Bolesław Leśmian

Wspomnienie

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Wspomnienie

Lubię wspominać te dziecięce lata, 

Gdym zaniedbując całą resztę świata, 

W znajome pole szedł¹ razem z pastuchem 

Krów, co bezładnym swych rapci² rozruchem 

Niską przed nami nieciły kurzawę, 

Ściągając na się³ wybiegły nad trawę 

Deszcz much zielonych i złotych, i owych 

Samotnie skrzących, ciemnopurpurowych, 

Co dogadzając przemyślnemu skrzydłu, 

Wpadają nagle w samo ślepie bydłu, 

Zapatrzonemu w dal, jak w swą oborę.  

Zawszem widywał po drodze brzóz korę 

W brunatne pręgi i te same cienie 

Lip na murawie, i żółtych motyli 

Nagłe w powietrzu skrzydeł rozdwojenie, 

I nagły w trawę zlot, gdy do badyli 

Nóg się czepliwych przytwierdzają schwytem — 

I przykucnięte nad stawu błękitem 

Kaczki, co naszą zaoczywszy⁴ trzodę, 

Niezgrabnie, piersią zsuwały się w wodę — 

I tłumy wróbli, co z głuchym łoskotem 

Sfruwały z płotu, aby tuż pod płotem 

W długi się szereg rozsypać na trawie. 

I widywałem wszystko i nic prawie, 

Na niewidziane znając drogę całą, 

Bo odbywałem ją zarówno w sobie, 

Jak poza sobą. Dziś wierzę, iż w grobie, 

Gdy z mymi snami sam na sam zostanę, 

Znów ją odbędę, znów na niewidziane, 

W tym samym słońcu, jak we śnie przystało. 

Szliśmy więc dalej, brnąc w słonecznym złocie 

I ocierając zerwanym w przelocie 

Łopuchem⁵ mokre, przepocone czoło. 

A gdyśmy wreszcie tłumnie i wesoło, 

Olśnieni ciszą i połyskiem trawy, 

Na otworzyste⁶ wkroczyli pastwisko, 

Wnet rozniecone dla własnej zabawy, 

Bezpożyteczne na pozór ognisko, 

Co niewidzialnym pod słońce płomieniem 

Drgało, za każdym widoczniejąc drgnieniem, 

Kładłem żołędzie i wiśniowe liście, 

Ażeby skwiercząc, dymiło się wonniej. 

O, jakże kwiatom bywało przejrzyście 

W mych oczach, gdzie się odbiły przestronniej, 

Niżli w tej wodzie, co ciekła strumykiem 

Przez nasze palce, gdyśmy w niej maczali 

Chleb, w kostki tępym krajany kozikiem⁷! 

Tak spożywałem go: ze wzrokiem w dali, 

Jakby na zawsze, utkwionym — odruchem 

Warg swych zajęty, wsłuchany półuchem 

W chrapliwe, senne i parne oddechy 

Krów, co mozolnie przeżuwały zioła, 

Tej ociężałej doznając uciechy, 

Która im każe nie patrzeć dokoła 

W nic, jeno⁸ przed się znieruchomić⁹ pyski, 

Ociekłe śliną i pachnące mlekiem. 

A taka cisza na ten czar pobliski 

Szła z dala, jakby wiek mijał za wiekiem, 

Nie czyniąc zmiany, nie tykając wcale 

Pilnie ku słońcu roziskrzonych kwiatów, 

Ani świegotu skowronka w upale 

Południejących nieustannie światów, 

Na których błękit wsparł się mimochodem. 

Naówczas¹⁰ wpodłuż¹¹ kładłem się na trawie, 

Ażeby badać skrycie i ciekawie 

Znajomą łąkę, oglądaną spodem, 

Co rozumiejąc, czym jest taka chwila, 

Sama przede mną swą gęstwę rozluźnia, 

By mi ukazać, jak się cień motyla 

Tuż za skrzydłami po kwiatach opóźnia, 

I jak bąk w futro odziany tygrysie 

Na złotym jaskrze¹², olbrzymiejąc¹³, skrzy się, 

Coraz to z innej zachodząc go strony — 

I jak przez maku czerniawą purpurę 

Żuk, w wonnym wnętrzu chytrze zatajony, 

Prześwieca plamą ruchliwą i ciemną — 

Jak chwiejna żaba, wznosząc ślepie bure 

W żółtej obwódce ku niebu, woń ziemną 

Pochłania krótkim a szybkim oddechem, 

Co jej podgardle w miech¹⁴ wzdyma białawy, 

A pysk pozornym koślawi uśmiechem, 

Jak boża krówka¹⁵ na kończynie trawy 

Z trudem swe skrzydła ku słońcu wyzwala, 

Rozpoławiając sztywnego korala 

Pancerz, zbyt mocno na karku zemknięty — 

Jak na włochatym, szorstkim liściu mięty, 

Wzdłuż rubinami wysadzana szczelniej 

Lśni gąsienica, wspinając się dzielnie 

Na tylnych łapkach, i dalszy kierunek 

Węszy swym pyskiem, z którego wycieka 

Płyn bursztynowy, jarząc się z daleka — 

I jak wypełzły skądciś¹⁶ na rabunek, 

Pod kaszką¹⁷, niby pod strzechą ze srebra, 

Wisi w powietrzu, chwiejąc się na strony, 

Pająk brzuchaty, na wskroś prześwietlony, 

Żem widział z lekka zaznaczone żebra, 

Niby misternie przeplatane cienie. 

A pod tych istnień zgiełkiem i natłokiem 

Czułem pierś ziemi i jej roztętnienie 

Pod moją piersią, zdławioną urokiem. 

I zdało mi się, że na sny radosne 

Lęgnę się w słońcu wraz z tłumem owadów, 

Dziw pierworodny, co z podziemnych sadów 

Wypełznął, węsząc żer oczom na wiosnę! 

I zdało mi się, że wokół i wszędzie 

Z głową tak samo, jak moja, upalną, 

Leżą w tym samym, co i ja, obłędzie, 

Czynne w milczeniu tęsknotą chóralną, 

Snem jednoczesnym objęte istoty, 

Ukryte w trawie aż po czub swój złoty, 

Olbrzymie, cudne, miłosne, złowieszcze, 

Co zgodnie dysząc, w łąkę patrzą chórem 

I widzą twarz mą nie wiadomo w którym 

Królestwie istnień, nieznaną im jeszcze, 

Lecz do ich twarzy podobną z brzemienia 

Słońca na oczach, pełnych zapatrzenia. 

I poprzez kwiaty rozmyślałem w trawie, 

Czyli je spotkam tam — w świecie na jawie, 

Kiedy przybiorą kształt ludzki i lice¹⁸, 

Aby zachować naszą tajemnicę... 

I czy tych braci, co dzisiaj pokotem¹⁹ 

Mój sen zalegli²⁰, jako płaz przy płazie, 

Gdzieś poza łąką spotkanych przelotem 

Poznam po oczu odmiennym wyrazie? 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. gdym (...) w znajome pole szedł — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: gdy szedłem. [przypis edytorski]

2. rapcie — paski do podwieszania szabli u pasa. [przypis edytorski]

3. na się — dziś popr.: na siebie. [przypis edytorski]

4. zaoczyć (rzad.) — zobaczyć. [przypis edytorski]

5. łopuch — łopian, dziko rosnąca lecznicza roślina o dużych liściach. [przypis edytorski]

6. otworzysty (daw.) — otwarty. [przypis edytorski]

7. kozik — nożyk ze składanym ostrzem. [przypis edytorski]

8. jeno (daw., gw.) — tylko. [przypis edytorski]

9. znieruchomić (przestarz.) — unieruchomić. [przypis edytorski]

10. naówczas (daw.) — wówczas, w tym czasie. [przypis edytorski]

11. wpodłuż — dziś popr.: wzdłuż. [przypis edytorski]

12. jaskier — niewielka roślina o drobnych kwiatach w kolorze żółtym, białym, czerwonym lub innym, występująca na podmokłych terenach. [przypis edytorski]

13. olbrzymieć — znacznie rosnąć, stawać się olbrzymem. [przypis edytorski]

14. miech — przyrząd tłoczący powietrze; wór. [przypis edytorski]

15. boża krówka (pot.) — biedronka, drobny chrząszcz o czerwonym tułowiu w czarne kropki. [przypis edytorski]

16. skądciś (pot.) — skądś. [przypis edytorski]

17. kaszka (łac. Gypsophila paniculata) — roślina o drobnych białych lub różowych kwiatach, często wykorzystywana w bukietach. [przypis edytorski]

18. lico (daw.) — twarz; dziś popr. forma B. lm: lica. [przypis edytorski]

19. pokotem — jeden obok drugiego. [przypis edytorski]

20. zalec — o wielu osobach lub przedmiotach: wypełnić sobą jakąś przestrzeń. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/lesmian-wspomnienie/

Tekst opracowany na podstawie: Bolesław Leśmian, Łąka, wyd. J. Mortkowicz, Warszawa 1920

Wydawca: Fundacja Wolne Lektury

Publikacja zrealizowana w ramach biblioteki Wolne Lektury (wolnelektury.pl). Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Marianna Czabator, Michał Król.

Okładka na podstawie: The Concord Meadow, Childe Hassam, domena publiczna

Plik wygenerowany dnia 2024-11-04.