Bolesław Leśmian

Żołnierz

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Żołnierz

Wrócił żołnierz na wiosnę z wojennej wyprawy, 

Ale bardzo niemrawy i bardzo koślawy. 

Kula go tak schłostała po nogach i bokach, 

Że nie mógł iść inaczej, jak tylko w poskokach¹. 

Stał się smutku wesołkiem, skoczkiem swej niedoli, 

Śmieszył ludzi tym bólem, co tak skacząc, boli. 

Śmieszył skargi hołubcem² i żalu wyrwasem³, 

I żmudnego cierpienia nagłym wywijasem. 

Zwlókł się do swej chałupy: «Idź precz popod⁴ płoty, 

Niepotrzebny nam skoczek w polu do roboty!» 

Pobiegł do swego kuma, co w kościele dzwonił, 

Lecz ten nie chciał go poznać i kijem postronił⁵. 

Podreptał do kochanki, a ta się zaśmiała 

Ramionami, biodrami, wszystką mocą ciała⁶! 

«Z takim w łożu drygałą⁷ mam tańczyć do śmierci? 

Ciała ledwo ćwierć miary, a skoków — trzy ćwierci! 

Ani myślę ci dotrwać w takim niedopląsie⁸! 

Ani myślę wargami sypiać na twym wąsie! 

Zanadtoś mi wyskoczny do nieba na przełaj⁹! 

Idźże sobie gdziekolwiek i nie klnij, i nie łaj!» 

Więc poszedł do figury, co stała przy drodze: 

«Chryste, na wskroś sosnowy, a zamyśl się srodze! 

Nie wiem, czyja cię ręka ciosała wyśmiewna¹⁰, 

Lecz to wiem, że skąpiła urody i drewna. 

Masz kalekie kolana i kalekie nogi, 

Pewno skaczesz, miast¹¹ chodzić, unikając drogi? 

Taki z ciebie chudzina, takie nic z obłoków, 

Że mi będziesz dobranym towarzyszem skoków». 

Chrystus, słysząc te słowa, zsunął się na ziemię, 

Ów, co Boga wyciosał, bity bywał w ciemię¹²! 

Obie ręce miał lewe, obie nogi — prawe, 

Sosnowymi stopami podziurawił trawę. 

«Marna ze mnie sośnina, lecz piechur niemarny, 

Przejdę wieczność piechtami¹³, chociażem¹⁴ niezdarny. 

Pójdziemy nierozłącznie, bo wspólna nam droga, 

Będzie nieco człowieka, będzie nieco Boga. 

Podzielimy się męką — podzielnać jest męka! — 

Wszak ta sama nas ludzka skoślawiła ręka. 

Tobie trocha¹⁵ śmieszności, mnie śmieszności trocha, 

Kto się pierwszy zaśmieje — ten pierwszy pokocha. 

Ty podeprzesz mię¹⁶ ciałem, ja ciebie sośniną, 

A co ma się nam zdarzyć, niech się zdarzy ino¹⁷!» 

I wzięli się za ręce, i poszli niezwłocznie, 

Wadząc nogą o nogę śmiesznie i poskocznie. 

I szli godzin wieczystych nie wiadomo ile, 

Gdzież bo owe zegary, co wybrzmią te chwile? 

Mijały dnie i noce, którym mijać chce się, 

I mijało bezpole, bezkrzewie, bezlesie¹⁸. 

I nastała wichura, i ciemność bez końca, 

I straszna nieobecność wszelakiego słońca. 

Kto tam z nocy na północ w burzę i zawieję 

Tak bardzo człowieczeje i tak bożyścieje? 

To dwa boże kulawce¹⁹, dwa rzewne cudaki 

Kuleją byle jako w świat nie byle jaki! 

Jeden idzie w weselu, drugi w bezżałobie²⁰, 

A obydwaj nawzajem zakochani w sobie. 

Kulał Bóg, kulał człowiek, a żaden — za mało, 

Nikt się nigdy nie dowie, co w nich tak kulało? 

Skakali jako trzeba i jako nie trzeba, 

Aż wreszcie doskoczyli do samego nieba! 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. poskok (daw.) — podskok. [przypis edytorski]

2. hołubiec — figura w tańcu polegająca na uderzeniu obcasem o obcas podczas podskoku. [przypis edytorski]

3. wyrwas — ludowy taniec mazowiecki z przyśpiewkami. [przypis edytorski]

4. popod (daw.) — pod. [przypis edytorski]

5. postronić (neol.) — czas. utworzony od stronić (unikać czyjegoś towarzystwa); wygnać kogoś, nie chcąc przebywać w jego towarzystwie. [przypis edytorski]

6. wszystką mocą ciała — dziś popr.: całą siłą ciała. [przypis edytorski]

7. drygała (neol.) — rzecz. utworzony od czas. drygać: podskakiwać, drgać. [przypis edytorski]

8. niedopląs (neol.) — niezdarny sposób poruszania się. [przypis edytorski]

9. na przełaj — najkrótszą drogą. [przypis edytorski]

10. wyśmiewny (przestarz.) — szyderczy. [przypis edytorski]

11. miast — zamiast. [przypis edytorski]

12. bity bywał w ciemię — nawiązanie do związku frazeologicznego nie w ciemię bity, oznaczającego kogoś sprytnego, umiejącego sobie radzić w każdej sytuacji; tutaj w znaczeniu przeciwnym. [przypis edytorski]

13. piechtą (pot.) — pieszo. [przypis edytorski]

14. chociażem — popr.: chociaż jestem. [przypis edytorski]

15. trocha — dziś popr.: trochę. [przypis edytorski]

16. mię (daw.) — mnie. [przypis edytorski]

17. ino (gw.) — tylko. [przypis edytorski]

18. bezpole, bezkrzewie, bezlesie — neologizmy oznaczające w kolejności przestrzeń bez pól, krzewów i lasów. [przypis edytorski]

19. kulawiec (obelż.) — człowiek kulawy. [przypis edytorski]

20. bezżałoba (neol.) — brak żałoby. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/lesmian-zolnierz/

Tekst opracowany na podstawie: Leśmian, Bolesław, Łąka, Wydawnictwo J. Mortkowicz, Warszawa 1920

Wydawca: Fundacja Wolne Lektury

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Marianna Czabator, Weronika Trzeciak, Hanna Zając.

Okładka na podstawie: Zomerweelde, Jac van Looij, domena publiczna

Plik wygenerowany dnia 2024-11-04.