Jarosław Lipszyc

Poczytalnia

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

ISBN-978-83-288-6457-3

Poczytalnia

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

długie

długie

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

słuchaj

długie

dla Tomasza Januchty  

1

to oczywiste mówisz jak dla ciebie nic 

a dla mnie wszystko traci kolory i ląduje w ostro skontrastowanym 

to syndrom kastracji powiem re 

interpretacja reinkarnacji o! 

jakbym w ogóle nic nie mówił 

nic nie zmienia faktu że cmok cmok absmak 

ale soczyście 

i tu wielki wybuch złości voila  

znamy coraz więcej wyrazów 

uznania (smaków zapachów reakcji zwrotnych) i coraz mniej ich 

potrzeba 

coraz prostszy starszy i jednoznaczny jesteś 

my pisane razem uderzeniem oczyma (a najważniejsze są 

oczywiste) coraz potrzebniejsze 

są oczy  

te zdania pąki zdań pęta  

zapętlenia 

prawdziwe barokowe szaleństwo! 

powoli można zaśmiecić odwrócić uwagę od pewności 

rutyny naszych splątań  

(widzisz jak to wszystko jednak harmonijnie w rytmie na dwa się dobrze składa?)  

na przykład zgodziłem się na powrót do znanej szeroko 

na pamięć retoryki 

na stratę toru myśli w zamian 

nastroju 

strój cywilizacji  

komunikacja miejska 

miejscowa wrażliwość repertuar środków zaradczych rady grodzkie 

grodzie wodoszczelne  

żeby nikt do nas nie na trafił  

2

ten lotny stan skupienia który zaowocuje 

coraz krótszymi wersami zdań 

trzecia czwarta wersja zdarzeń 

zderzeń (znasz te przejścia na pamięć prawda 

ma zamknięte oczy jak zamglenie i jak zniknięcie 

w przejściu podziemnym skrótem my 

śladowym) pierwiastkiem ale soczyście 

wybuchawym  

daruję ci  

teraz listy pisze się inaczej 

zdania są krótkie  

wersje ostateczne  

poglądy ustatkowane 

tonących się nie uraduje  

słowa już nie bawią się w kotka i myśl 

co się w nas tak zeszkliło że się nie myli  

3

ten szelest który słyszysz szyboczący się na ciebie 

te wszystkie szepty obszemrujące dookoła twojej masz 

klującej głowy w sam rdzeń kręgowy i oczka w głowie  

ten trzask w słuchawkach jak test próbny pięść 

dziesiąty raz mgła w głowie kran kapiący w to wszystko wzięliśmy w łeb 

w te nasze biedne głowy  

ten głos dyktujący ci coraz szybciej do pogubienia przecinków 

przecinaków logiki ciągłej w nierozciągłą ale skuteczną i refleksyjną 

fleksyjną bo coraz to się odmienia stan i tan! 

ten tren  

dyptyk obłędny

(albo rozprawka z językiem)

zaczyna się

Jerzy Krzysztoń¹, Obłęd

Wzejście obłędu na horyzoncie renesansu daje nasamprzód o sobie znać poprzez zniweczenie symboliki gotyckiej; jak gdyby zakotłował się ów świat o gęstej sieci znaczeń duchowych i jakby stamtąd wynurzyły się postacie o znaczeniu uchwytnym już tylko w kategoriach bezsensu. Gotyckie formy trwają jeszcze przez jakiś czas, ale z wolna milkną, przestają wyrażać, przypominać i nauczać - prezentują jedynie swą fantastyczną obecność nie ujętą żadnym możliwym wykładem, chociaż dobrze znajomą oczom. Wyzwolony z reguł mądrości i nauki, obraz zaczyna się sprowadzać do własnej niedorzeczności.

Michel Foucault² Historia szaleństwa w dobie klasycyzmu

część pierwsza

coś co zmienia punkt widzenia jak 200 watowa żarówka ciąg nie dotrzymanych umów  

obietnic terminów jak termity lęgnące się w głowie jak głaskanie po włosach kolejnych 

prezydentów posłów raz na kadencję zmieniających tonację w dur  

brzuszny i zgrzytanie niesmarowanych pieniędzmi z reklamy trybów 

pręgierzy trybunałów wewnątrz i zewnątrz ogolonej głowy rekruta  

zatrutych jestem pragmatykiem mówi co oznacza praktyczną gramotność  

szczęśliwe zramolenie spanie do piątej rano i świeży oddech pora  

z selerem selenem snem se m 

niech gruchnie ta klatka ze światłem i niech zmieni się pryzmatem  

przez który patrząc zupełnie inaczej pomyślimy o tym wszystkim  

ta nadzieja wszystkich etosowców ludzi o zbyt dużej głowie i  

zaskakująco małym wyczuciu taktu społecznego który rytmicznie  

połyka prawie wszystkich i wszystkie pierwsze  

naiwne myśli co jest co co co 

dobrze to tylko kolejna perseweracja kolejny ślepy zaułek ciągu myśli 

teraz już się nie dam już będzie dobrze już wiem że jest po prostu źle 

zacząłem od samego początku że pociąg do pięknych brzmień nie zastąpi  

tylko nadepnie rozplaska blask klakierów i dekoratorów mój język dogoni go 

i obejmie jak klamra jak spoiwo zatrzyma nie pozwoli uciec rozpłynąć do  

kanałów zamknąć wszystkie wielkoformatowe zawory kulowe skulić się nie pa 

trzeć ten blask uciekł tak daleko by nas nie oślepić nie olśnić byliśmy jesteśmy  

będziemy się kulgać ze śmiechu jak nas okpiono i kopano 

kto nas prześladuje i prześwietla oby był błogosławiony  

musiałem stanąć z tobą twarzą w twarz nosem w nos zębem za zęby językiem 

po czole włosach szyi i dalej zgodnie z logiką  

i nic z ciebie nie zrozumiałem  

i z siebie 

i logiki 

bezradność opuszczająca moje ręce w kierunku jądra rzeczy ciekawość którą trudno 

i nudno wtłoczyć w cienkie rurki norm ram i mar które żyją na mózgach umysłach i nawet 

(choć to słowo dawno wyszło z życia i jest naocznym typem idealnym bez żadnego desygnatu 

karabinu do zabijania niedowiarków niewiernych miernych i marnych 

i niemierzalnych i) duszy mężatki z dwojgiem dzieci która pewnego dnia 

wstaje zza stołu od komputera taśmy montażowej biurka i bura 

idzie i naburmuszona w stronę najbliższego jej oczom wyjścia 

ewakuacyjnego oczywisty sytuacyjny protest sprzeciw przejście na stronę opozycji 

gra w piłkę rozdanie podanie o przeniesienie wyciąg z konta i wyciągnięte ręce 

nogi półka z fiszkami stan badań błogosławiony trybunał stanu i standard wyjątkowy na szczęście 

pani sprawę rozpatrzono na strzępy ale pozytywnie rozproszono między ludzi 

którzy przyjdą się źle bawić grać w karty 

dań tańczyć dancing i cafe cologne wielki bal z otwarcia 

ognia i wody stołowej zza którego dopiero co wstaliśmy ale 

to już pani nie dotyczy pani status jest wyjątkowy a tatuś nie przypomina dzieci 

om nic znanego wcześniej 

niż zdołaliśmy o uciekinierze pomyśleć 

stara wiara mówiła z pewnością w głosie 

da się wyróżnić elementy porządku nadprzyrodzonego to nie tylko mentalne 

zjawisko to fakt niewzruszony bez żadnych uczuć prawo 

objawienie spotkanie nie wymaga wzruszeń tylko porządku 

podporządkowania żółte znaki ostrzegawcze odwrócony do góry dnem trójkąt wiadro 

ostrzegawczy znak stop a dalej mówiła wiara rozum nie jest bezkresny jeśli tej zimowej kampanii 

tej zmowy zgody przyrody z przyrodzonym nam poczuciem godności mocarstwowej nie da 

się wygrać to odwrót rojem pod pewnym kątem patrzenia to lepiej 

mocniej ale żadnego poczucia winy 

kolejny ze świtów drapie ja lekko uniesiony 

świadek dużych złości i uzasadnionych pretensji kwitnących słów 

sadzonek bez szans na zło czy dobro fabuły ociekające 

potem świat czy antyświat dożywany powoli i bezwolnie trochę 

ekstrawagancji wakacje od pracy praca w wakacje prasa codzienna 

wyciskająca z czoła małe słone krople tyle się trzeba było najeść 

tyle wstydu ale tego nikt nie powie nie powierzy wstyd wstydu 

samozaciskająca pętla pluskanie w butach ta druga strona 

błękitnej metalicznej kuli 

frazy o których prawie zapomniałem zwoje map bezkreśnie wypełnianych przez kartografów  

nadprzyrodzone ręce mapy oplatające rzeczywistość jej kopią 

kalką technicznym żargonem tych kilku liczących się języków 

liżących demony maxwella³ po brudnych zapracowanych brodach niewierna więc pociągająca  

namiastka szwadronów dźwięków i pustyń koloru 

i piwnice zamknięte za powiekami loki dymu znaczącego siną farbą braki w tlenie 

baraki powiedzeń znaków i tymczasowe zatrzymanie czasu 

akcji na rzecz con templum 

tego dość żenującego królestwa i partackiej sprawczości popartej szumnym sprawozdaniem 

stosownie do kondycji i treningu 

już już starczy ten tren musi się skończyć 

skoczyć w niebyt zostawić odrobinę posadzki terrrakoty linoleum ziemi  

której proste zasadnicze linie mają jeszcze wiele innych perspektyw 

część druga

unikać ludzi i skazać się na galerię typów mówisz 

stateczny ojciec dzieciom będący jednocześnie dynamicznym biznesmenem  

niezatapialna telewizja klasy średniej i wagi przyciężkawej  

ciążowe sukienki i przerażające dane statystyczne  

dynamo-dzieci pożerające produkt krajowy brud 

na papieże umysłu trzeba mieć metodę 

togę kombinezon skafander osłonięty pleksiglasem nos nie rozglądać się 

do przodu cordon sanitaire mózgu 

skazać się na galery statki szaleńców infamię ograniczenie wolności  

to bezcenne bezecne ta wiara w pierwsze zasady i kwasy pruskie  

ostateczne rozwiązania i rozwiązłe ostatki 

halsem przez rozbiegane oczy rozpierzchnięte usta rozdarte nozdrza  

to ciągle te same twarze i te same myśli którym coś się stało 

a zaczęło się jak zawsze od języka wysuwanego powoli  

na pozycje zasady naczelnej 

w gardło zapchać słowa samymi sobą 

spetryfikować sny i sunąć w martwicę białej poparzonej snami skóry  

rzeczy dźwięku 

to okazało się nagle wyjściem awaryjnym język ujściem dusznej rzeki 

pomarańczowymi językami ognia i językami pon 

tonów kamiennych słów 

na tym statku statecznie odkrywała się 

uderzenie po uderzeniu jak archeologia 

bramka znaczenia to znaczy dla mnie więcej 

niż myślisz niż jesteś w stanie pomyśleć 

znaki tak stare nie udają 

nikt nie ma złudzeń 

nie przekraczają barier dźwięku i artykulacji  

są jak puszka 

muszkat uniesiony w powietrze  

lewitujący mózg rzesza moich uniesień  

zamknięta w stałych  

związkach 

niezbyt frazeologicznych 

zawsze urwaną frazą 

„koniec — aktorzy — są niepotrzebni w tej sztuce 

latania — wypowiem to jasno i prosto — 

jak pęk granatów myśl rzucę 

a ta — jak bunkier wiadomością radosną 

wybuchnie i runą tłumy w ramiona wieczystym obłędom 

i w wieczystym tańcu — na scenie pozostanie 

smutny samotnie brzęczący łańcuch” 

dobrze nic nie będę rzucać mięsa 

na rynek kartek na przemiał głowy na tory serca na pożarcie panzernym brykietom ognia 

jestem umiarkowany jak ubek i jak ubikacja wierny przesądom 

mój język zostanie pokaleczony będę owijał głową bandażem elastycznym 

(co słowo tysiąc wersów) 

pokornie pokornie w końcu nie posunąłem się ciągle o krok  

zaparzam herbatę w szklance kalkuluję samochód 

nieuchwytne choć ociera się o szyję nie może przeciąć skóry i głowa  

trzyma się ciągle prosto 

niech opadnie ta głowa i głos mi się podniesie do stanu krzyku 

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

kamera obskóra⁴

1

więc dobrze będziemy 

zmieniać perspektywę emocjonalny odjazd 

i zwolnione tempo przeżuwania 

słów całkiem przyzwoicie wypełnionych treścią 

żołądkową 

gorzką i pestkówką będziemy 

wyciągiem z sennego wiśniowego serca 

(jak proporzec chorągiew pułk zabójczych myśli 

na sekundę 

niebo zawisło w wyciągniętych i unieruchomionych gipsem rękach) 

aż pękną brzuchy mięsożernych słów 

i kanibale zaludnią puste sieci neuronowe miast 

spojrzeć w lustro zaznaczyć pianą kraniec strefy cięcia i mocno pociągnąć ostrzem 

obraź obraz 

te lustra popękały i nie będziemy się mogli tłumaczyć iluzją wyobrażeniem spacerem i potem 

staniemy twarzą w twarz ręka w rękę policzek 

nie obraź tego sobie zbyt wyraźnie to prawdziwy polip w gardle 

2

jeden ucieka drugi ściga go wzrokiem 

krok zagubionych kotów i rozbitych małżeństw 

kiedy najpierw wbija się nóż między dwie płaskie skorupki a potem 

z ostrym trzaskiem (a fe! kt) przekręca 

wszystko  

maszynka do mięsa 

nagie jądro rozpaczliwie się kurczy pod cytrynowym sokiem  

czyn niegodny synów Noego  

sos wsiąka w serwetki i w końcu 

żadnych uczuć wyższych  

3 (albo chmury argonu)

ten trudny styk rozumu i niedowiarka 

który trzeba spawać w osłonie gazów szlachetnych (bardzo) 

trzeba spać i być w tym śnie zaszlachtowanym 

żeby się przebrała 

i wreszcie wyszła 

ten trudny styk na którym parują bity nikną okręty z ekranów radarowych 

udar słoneczny wielkie waciane palce i głowy 

ciągle te rozchwiane głowy  

ci argonauci⁵  

w kwestii smaku raz jeszcze⁶

to rzeczywiście nie było nic wielkiego 

po narkozie został nam lekki szum w głowie ale było już po wszystkim  

wyniesiono meble nie wolno się uderzyć 

na blado zaladzono ścierką czysty kontuar czyste konto 

wypuszczono wszystkich 

pusto i nie wiadomo co się stało z niektórymi słowami  

wielki post.  

mówili mi używając po prostu prostackich argumentów  

nic nie pamiętasz 

nie wiesz jak to było 

skojarzenie z zatłoczonym tramwajem było oczywiste 

Kanaan⁷ błyszczał aluminium plastikowymi koszami na śmieci zawsze świeżo wyszorowanymi  

posadzkami z lastryko 

kremy odmładzające upiękniły nawet tych wydawałoby się straconych dla świata  

coś było nie tak w sposób na tyle oczywisty że nikt nie chciał w to uwierzyć  

poszukiwaliśmy odpowiednich metafor chcieliśmy oddać się strukturom meandrów myślowych  

wyprowadzić myśl do celi consensusu 

nie dano 

bułka zgwałcona siekanym kotletem 

dziwny aż królewską purpurą napój o słodyczy szampana 

nauczyliśmy się wiele wiemy że da się wyliczyć 

wylizać do czysta z większości znanych chorób że 

są tacy co rozumieją zależności że 

należy się pogodzić zapłacić że nie należy 

nie wolno się ruszać żeby istnieć 

nie trzeba myśleć wiemy że prawda 

umarła że pojęcia da się wykluczyć zapić zabić  

nauczyliśmy się że różnice stanowisk są nieistotne nieistniejące a duch jest  

umiemy też odróżniać opisywać i klasyfikować niewielkie drgnienia w wyrazie lekkie różnice w  

tembrze głosu czy kształcie zdania złożonego 

niejasna jest istota tych różnic ale przecież tego też wkrótce się dowiemy.  

zrozumieliśmy że sprawa jakości jest w naszych poszukiwaniach kluczowa ale włosy na łydkach 

zmarszczki czerwone ręce stoją na pozycji straconej 

słowo zostało zdradzone obnażone zaprowadzone na krzesło elektryczne jedynym upadkiem był 

zakaz palenia w więzieniach publicznych 

spisek milczenia był totalny  

wierzyliśmy że są lasy nie do wydepilowania nasza uwaga skupiła się więc na budowaniu coraz 

doskonalszych systemów luster połączonych ale poziom natężenia dźwięku był na wyjściu 

ciągle ten sam tak jakby Negew⁸ ciągnął się od morza do morza 

zmieniliśmy więc metodę ze skalpelami w rękach śledziliśmy drogę ładunku elektrycznego po 

pajęczynie ciała po jej odsłonięciu ujrzeliśmy jądro piękną złotą kulę pulsującą pod 

poszewką z atłasu 

rozum i wiara zamarły w nas 

kiedy otrzepywaliśmy się ze złotego pyłu mieliśmy bardzo głupie miny  

dawno kiedy oswajaliśmy chrom żeby wąskie blachy nie kaleczyły nas w ręce żeby srebrzysta  

szklistość oczu nie rozpłynęła się w gładki beton 

chrom zardzewiał i wszystko poszło na marne  

oczy płynęły  

mówili nam wiele rzeczy 

kiedy stłukła się ostatnia butelka po mleku litr jak tysiąc poranków 

oniemieli 

oni my wszyscy  

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

krótkie

krótkie

obroty jałowe

te obroty są jałowe sprawdzałem to dwa razy i nie ma się czym denerwować 

nikt nie będzie sobie ciął żył ani zmieniał świata jakby to było realne 

to obroty są jałowe i wszystko jedno czy chodzi o real madryt czy najnowszy model volkswagena 

czy książkę derridy⁹ nikt o nim nie będzie wspominał 

na szyję założymy panu kołnierz pana kręgosłup nie jest w najlepszym stanie bardzo 

proszę przez najbliższe trzy tygodnie dbać o siebie — nie biegać nie nosić ciężarów jakby to było realne 

jałowe bandaże jebana banda trzech 

tygodni 

proszę się trzymać odpowiedniej narracji i stylu 

i przede wszystkim nie przejmować się zbytnio nic panu nie grozi 

przecież wszystko tutaj jest jałowe 

skiby dnia odwalane byle jak niepoprawnie i nieodpowiedzialnie 

tak tak oczywiście jałowe czego się spodziewaliście 

jest dwa razy później niż myśleliśmy i w końcu musiało się to jakoś skończyć 

obiecywałeś że są jałowe no szkoda że nie przysięgłem 

przecież jednak się jakoś kręci  

tyle piasku  

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

obrona cywilna

trawa jak papier ścierny niebo jak ścierka rozpostarte na proszek przyklejony do płótna 

widzę zatacza małe i duże koła 

pikuje w dół 

kratownica pól rośnie w oczach i narasta gwizd w uszach 

a to tylko zdanie obowiązków przejście na przedwczesną emeryturę krótko mówiąc 

najbardziej rozsądne wyjście 

sytuacja obroni się sama  

jedyne wyjście

dwa dni między jednym świętem a drugim zawieszone jak głos na chwilę 

aby zrobić na nas większe wrażenie aby nas pobić naszą własną bronią 

ostrym językiem słów ustalonych 

ubetowionych i elastycznych tylko do granic swej własnej wytrzymałości 

dwa dni które mamy na przemyślenie tego co nie zostało powiedziane i o czym trzeba milczeć w 

tym naszym języku 

w jednym języku który zwinięty w trąbkę nie powie bo nie może 

dwa dni kiedy słusznie przeczuwamy, że te święta skrywają coś 

że w tej drodze coś poszło nie tak i że ta podróż wtrąciła nas w jakiś dół 

zimny i wilgotny jak błoto 

to o czym milczymy przez te dwa dni zanim będziemy mieli luksus poruszania spraw zawies- 

zonych na razie zanim nas oświeci milionem luksów że to nie ma znaczenia 

bo ten język pomija to, co właśnie teraz jest najważniejsze 

i z czym będziemy się musieli pogodzić w to wiosenne święto 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

***

utopia chaosu rodziła się powoli 

jajko zostało rozbite przypadkiem 

lustro pomnożyło sieć zmarszczek 

entropia nie może być doskonała 

wykorzystano cegły 

stopy pomników 

bardzo szlachetnych metali 

resztki idei przemielone 

zapuszkowane znowu rozbite 

utopia powtórzyła tragedie wszystkich myślicieli 

wszystkie nie rozwiązane sytuacje i sznurowadła 

mumie zaczęły pleśnieć mury więzień obtarły twarze 

czyste zwierciadło zrobiło pierwszy krok 

kto nas wszystkich wymył  

gruz

ta ważna twarz tak najważniejsza 

jak cztery skrzydła ważki jak krzyk 

z mydła o wielki wóz meblowy 

a nieruchomy nad i pod wodą z mózgu i heblowanych desek ścian 

deseń płaskich łbów gwoździ programu — stłuc ten tłum 

na cierpkie jabłko i grys srebrzonego szkła 

beze mnie — tylko ćwiartki mnie w gardle 

kineret¹⁰

w tej gramatyce nie powstaną i nie porwą strumienie zdań 

jordan wyssany przez pola i kratownice palm daktylowych 

nudny jak pociąg podmiejski do spermy 

ale nie znam innej gramatyki choć wyrzucałem twoje listy 

mak zamiast ryżu — starannie uzasadnione onomatopeje na bagnie 

nic poza rumieńcem opadających spodni 

guzik jest najmniejszą z możliwych rzeczy jest w nim 

guz i uzi poręczne do bliskowschodnich przedświtem przedświatowym 

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

miłosny akt analogii

rozsypię trutkę i wśliznę się w trud snu 

w pół wieku będę ciężko oddychał arka potem przejdę się wrócę dokąd 

jutro jak na pewno rozsypię na małe niegroźne kawałki 

awersja hekatomb to miłość katastrof 

wersów pięknych i niedostępnych przypuszczonych przez tysiąc ust rytmu 

kroków odmierzających czas na pierwszej linii to dwie z taty styczne¹¹ 

i to ten czas którego nadużywam w bezokoliczniku 

bez żadnych względów dla kontekstu i ciebie 

z uporem zaciskając przeciekające palce na 

w odzie do czasu 

przeczekując układam prowizorycznie w wysokie stosy 

swój czas drosofilie¹² plotą wokół jabłka 

zbawieni zostaniemy naraz i z nagła choć wszystkie drogi pokryte są asfaltem 

(niekończący się miłosny akt analogii) 

słowa które się mówi cicho

nalany ma twarzy ponad miarę kieli 

szept miarowy przelewa krew 

do warg to się samo klei 

to samo gra to wrak uśmiechu rozlanego na 

twarzy to wróg rozlazły 

i potworny nowo układanych fraz 

to wyrok na rewizjonizm po domach puzzle 

z ciał obcych i nieobecnych o tym 

lepiej nie myśleć by nie mylić ślepych i 

lepszych ponad miarę skapnie do rąk szept 

rozpędza się pełną gębą 

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

***

kiedyś wszystko było prostsze zwijałem się w kłębek 

na szpulkę nici czy też na szpule magnetofonu 

ale tylko wokół centralnej osi swojej głowy 

przechodzącej lekkim półcieniem z potylicy w rząd tymczasowy 

kręgosłupa z tytanu i stali oczywiście 

nie ma innych kręgosłupów nawet te giętkie jak trzcina 

miękkie jak plastelina w pustynnym wietrze 

wierzyły w siebie teraz patrzysz na mnie a ja 

zwijam się jak dym wokół linii prostej łączącej nasze oczy taka 

matematyka która ćwiczy wyobraźnię bólu 

rozpocząć akcję asenizacyjną

poszedłem do błota to nie dotknie pochłonie mnie 

nad głową oko sterowca i zastępy pulchnych balonów zaporowych 

żadnych mieczy choć precyzyjne cięcia reflektorów 

rozkwitająca brama ogień warg 

gorączkowa krzątanina ludzi wszy 

stkich każdego 

jest jak w piekle pieniądze tracą sens 

ich dużo mają w głowach zastygłe ropą bandaże myśli bele godzin stosy kartek 

piekące nieobecności curriculum vitae 

tak tak 

układanie godzin splecionych w sztywne bele zakończyło się pomyślnie 

dar został przyjęty w maszynopisach 

długie godziny kłuto igłami cięto skalpelami 

najwyższe izby badały kołnierze zakładki szwy 

wszy wybito grypsy wyłowiono haczyki posłano do dezynfekcji 

ręce odcięto i wyrzucono 

wyrzutków stracono 

straty oszacowano 

szacunek został zachowany do kontroli opatrzony pieczęciami troskliwie otulony kołdrą spoczął 

wieczny odpoczynek w pancernym sejfie 

przeprowadzimy tę akcję 

nie do końca zostawiając nie naruszone z zapomnienia miejsca 

osłupiające dziury 

słowa dziergane na szydełku 

przybici wzrastającą entropią układu. 

się¹³

w przepaść i 

na miazgę słów słodkich jak ptysie 

przecież mam starannie opracowane scenariusze radzenia sobie w sytuacji związku 

tysiące słów ty mazgaju które zetrą z twarzy łzy 

to wzruszające 

ramiona otulą i zatrą to wrażenie 

oczy uważnie patrzą szukając ratunku to się musi udać inaczej 

próbuję pretensji hortensji rewerencji 

krzyku bzyku łyku 

jeśli 

ciągle nie pomaga 

rzucam 

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

słowa na zamówienie

nie mów tylko pisz te słowa to pasza dla głodnych 

mózgów zasłoniętych oczu wyciągniętych rąk 

podpis na umowie o dzieła zebrane 

i magazynowane w przepaściach myśli 

między jedną a drugą cenną myślą cały świat jedności i drugorzędnych szczegółów 

słowa na zamówienie które podejrzanie łatwo świadczą na naszą niekorzyść 

cały sądowy świat który na razie odsuwamy jak po stole szklankę 

wzrokiem 

ogarniany i przytulany ciepłym światłem pochlebnych opinii 

czarnych garniturów i bladych twarzy 

słowa na zamówienie których lokalna sława daje prawdziwy komfort 

zmywarki łóżka laserowej drukarki i spojrzeń 

właśnie te słowa na to społeczne zamówienie podejrzanie łatwo przynoszące wymierne zyski 

słowa na zamówienie które podejrzanie łatwo zamawiają rzeczywistość według tej jednej właściwej recepturki 

potrafią spoić rozlatane kawałki światła na mur na beton 

czekoladowy i mamałygę 

nic nie znaczące słowa przekomarzanek płatanie figlów i labiryntów 

słownych lub niesłownych ale nieźle płatnych 

wystarczy się nie popisywać 

i trzymać horyzont marzeń w zasięgu wzroku głosu węchu 

słowotok

zarzucali słowa mi jak wapno może nie ruszam się może mogę jak turlać nogami niekończącą niczego 

zarzucali słowami mnie to postępujący rozp 

was za dużo jak dwudziesty rok deszczu wyczuty szóstym zmyśleniem 

jest się czym przejmować gumą kaloszy i płaszcza dwóch łopat wapna gorliwie wtórującym ustom 

w deszcz ustań 

zbadajcie mi tę wiedzę żebym wyraźniej 

jest kontrolując uśmiech i modląc się by siedział cicho kontra niechybne skutki 

oksydowanych kajdanek taki prezent wyrzuca się mi 

zbawcie mnie — twarz brezentem i beton w ustał 

zarzucali wami słomę i kazali leżeć grzać się gorliwie 

słoma płonie wiedziałem grzech zbrodnia 

potem mogłem dużo rozmawiać jeść makaron w sosie bardzo pomidorowym 

taka karma z przyzwyczajenia nieprzepisowo ruchy noża 

doktor przepisał dużo ruchów tak się mści 

stagnacja białe zwapnienie gnatów gonitwa myśli 

potem mogłem dużo rozmawiać bez końca 

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

***

teraz kiedy już wiemy jak się poluje na pomysły 

wszystko pójdzie łatwo przy okazji zwiedzimy kawał świata i tą ziemię 

rozszyfrujemy na atomy osiągniemy sukces będą o nas pisać znane miesięczniki i nieznani 

dziennikarze tak wystarczą oczy i 

nie 

bynajmniej nie ręce tylko 

nogi z których piszczele i kości wylądują w pięknych rękach młodych studentek medycyny 

stosowanej do celów co najmniej podejrzanych 

naszym nogom będzie niełatwo wytrzymać to wszystko 

i tak nas zabija świadomość nam i tak 

żal nóg i nocy które spędziliśmy razem kopiąc kołdrę w sobie tylko znanych tajemnicach 

przejrzystych jak polietylen i tak samo odzyskanych jak ziemia która kurczy się pod stopami  

jałowe obroty

nawet na jałowym biegu gryzmolę swoje imię na karteczkach i rozrzucam je po okolicy 

gryzie się wyścig szczurów ze szczurem laboratoryjnym chciałbym popatrzeć na to z góry tym- 

czasem epoka nie wymaga od nas ofiar ale usług pochylam się i stawiam tacę na stole 

potem siadam biorę kartkę z tacy tak przechodzi się na drugą stronę historii razem ze 

zmianą daty adresu i poglądów na karteczce gryzmolę swoje imię jałowe obroty kulki 

rozprowadzającej tusz po papierze miał myśli napędzajcy całą tą maszynę (jedna teoria) 

jałowa gleba na której to wszystko rośnie jak wielki jednokomórkowiec (druga) albo po 

prostu spotkania kulek według kilku podstawowych zasad ekonomii zachowania energii 

(życiowej na przykład) i po prostu nie chce się już o tym myśleć właśnie dlatego codziennie 

nie mogę zasnąć i codziennie się obudzić 

nawet na jałowym biegu gryzmolę swoje imię na karteczkach i rozrzucam je po okolicy 

Przypisy:

1. Krzysztoń, Jerzy (1931–1982) — pisarz, dramaturg i scenarzysta, autor m. in. trzytomowej powieści Obłęd. [przypis edytorski]

2. Foucault, Michel (1926–1984) — fr. filozof, autor prac m.in. o historii seksualności, więziennictwie, psychiatrii i medycynie, autor pojęcia biowładzy. [przypis edytorski]

3. demon Maxwella — eksperyment myślowy Jamesa Clerka Maxwella (1831–1879), szkockiego matematyka i fizyka. Polegał na wyobrażeniu sobie istoty zdolnej manipulować cząstkami i przepuszczającej szybsze spośród nich do jednej połowy naczynia z gazem, a wolniejsze do drugiej. Takie działanie pozornie przeczy drugiej zasadzie termodynamiki. Paradoks da się rozwiązać stwierdzeniem, że sam pomiar prędkości cząstek wymaga wydatkowania energii. [przypis edytorski]

4. camera obscura (łac.) — ciemna komnata; nazwa prototypu aparatu fotograficznego: światłoszczelnej skrzynki z otworkiem, rzutującej obraz na jedną ze ścian. [przypis edytorski]

5. argonauci (mit. gr.) — bohaterowie, którzy pod przewodnictwem Jazona wyprawili się do Kolchidy po złote runo, m.in. Herakles, Tezeusz, Orfeusz, Kastor i Polluks; przen.: wędrowcy. [przypis edytorski]

6. w kwestii smaku raz jeszcze — nawiązanie do wiersza Zbigniewa Herberta Potęga smaku. [przypis edytorski]

7. Kanaan — staroż. kraina położona na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego; obecnie to tereny m.in. Palestyny i Syrii. [przypis edytorski]

8. Negew — pustynia na południu Izraela. [przypis edytorski]

9. Derrida, Jacques (1930–2004) — franc. filozof, twórca pojęcia „różni” (fr. la différance), oznaczającego zapośredniczenie znaczenia słowa, które odnosi się bardziej do innych słów niż do rzeczy, którą ma oznaczać. [przypis edytorski]

10. kineret — Jam Kinneret to hebrajska nazwa Jeziora Genezaret (Galilejskiego). [przypis edytorski]

11. z taty styczne — na głos czyta się to jak „statystyczne”. [przypis edytorski]

12. drosofilia — nazwa gatunkowa muszki owocówki. [przypis edytorski]

13. się — wiersz ma strukturę pozwalającą go czytać w kółko (rzucam / się / w przepaść i itd.). [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest udostępniony na licencji Licencja Wolnej Sztuki 1.3
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/lipszyc-poczytalnia

Tekst opracowany na podstawie: Jarosław Lipszyc, Poczytalnia, Lampa i Iskra Boża, Warszawa 2000.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl).

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Martyna Cichecka, Aleksandra Kopeć-Gryz, Paweł Kozioł, Aleksandra Sekuła.

Okładka na podstawie: Zabudowania miejskie, Olga Boznańska, domena publiczna

ISBN-978-83-288-6457-3

Plik wygenerowany dnia 2024-05-23.