cios tej ostrej 

drogi każdy jej kamień choć kamienia nie ma  

dopóki nie uderzy a drogi dopóki 

nią nie odejdę co dalej ty wciąż dalej 

a jednak razem od teraz do końca  

wersu w nim właśnie zatrzasnąć się mówić  

szczerze tak jakby szyfr był doskonały 

+++

malarz 

twarzą do ściany  

w kącie  

własnego oka 

poeta 

uderzony po rękach 

linijką wiersza 

Ciszą i wierszem

CISZĄ i wierszem ciszy instrumentem  

z palcem krzyku na ustach wskazującym nowy  

powiat powietrza poezję skrajną krawędź 

jej będzie wszędzie środek wyrazu nigdzie  

w środku pytanie lecz nie na to wszystko  

odpowie a za wszystko nade wszystko że 

nie w takim przecież człowiek urodzony  

świetle pożera światło odepchnięty  

przez światło swoje własne pisze sobie nie 

ogień lecz popiół jak po ogniu w którym  

spalę te kartki nie słońce lecz co  

ma zamiast słońca wzejść na polach nocy 

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Jeśli rachunek

JEŚLI RACHUNEK w którym świat mi ciało 

a ja mu słowo ty mi znów samotność  

a ja ci swoją na oko na przymknięte 

nie okaże się równy to co ze mną — deszcz  

w dół obrócony płomień deszczu Ziemia  

jest grobem deszczu powietrze domem deszczu 

twarz jego lustrem ile w płucach deszczu  

wołałem zagłusz ten deszcz i ten wiersz  

instrument ciszy w górę słowa w deszcz co 

jest lustrem ciszy słowa domem ciszy  

zamkniętym skoro twoje lustro mówi 

słowom was nie ma deszcz lustru ciebie też 

+++

zaczyna się  

od cyfry: 

raz  

raz dwa  

raz dwa 

a potem  

nie ma potem 

wciąż 

próba mikrofonów 

Jeśli szukałem

JEŚLI SZUKAŁEM kiedyś domu w twojej 

szyi niedobry język znalazł dom 

pod kloszem kluczem zagryzanym w głodnych 

rękach jeżeli ciągle szukam domu  

w twoich warg tańcu nie rób ze mnie mięsa  

gdy ciągle tańczysz w głowie nie rozpalaj w niej 

ognisk bólu punktowych reflektorów złości  

bo przy nich nie ma domu nie rób ze mnie domu  

skoro znalazłem sobie stancję w słowie 

na świat zamkniętym nie rób we mnie drzwi 

bo i zatrzaśniętego domu chciałbym jeśli 

na twoich oczach nie rób ze mnie łez 

+++

jak śnieg zapłakać  

który blaskiem wypełnia  

dzban głowy rozbija czaszkę  

wyjmuje z niej łzy 

który nauczy 

wszystkich masek otworzy  

oczy 

obróci w nich klucz 

który rozdzieli  

nas nożem nocy siekierą  

światła 

który nakarmi 

głodem a w wino  

poprzemienia słowa 

jak śnieg zapłakać  

śnieg 

który znika gdy płacze 

Kim zaś byłaś

KIM ZAŚ BYŁAŚ przeważnie pustym miejscem przy mnie 

twój dotyk jak te wiersze nic nie mówił deszcz  

to słowo wraca kneblem kulą ciszy kartką 

zwiniętą w pięść upartym pytaniem gdzie teraz  

mój warsztat pracy warsztat miłości mój warsztat  

płaczu i czemu chociaż zawsze przed tym 

broniłem się to wiersze właśnie teraz winny  

przychodzić mi bez kształtu frazą dłuższą niż  

kiedy mówiłaś do mnie każdym moim słowem 

nią się podzielmy: tobie cisza mnie 

deszcz co jedynie wspólne z ziaren deszczu wschodzi 

przede mną ścianą tobie rusztowaniem dźwięku 

+++

za każdym wierszem ziemia wydeptana  

za każdym wierszem skrzydła tylko z drewna:  

odchodzi a wiatraki  

śpiewają pieśni bojowe 

za skrzydła drzwi za drzwi do których puka  

twoją nieobecnością każde zdanie  

wyjść 

nawet pod to niebo które we mnie 

nie zechce wierzyć pod powietrze starte  

na proch młynami światła 

skrzydła  

tylko ich 

Jeżeli

JEŻELI z wiersza nie zbuduję domu 

dla zmarłych ciemny będę jak dom po nich który 

stoi na ustach ziemi one go wzywają 

jak dom pod nimi: czarny mróz i gruz  

węgla przed którym uciekają usta  

i dom nad nimi: wir gdzie wrony wiatru 

krzyczą bo gniazda budują ze skrzydeł  

jak dom w nich wreszcie skoro nawet zmarli  

mieszkają w sobie w gniazdach z siebie od 

nowa trzeba ich zatem zbudować to znaczy  

podnieść z pamięci plan padłego domu  

przyjąć chrzest krzyku węgiel w usta wiersza 

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Śpiączka

ŚPIĄCZKA koma przecinek między życiem a  

tym drugim zdaniem rana cięła słowa które  

ważne lecz skreśli się samo mówione 

zygzakiem wobec prostej choć nieznanej składni  

języków — tak jest — martwych Gdy prosić o dar  

języków to wyłącznie tych bo z nich jest szept 

śpiączka koma przecinek co z tego że jako  

poeta nie uznaję przecinków one są 

ostrzem tej składni z której znamy tylko 

ten jej sztyk groźny szyk zdania poza tym  

nic już naprawdę nic bo co ma wiersz  

do tego przecież nie ma nic bo nawet końca 

+++

tren 

wiersz dla zmarłej  

ciągnący się po ziemi  

ogon jej sukni 

pomyłka słownika 

Ciało

CIAŁO tak mądre że żyć umiesz choćby  

zgasło już nie na zewnątrz twych okien lecz i 

po drugiej stronie światło Ty bez niego 

ciało tak głupie że gdyby przystawić  

lustro już nie dostrzeżesz że twarz i że twoja  

gdzie cię prowadzi inny blask już ślepy 

i na kształt zdania którym nie wiem czy  

mam cię pożegnać i na światło które  

odpadło ci od powiek ciało tak niepewne 

przyszłości a tak pewne w pojedynku z samym  

sobą z zamkniętym w tobie człowiekiem i śmiercią 

zamkniętą w tym człowieku zmiłuj się nad nami 

Tak jak mój smutek

TAK jak mój smutek zbliżasz do jej smutku  

ciało na koniec zbliż i do jej ciała 

ponieważ ona mi w tym wszystkim nie 

zgasła choć znika światło choć wypala  

się ciemność chociaż ginie i to trzecie  

na które nie ma żadnej nazwy bo 

od życia i od śmierci jest tak samo 

odległe Niech mam dla niej więcej niż tę trzecią 

osobę w wierszu niż niepewność niż 

to łatwe zdanie że jest dobrze póki  

nie za nią póki jeszcze nie za tobą  

krzyczeć tym słowom ale przed wciąż przed 

+++

nie widać dłoni powiedz w jaki sposób  

ciemność przesypać ma się między nimi  

zanim zgęstnieje  

w obietnicę światła 

nie widać: pokój z przestrzeni odarty  

przez to że wszystkie światła pogaszone 

zamknięte oczy  

nawet oczy wierszy 

to jak 

mam dostrzec twoje drobne gesty 

po drugiej stronie mroku drugiej stronie świata 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Wino

WINO czasu paruje z nas wytrzeźwiejemy  

w śmierć w mrok gdzie wszystkie nasze kartki będą  

czyste w nie ten początek zeszytu: litery 

zachodzą nas od tyłu niewidzialna 

ręka zdejmuje z twarzy maski tlenowe kolejnych 

dni powoli odsłania horyzont na którym 

fabryka chmur pracuje pełną parą pod każdym  

nowym produktem łamią się półki nieba  

spada z nich szary papier deszczu czarna noc 

śmierci ten rozdział między białym winem światła  

a wargą pełną smaku słodkiej ziemi  

śmierć rozdział wiersze wstęp do umierania 

+++

więcej 

powietrza i takiego które nie rysuje  

nad głową żadnych arkad 

albo zgaś krajobraz 

Pisz

PISZ ze zgrzytem tak jakby na szkle fotografii  

zaświatów swoich dziadków wszystko jedno: sepią  

ich krwi czy swoją sztuczną inteligencją owszem 

pisz ale tylko własną kołysankę na 

okrągło jakbyś wiedział że przyszłość jest czarną 

płytą którą puszczali ci rodzice pisz 

skrzeczącą igłą: przyszłość jest przegrana  

na inny nośnik pisz swój własny wśród  

tych szklanych kręgów w które każdy wpada 

po śmierci niech on będzie powtarzaniem tych słów  

pisz więc tak głośno aby tam nie było ciszy  

z nadzieją że ustawisz głos lepszy od ciszy 

+++

powietrze 

powie 

nie: 

stoi 

na baczność 

śnieg zasypuje 

usta światła 

szukam 

języka, 

w którym to zdanie ma usta,  

powietrze, 

stoi 

na baczność  

Iluminacja

ILUMINACJA ostre oczy lampy 

a moje słowa wyrwą światłu pióra  

ty prześwietlony nimi bielą w której znika 

słowo słów moich cień twojego cienia  

walczą ze sobą pamięć i ten blask  

twój wróg jeżeli wkłada mi do oka 

światło któremu jesteś tylko powietrzem gdzie  

przez sen pod gęstą siatką snu trzepoce  

pod skórą szelest prostowanych skrzydeł 

oddech ptak który wybudował gniazdo  

na stromym drzewie kości na gałęzi  

twojego obojczyka gotowy do lotu 

Cierpliwie

CIERPLIWIE odbierałem wierszom wzrok jak teraz 

mają na ciebie największe światło patrzeć 

czy trzecim okiem zimnym zamkniętym okiem kropki 

łapczywie zabierałem im głos sadząc w ustach  

ostry i obcy język płomienia jak teraz  

miałyby odpowiadać zmieniałem charakter 

pisma stał się tak czysty że aż nieczytelny  

i siebie tak poprawię powoli nieznacznie  

ale skreślając więcej niż napisane niż jest 

wciąż rozstrajając rytm zdzierając stroje 

dźwięku bo teraz słowom stać przed tobą  

nago 

+++

gdyby księżyc nie palił  

na wolnym ogniu 

nas 

także ognia  

ale na uwięzi 

noc spadłaby jak balon 

na głowy drzew 

bez koron 

a tak 

a tak się wznosi 

także na uwięzi 

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Wpatrzeni

WPATRZENI w siebie zwierciadło w zwierciadło 

pisał przyjaciel potem przestał być 

poetą nie wiedziałem co miał na myśli ani 

że już wtedy pomniejszył mi zbiór gorzkie żniwo  

zdań których ci nie mówię bo i własnych  

mam jak widać za mało a wszystkie w kopertach 

skreśleń wiem jednak że one są i 

że są przepisywane z linii twojej twarzy  

prosto na moją odbijamy się 

w sobie jak w tamtym obcym zdaniu lustro 

w lustro szklany korytarz w drugi gdzie prowadzi  

pasaż powietrza kręta ścieżka słowa 

+++

odbicia wchodzą  

na pokład rzeki 

milczę 

w gardle 

ość wiersza  

może haczyk 

Odkąd twój język

ODKĄD TWÓJ JĘZYK mieszka w termometrze  

toczą się po mnie oczy rtęci odkąd  

rzęsa twojego stała się podziałką 

dzieli nas powtarzanie tego mało tego  

za dużo odkąd twoje ciało jest  

hotelem dla gorączki to i dla mnie 

znajdzie się pokój kiedy wchodzę czytasz  

mnie jak kopertę przeciw światłu jak  

skład leku zobacz że od tego jestem 

chorobą źle zmierzoną niezmierzoną bo  

odtąd na skali krzyku moje słowa  

tak samo mają trzydzieści siedem jeden 

Ty moja droga

TY MOJA DROGA jednokierunkowa 

pod złym znakiem tabliczką od do raczej od 

tych kraks trzeba z którymi znamy się jak łyse 

opony z lodem jak profil i promil  

plącze się język jezdni nagi jak  

w sądowych aktach: wina, korki w ustach 

butelek z alkoholem miasta, policyjna  

blokada wiersza: gdy semafor zmienia  

zeznania w twojej sprawie to znak że 

sygnalizacja kłamie: skrzyżowanie  

bez odwołania zamknięte czerwone 

światła naszych miłości pozdrawiają się 

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Arteria

ARTERIA zapisana podartym papierem 

po obu stronach niedorozwinięte  

rolki blokowisk we mnie także blok 

wielopiętrowa nieobecność słów 

o tym kierowcy: na piersi tytoń w niej wieniec  

choroby serca Palenie powoduje 

ranny autobus autobusu krew 

wychodzi bokiem żółtym strupem drzwi gdzie 

włócznia? 

gdzie gwóźdź przystanku: okrągła główka w wieńcu 

ogłoszeń (żyły przetkam)? arteria zapisana 

na kurs donikąd zaciska pętlę Stop 

+++

chmury  

i cegły tak:  

samo bezbarwne 

miasto nie może 

wznieść się jeszcze wyżej 

Zamknąć

ZAMKNĄĆ za was ten okres sprawdzić klamkę klucz  

kieszeń koncepcje karty odejść od  

stolika jak od opcji która każe pić 

z piersiówki deszczu szare znieczulenie 

potrzebne aby połknąć tę tabletkę blok 

i potem prędko piętro niżej zbiegać 

w krzywy korytarz w cudzym wizjerze po drodze  

zmieniać się z obiektywu w obiekt już na schodach  

burza fotografuje z zaskoczenia pstryka 

w powietrzu metal światła stop co wyjdzie klatka  

zamknięta na klucz deszczu teraz nic  

ode mnie 

+++

czy opad dopadł ziemię (a i mnie) czy 

wciąż jest postmodernistą czyli tak powietrzu 

nie ziemi — nocy grozi nowy nalot i czy  

ten mowy nalot zgładzi z języka ulicy 

czy zaśpi zaspy czy tła mi zagmatwa  

czy może biały ściekł przez sen i światła 

i światła pierwszy ścieg (ten pierwszy szpieg słów)  

jak wieżę babel wyburzy mnie ze snu 

Obcych języków uczymy się od przekleństw

OBCYCH JĘZYKÓW UCZYMY SIĘ OD  

PRZEKLEŃSTW ty mowy wiersza ja języka  

miłości patrz znalazłem ostre słowo nie 

w małym słowniku języki wystawiamy 

na próbę nowych uczymy się od 

siebie jak to możliwe gdy znamy tylko stare 

swoich języków uczymy się od obcych  

sobie nawzajem uszu — stąd są obłożone  

milczeniem wszystkich trudnych języków się u- 

czymy na pamięć czy na zapomnienie  

poznanych już języków zapomnijmy od  

podstaw tylko tak można zgubić powiedziane 

Z tamtych wakacji

Z TAMTYCH WAKACJI wywołuję cię  

przez radio wiersza pod słowami fala  

na której nadawałem: odpływ Radio jak 

radio nie wie co mówi dostraja się Eter 

dusi tak samo jak dziś gdy złapana 

fala z wtedy wyrywa się spod stóp czas zbiec 

jak klif do morza ostatecznie Tylko 

gdzie po tej wodzie w ustach do ciebie do siebie? 

wahaniu między dwoma powrotami 

morze przynosi lustro każdy krok  

wiatru przykleja się do skóry tylko niebo  

podeszwy ma błyszczące idzie 

na nas 

+++

cyrkle jaskółek piętra jaskółek litery 

ptaków niebieski inicjał twoich pleców jeśli  

nie zaczniesz tej rozmowy zgasisz niebo liczę  

punkty jaskółek układają się  

w alfabet braille’a 

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Jeśli szukałem

JEŚLI SZUKAŁEM kiedyś domu w twojej 

szyi niedobry język znalazł dom 

pod kloszem kluczem zagryzanym w głodnych 

rękach jeżeli ciągle szukam domu  

w twoich warg tańcu nie rób ze mnie mięsa  

gdy ciągle tańczysz w głowie nie rozpalaj w niej 

ognisk bólu punktowych reflektorów złości  

bo przy nich nie ma domu nie rób ze mnie domu  

skoro znalazłem sobie stancję w słowie 

na świat zamkniętym nie rób we mnie drzwi 

bo i zatrzaśniętego domu chciałbym jeśli 

na twoich oczach nie rób ze mnie łez 

+++

jak śnieg zapłakać  

który blaskiem wypełnia  

dzban głowy rozbija czaszkę  

wyjmuje z niej łzy 

który nauczy 

wszystkich masek otworzy  

oczy 

obróci w nich klucz 

który rozdzieli  

nas nożem nocy siekierą  

światła 

który nakarmi 

głodem a w wino  

poprzemienia słowa 

jak śnieg zapłakać  

śnieg 

który znika gdy płacze 

Miasteczko Blizno

MIASTECZKO BLIZNO w ziemi jeszcze żywej już  

przedśmiertnie znieczulone ukłuciami ulic  

w którym chmury są dymem pachną spalonym deszczem 

miasteczko tak potrzebne po to aby z niego  

wyemigrować w inne wewnętrzne miasto wiersza  

chociaż tam nie ma jeszcze mojego domu tylko 

rusztowania: korony belki w oku wiatru  

pługi krojące powietrze siewcy burzy  

słowem czas już miasteczko abyś schowało swoje 

ostrza to czym mnie kroisz czym zasiewasz  

blizno we mnie zarazem i bruzdo w stalowej  

ziemi mojego nieistnienia usłuchaj 

+++

ziemia  

wyda plon 

zdradzi 

tylko powietrze wypełnia  

swój obowiązek  

puste ziarna 

wiersz 

Miasteczko gdyby twoje ściany były

MIASTECZKO GDYBY TWOJE ŚCIANY BYŁY z drewna  

to ogień ze mnie łasiłby się do nich  

miasteczko gdyby twoje ściany były z pamięci 

tłukłbym w nie głową krzycząc ty pamiętaj mnie  

zapomnieć gdyby twoje ściany były płaczu  

śmiałbym się na nie gdyby twoje imię 

przestało być imieniem poety iwaszkiewicza  

nadawałbym mu nowe znaczenia a tak  

miasteczko gdyby twoje ściany były 

ze znaczeń nie rozumiałbym ich miasteczko gdyby  

twe ściany były ze słów skreślałbym  

miasteczko gdyby twoje ściany nie były ze mnie 

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Czytającej

zastawać ją skupioną, jak Vermeer: naprzeciw  

szachownicy do partii z losem: okna którym  

wleciał niepokój ptak substancja lotna 

parująca z załamań zasłony, osiadła  

w złoconej pleśni brzoskwiń na antenie misy 

osypująca dłoń spróchniałym światłem 

kartki po którą sięga śmigło wiatru gdy  

odbicie gryzie trudną ramę okna 

aby nie spytać jak lot listu w dół 

utopić w farbie albo jak zatrzymać 

obrót jej oczu: groźny radar który 

nad dachy naszych książek naprowadza noc 

+++

zachód: 

czerwone światło 

noc: 

przejście dla pieszych 

Peregrynacja na dzień 1 listopada 2002 i na grób dziadka, malarza czerwonych obrazów

ulica ulizana językiem ciemności  

powietrze zimne deszcz cierpliwy: czeka  

sam na siebie a tramwaj zwleka już godzinę  

bo święto zmarłych ich więc kolej bardziej 

podziemna cały tabor tam zstąpił choć zabrać  

obiecał wiersz z warszawskich nieprzystanków  

na ten największy szary skąd się zacznie  

długi marsz pospiesznego gdzie prawdziwy tor 

będzie tarł koła slangiem szyn podnosił  

pociąg przedmiot liryczny ponad język  

rzeki aż nagle pauza nie peron a pora  

żółtego światła stacja trawa 

ogród trzy puste ule światło jednak z innej  

wysokości nie miód lecz sześciokątny  

wykres: zszarzałe plastry dachówek pod skórą  

takiego domu byli razem jak cukry proste 

jak prosty bo podskórny zestaw farb: czerwienie  

mocno związanych nitek krwi jak splot 

płótna na który patrzę sam podróżny pigment 

szczelnie objęty tylko przez tubkę wagonu 

oraz przez myśl (nie przejdzie) że nim mnie otworzy  

stacja to zmarłych winno się spotykać już  

teraz w blasku wytrawnym jak werniks jak bejca  

dla oszczędności czasu dla jedności miejsca 

ruchomego jak piasek wstępnego jak grunt  

podobrazie podbrzusze podglebie na którym  

pędzel przyswaja sobie ściągawkę ściągniętej  

etykietki dziurawą lekcję aluminium 

ta czerwień w tubce nie jest tylko słowem  

alizaryna¹. porównać to z nimi 

zawiniętymi ledwie w napis śmierć 

Słowa w wierszach odbijane

Do lektury tych wierszy nie trzeba zachęcać. Wypadałoby raczej zaprosić serdecznie, jak się zaprasza do domu dawno niewidzianego przyjaciela. Jest to poezja, która pozwala rozgościć się czytelnikowi, poczuć ciepło języka, jego żywość, a zwłaszcza melodię. W starannie jak partytura rozpisanych wierszach nie ma w ogóle pośpiechu, jest rozkoszowanie się chwilą, w której brzmi poezja.

Ten nieco górnolotny początek (trochę patetyczny?) wydał mi się najbardziej odpowiedni do krótkiej wypowiedzi na temat tych wierszy. Ta liryka nie zgrzyta, nie trywializuje ani nie łamie języka. Jest oparta nie na dźwięczności słów głównie, ale ich nieodpartym wdzięku. Ten wdzięk polega na swoistym wyrafinowaniu poetyckim, na konsekwentnym używaniu słów-kluczy (np. dom, światło, ciało, lustro, deszcz, kropla) i zachowaniu regularnego podziału na strofy i wersy. Jednak rygor, który autor sobie narzucił, nie ogranicza jego wypowiedzi, ale, paradoksalnie, ją ubogaca. Wiersze stają się planszami do gry w język, w której przestawianie słów i kombinowanie ich połączeń tworzy poetykę paradoksu rodem z epoki baroku.

Na czym polega metaforyka tego języka? Otóż słowa-klucze są tu wcielane w różny kontekst sytuacji lirycznej — osobistego wyznania. Te ruchome słowa wpływają na ruchliwość znaczeń, przesuwanie się ich w polu skojarzeniowym. Wiersze zwielokrotniają słowa poprzez odbijanie ich w różnych ustawieniach. Język tekstu tworzy więc lustrzaną w stosunku do pozatekstowej rzeczywistość. Panuje tu przekonanie, a raczej przeczucie, że język nie odzwierciedla rzeczywistości, ale ją odbija i to nie wiernie, tylko w zniekształceniach. A zatem występujące w tej poezji realia współczesności muszą być ujęte w nawias języka, który jest starszy, bardziej doświadczony niż jego użytkownik. To doświadczenie języka zawiera się w archaizmach, słowach używanych rzadko, które przetrwały jednak w dawnej poezji.

Momenty liryczne w tej poezji to obserwacyjne punkty, z których czytelnik może oglądać wiersz. Reflektor języka wydobywa refleksy słów, w których migoczą refleksje — niejednoznaczne i nieostateczne. Autor nie pisze wprost, wierzy w intuicję językową czytelnika, która pozwala dostrzec sens tekstu. Ten sens jest więc nieostry, najczęściej domyślny, tak jak podmiot i adresat tych wierszy. „Ty” i „ja” określa tu jedynie komunikacja językowa, ale jest to porozumienie jakby ponad słowami, a także wbrew nim, co tworzy paradoksy. W efekcie wiersze często poprzez labirynt słów zmierzają do nieuchronnej puenty, jednak nie zawsze odkrytej, nieraz przemilczanej.

Odnoszę wrażenie, że ta poezja powstała z zachwycenia się słowem, które wprawdzie nie może wszystkiego, a tak dużo potrafi wyrazić. Najciekawsze, że Autorowi udało się to pokazać bez stosowania typowych lingwistycznych chwytów. Uprawiana przez niego poetyka paradoksu, nawiązująca do tradycji barokowej, wydaje się ciekawą, godną uwagi propozycją.

Maria Cyranowicz

Przypisy:

1. alizaryna — organiczny związek chemiczny z grupy chinonów, substancja wykorzystywana jako barwnik, znany już w starożytności (Egipcjanom, Fenicjanom i Izraelczykom), uzyskiwana z korzeni marzany barwierskiej (rośliny znanej też jako barwica, brocz, czerwone korzenie, czerwony gryk, knap, krap, marzanka, marzanna, marzka, reta), występującej naturalnie na terenach Europy płd.-wsch. (w Jugosławii, europejskiej części Rosji, na Krymie), w Azji (na Cyprze, w Iraku, Iranie, Jordanii, Libanie, Syrii, Turcji, Armenii, Gruzji, a także w Tadżykistanie, Turkiestanie i Uzbekistanie), do XIX w. hodowanej w Europie centralnej do wyrobu farb. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest udostępniony na licencji Licencja Wolnej Sztuki 1.3
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/koziol-czarne-kwiaty-dla-wszystkich

Tekst opracowany na podstawie: Paweł Kozioł, Czarne kwiaty dla wszystkich, Staromiejski Dom Kultury, Warszawa 2003.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Kopeć, Aleksandra Sekuła.

Okładka na podstawie: Puddle reflections, Julie Raccuglia@Flickr, CC BY-SA 2.0

ISBN-978-83-288-5793-3

Plik wygenerowany dnia 2024-05-23.