Bolesław Leśmian

Pururawa i Urwasi

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Pururawa i Urwasi

Pururawa¹ w godzinie, gdy słońce mgły krasi², 

Ujrzał nimfę wód przaśnych³ — Indiankę Urwasi. 

Wynurzyła dłoń z wody, a za dłonią — głowę, 

A niedługo — popierśną⁴ kibici⁵ połowę.  

Górowała rozbieżnej pierścieniami fali, 

Palcami z lekka pierśnych⁶ tykając korali. 

Pururawa podpatrzył, jak nieśmiertelniało 

Jej obciśle przywdziane po wierzch ducha ciało. 

Pomiażdżyła mu serce miłości nagłota⁷ — 

Jął⁸ się skradać ku bogu ruchem snu i kota.  

Porwał ją w swe ramiona ku warg swych potrzebie. 

«Ciebież tulę w objęciu? Odpowiedz, że ciebie!» 

Bożym wrzaskiem przeczyła rąk jego przemocy, 

Wyrywała się z ramion aż do późnej nocy!  

Ale on ją pod leśnym uciszył pagórem, 

Wtłoczył żywcem do wora i przewiązał sznurem.  

Jak złodziej, pomykając jarami⁹ po jarach, 

Powrócił do dom z worem wrzeszczącym na barach.  

Wiedział, co przyniósł w worze — a i po co — wiedział! 

Stał u progu zdyszany — wór mu u nóg siedział. 

Świerszcz w chałupie skowronił, jaskólił i brzęczał, 

A on stał zadumany, a wór nagle klęczał.  

«Wróć mi wolę ruczajną¹⁰, wróć stawne bezczasy! 

Więcej we mnie drga boga niż dziewczęcej krasy¹¹». 

«Darmo pragniesz się z wora prośbą wyszeleścić! 

Chcę boga, com go schwytał¹², raz w życiu popieścić!» 

«Cóż ci po tej pieszczocie, co rozkosz przekracza? 

Cóż ci po tej rozkoszy, co w otchłań się stacza?» 

«Niech się rozkosz odmieni aż nie do poznania, 

Już ja nigdy swojego nie wściągnę¹³ kochania!» 

I wyłonił ją z wora na żądz swych bezdroża: 

«Nie masz wokół nikogo, oprócz nas i łoża!» 

«Oddam ci wniebowzbitą mych piersi urodę, 

Warg mych odwilż różaną i ramion dogodę¹⁴. 

Jeno¹⁵ ukryj w pieszczocie nagość swego ciała, 

Abym ludzkich upojeń ja — bóg — nie widziała!»  

Po ciemku barwił¹⁶ łoże we kwiaty i liście, 

W ciemnym łożu do niego polgnęła¹⁷ biodrzyście. 

Kształt jej wgarniał w objęcia, płonął w jej upale, 

A ustami wyławiał dwu piersi korale.  

«Kiedyż ty mnie podpatrzysz, jako w ciebie dyszę?» 

«Nigdy cię nie podpatrzę! Dość, że dech twój słyszę!» 

«Czemuż nie chcesz oczyma wyjść szczęściu na drogę?» 

«Po cóż jeszcze mam widzieć to, co kochać mogę?» 

«Chciałbym w oczach twych odbić radość, co mózg mroczy!» 

«Bądźże mi niewidzialny, póki mam te oczy». 

I czuł, w sobie zamilkły, że bogini ciało, 

Wieczyściejąc ku niemu, chętnie namdlewało.  

I namdlewał z nim razem rozkoszy bezsiłą, 

Aż namdlał w taki bezświat, że go już nie było. 

Nie było go na drogach, ni w ukryciu alej, 

Ani w nim, ni poza nim, ni bliżej, ni dalej!  

Wezbrany poza łoża miłosnego miedzą, 

Jeno poił się słodką o sobie niewiedzą.  

I tak uczył się nie być od nocy do świtu, 

Aż się zbudził przy gwiazdach — bywalec niebytu.  

I ujrzał, że bogini, rozkoszą opiła, 

W mrocznym łożu jaśnistym¹⁸ kształtem się ciemniła. 

«Ciemnij się w moją miłość, rozum mi odbieraj, 

Ale w moich objęciach nigdy nie umieraj!» 

«Jeno tyle umieram, ile miłość każe, 

A spłodzę tobie syna w mych bioder pożarze». 

I spłodziła mu syna na polu, w południe, 

Kiedy zboże ku słońcu złoci się bezludnie.  

«Bogom w oczy wsmucony jestem od spowicia, 

A weseli się we mnie życie spoza życia. 

Pójdźcie ze mną do lasu nieopodal gaju, 

Pragnę zbadać twarz ojców, odbitą w ruczaju. 

Jest tam skwar w macierzance¹⁹ i chłód w leśnym dzwońcu, 

Spróbujemy we troje zanieistnieć w słońcu». 

Poszli za nim do dziwnie ruczajnego lasu, 

Gdzie czas szumi wśród liści, a liście wśród czasu.  

Poszli w skwar macierzanki, rozpełzłej samotnie, 

I zabrnęli w chłód dzwońców — i już bezpowrotnie.  

Troje było ich w lesie: dwa i jedno ciało, 

Nikt nie wie, co się z nimi stało lub nie stało.  

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. Pururawa i Urwasi — bohaterowie dzieł literatury indyjskiej. [przypis edytorski]

2. krasić (reg.) — barwić. [przypis edytorski]

3. przaśny — niekwaśny, bez wyraźnego smaku. [przypis edytorski]

4. popierśny — sięgający po piersi. [przypis edytorski]

5. kibić (daw.) — talia. [przypis edytorski]

6. pierśny — piersiowy. [przypis edytorski]

7. nagłota — nagłość. [przypis edytorski]

8. jąć (daw.) — zacząć. [przypis edytorski]

9. jar — dolina, wąwóz. [przypis edytorski]

10. ruczaj (poet.) — strumień. [przypis edytorski]

11. krasa — uroda. [przypis edytorski]

12. com go schwytał — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: co go schwytałem. [przypis edytorski]

13. wściągnąć (starop.) — powściągnąć, poskromić, pohamować, okiełznać. [przypis edytorski]

14. dogoda — dogadzanie. [przypis edytorski]

15. jeno (daw., gw.) — tylko. [przypis edytorski]

16. barwić — tu: stroić. [przypis edytorski]

17. polgnąć — tu: przysunąć się. [przypis edytorski]

18. jaśnisty (gw.) — świecący, błyszczący. [przypis edytorski]

19. macierzanka — roślina o drobnych liściach i kwiatach zebranych w główki, wykorzystywana w lecznictwie, przemyśle perfumeryjnym i spożywczym. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/lesmian-pururawa-i-urwasi/

Tekst opracowany na podstawie: Leśmian, Bolesław, Łąka, wyd. J. Mortkowicz, Warszawa 1920

Wydawca: Fundacja Wolne Lektury

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Marianna Czabator, Marta Niedziałkowska, Justyna Staroń, Hanna Zając.

Okładka na podstawie: The Little Pond, Appledore, Frederick Childe Hassam, domena publiczna

Plik wygenerowany dnia 2024-11-04.