Artur Oppman

Kościół Panny Marii

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Kościół Panny Marii

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

I

Przed latami, przed dawnemi, 

Pewien młynarz żył w tej ziemi, 

A gdzie mieszkał? Prosta sprawa: 

Tam gdzie stoi dziś Warszawa. 

Domek miał nad Wisłą szarą, 

Cieszył się koników parą, 

Czwórką wołów pracowitych, 

Kur i kaczek rozmaitych 

Wielkiem mnóstwem... A miał przytem 

Młyn zapchany zawsze żytem 

I pszenicą... Z tego zboża, 

Ani długo, ani krótko, 

Młynarz mąkę mełł bielutką 

I sprzedawał aż za morza. 

Dobrze płacił cudzoziemiec, 

Anglik, Francuz, Szwed, czy Niemiec, 

Za tę mąkę życiodajną, 

Taką smaczną, choć zwyczajną. 

Polskie zboże żną parobcy, 

Polski młynarz mąkę miele, 

A z tej mąki mają obcy 

Pszenny kołacz na niedzielę. 

Więc nasz młynarz, z łaski nieba, 

Że się trudził najgoręcej, 

Miał dla siebie dosyć chleba, 

Miał dla biednych jeszcze więcej; 

A ponadto w kutej skrzyni 

Co dzień się przybytek czyni. 

Srebrny talar przy talarze 

Leżą sobie w zgodnej parze, 

Złoty dukat przy dukacie 

Podzwaniają w cichej chacie. 

Aż talarów i dukatów 

Tyle razem się zebrało, 

Ile wiosną w łąkach kwiatów — 

I to jeszcze pewnie mało! 

Od Warszawy ku Gdańskowi 

Można niemi szlak wymościć... 

Więc bogactwa młynarzowi 

Mógłby książę pozazdrościć! 

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

II

Szumi stary młyn nad rzeką 

I trajkoce i terkoce. 

Młynarz patrzy, hen, daleko 

I w źrenicach łza migoce. 

Taka piękna, taka młoda, 

Siedzi w izbie młynarzowa, 

Czemuż ćmi się jej uroda? 

Czemuż smutna, gdyby wdowa? 

Skąd ten smutek i tęsknota? 

Skąd te w oczach srebrne łezki, 

Gdy w alkierzu tyle złota, 

Gdy tak jasny strop niebieski? 

Są na niebie dla nich chmurki: 

Ni im syna, ni im córki! 

I cóż przyjdzie z bogactw w domu 

Choćbyś pereł wór zarobił, 

Gdy zostawić niema komu, 

Czego człek się pracą dobił. 

Nic dziwnego, że się łzami 

Zalewają młynarzowie, 

Boć są sami, zawsze sami, 

Czy w robocie, czy w alkowie! 

Czy dzień zwykły, czy to święto, 

Czy mrok idzie, czy blask świta, 

Nikt ich buzią uśmiechniętą 

Przez okienko nie powita. 

Rozchylając ustek wiśnie, 

Nie zagwarzy, jak to dzieci, 

I tatusia nie uściśnie, 

I do mamy nie przyleci. 

Głucha cisza w długie noce 

I w dzień cisza na dom spada, 

Tylko stary młyn turkoce 

I z wiślaną falą gada. 

Gdybyż w domku życia kwiecie: 

Jedno dziecię! Jedno dziecię! 

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

III

Po robocie całodziennej, 

Hołd złożywszy świętym Pańskim, 

Spać się kładzie młynarz senny 

W swoim domku nadwiślańskim. 

A nim do snu się ułoży, 

Przed obrazem kornie klęka, 

Gdzie z Dzieciątkiem w glorii Bożej 

Przenajświętsza lśni Panienka. 

I tak błaga i tak prosi 

O dziecinę dla swej chaty, 

Ku niebiosom głos podnosi, 

I duch w niebo mknie skrzydlaty. 

Zda się, płynie w pozaświecie 

Swe zwierzając Bogu żale: 

Daj mi, Panie, małe dziecię, 

Bym je chował ku Twej chwale! 

Noc gwieździsta dookoła 

Szatą mroku świat osnuwa, 

A pod domkiem straż anioła 

Nad snem dobrych ludzi czuwa. 

Śpi nasz młynarz utrudzony 

A wtem: Boże! Jakież cuda! 

Czy to niebios sen wyśniony? 

Czy to tylko zmysłów złuda? 

W płaszczu modrym, jak niebiosa, 

Cała w blaskach, gdyby zorza, 

Jasnooka, złotowłosa 

Przed nim staje Matka Boża! 

A gdy pada na kolana, 

Wskroś radością wielką zdjęty, 

Głos Jej słyszy: „Wielbij Pana, 

Bo twój pacierz w niebo wzięty. 

Wzięty w niebo, usłyszany, 

Człecze dobry, pracowity, 

Więc gdy wstanie świt różany 

I wybłyśnie na błękity, 

Idź po samym Wisły brzegu 

Od swojego domku proga, 

A gdzie ujrzysz wzgórek w śniegu, 

Zbuduj kościół na cześć Boga. 

Bo ci mówię w tej godzinie 

I nasz Stwórca tak uczyni, 

Że nim jeden rok upłynie, 

Ochrzcisz synka w tej świątyni. 

W prawdzie, w szczęściu, w łasce Bożej, 

Mając w sercu cnót promienie, 

Twoje plemię się rozmnoży 

Po dziesiąte pokolenie.” 

Cudna postać się rozpływa, 

Jak marzenie, jak mgła lekka, 

Młynarz ze snu się porywa, — 

A już niebo świt obleka. 

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

IV

Idzie młynarz Wisły brzegiem, 

W śpiewem ptaków ranek gwarny; 

Gdzież tu wzgórek kryty śniegiem, 

Gdy na świecie lipiec skwarny? 

Fale zboża wietrzyk wzdyma, 

Słonko parzy, świecąc cudnie, 

Toć daleka jeszcze zima! 

Toć na śniegi mroźne grudnie! 

Ale w wierze niepożytej 

Nie zawaha się na chwilę, 

Bo, co spojrzy na błękity, 

Coś mu w sercu szepce mile: 

Niech cię trudność nie przeraża, 

Kto nie sieje — ten nie zbiera, 

Szczera wiara cuda stwarza, 

Góry nosi wiara szczera! 

Już przybliża się południe, 

Nagle: istne dziwowiska! 

Patrz, młynarzu, jakże cudnie 

Bliski wzgórek srebrem błyska. 

Na szczyt wzgórza młynarz bieży 

I przyklęka oniemiały, 

A tam śniegu obrus leży, 

Obrus śniegu, zimny, biały. 

Cud się spełnił z woli nieba, 

Więc ku czci Jej nieustannej, 

Teraz prędko, prędko trzeba 

Stawiać kościół Marii Panny! 

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

V

Jakże pilnie się zwijają 

Młynarzowi robotnicy! 

Mija miesiąc — mury stają, 

Biegnie w niebo krzyż świątnicy. 

Mija drugi w pracy Bożej, — 

Już i wieża w górę pnie się; 

Każdy tydzień coś dołoży, 

Każdy tydzień coś przyniesie. 

Młynarz złota nie żałuje, 

Hojnie sypie dukatami, 

Sam pomaga, sam pilnuje, 

Sam się trudzi z murarzami! 

Aż przyjemnie patrzeć na to, 

Aż człekowi serce rośnie! 

Przeminęło śliczne lato, 

Jesień wiatrem łka żałośnie. 

Lecz robota wre na brzegu, 

Choć i deszcze z nieba cieką, 

Tam, gdzie widniał obrus śniegu, 

Na pagórku ponad rzeką. 

Mknie na Wisłę pieśń radosna, 

Brzmi w tej pieśni Boża chwała, 

A gdy przyszła nowa wiosna 

I kwiatami świat ubrała, 

W pewien złoty blask poranny, 

W dzień Jej chwale poświęcony, 

Stanął kościół Marii Panny 

I zagrały z wieży dzwony. 

VI

Od kościoła w dzień niedzieli 

Idzie orszak rozśpiewany, 

To nasz młynarz się weseli, 

Radby prawie skoczyć w tany. 

Uśmiechnięta młynarzowa 

Dzieciąteczko śliczne tuli, — 

Niechże zdrowo im się chowa, 

Niech ich kocha jak najczulej! 

Wielkiem szczęściem błyszczą oczy, 

Duch wzwyż leci, szczęściem zdjęty... 

Tak się spełnił sen proroczy, 

W dawnych czasach wiary świętej... 

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/legendy-warszawskie-kosciol-panny-marii

Tekst opracowany na podstawie: Artur Oppman, Legendy warszawskie, Księgarnia św. Wojciecha, Poznań, Warszawa [etc.], 1925

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska.

Okładka na podstawie: A Windmill on a Polder Waterway, Known as ‘In the Month of July’, Paul Joseph Constantin Gabriël, d

Plik wygenerowany dnia 2025-03-14.