Joanna Mueller

Somnambóle fantomowe

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

ISBN-978-83-288-5221-1

Somnambóle fantomowe

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

[Dedykacja]

Dla Których wychodzę  

[Motto wstępne]

Motto wstępne: 

bo tylko ten świat bólu; bo tylko ten świat 

jest bólem; bo światem jest tylko ten ból. 

S. Barańczak

Przejęznaczenia symbóliczne

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Ból tabuli

co wyniknie co umknie co wyłowię 

gdy encyklopedię mnie odemknę 

co wysłowię gdy rozdrapię nierozcięte 

kartki bielą zabolą jałowe 

co chciałam odkryć do siebie 

już dawno odkryte ode mnie 

w myślowej pustce na siódme 

spusty pocę się po co zamykam 

w wiersz co wymknie się 

co wemknie się co 

minie mnie  

Mleczenie

wdziecięwstąpienie napędza mi stracha 

w wigilię powstań z martwych i zmartwionych 

niech udrożni chłonna kantyczka 

otchłanne konstelacje 

kołysań 

grobek wydłubiemy grabkami 

postawimy babelkę z piasku 

a trzewia podziemi otworzymy łopatką 

osłupiałą w obojnaczy obojczyk 

a jak już dokopiemy się piekła 

koci bruk mu zrobimy z grzechotek 

sygnaturka burczenia 

spoglądam: 

bębenek a w środku wizjerek 

zawęźlony do mnie supełek 

pępek dróg skrzyżnych i mlecznych 

zabawy w zbawy chronią przed letniością 

byle na całość czy cudo się uda 

patyki lodowców podpłomyki stosów 

łuny całunów wrzenie wyrażeń 

wymuszanie kończynek 

i z powrotem do kupy 

to jest mowa niepozornie zależna 

tupot łopot rześkie niewiniątka 

w te pędy przed srogim heroldem 

trupiej ciemy zabijanej papuciem 

i niech nigdy Pani Wiedźmowa 

nie wkracza w domowne przedszkola 

Pani Wiedźmowa boimy się 

drobne nowiny na paluszkach zliczane 

dziecinniki intymne na pieluszkach spisane 

słowieszczą sensienia ciałość 

tak się mowlę wradza w niemowlę 

Pisklanka czyli nieopierzonko

jeszcze pisklę, na które alergia (aleksja — 

niemożność czytania), jeszcze stylu zgrzytliwe skry 

pienia (wzrastanie — w cudze piórka 

obrosłość), jeszcze mu Kolumb stłuczeniem 

nie ustatkowił świata, więc  

czas nabijania dopiero (się, w butelkę 

i zsinień), czym wypchać nieopierzynę (lub 

za które wypchnąć w lot okno?) Ja  

jeczko, zarodek wyrodny, a nastroszony 

przestrachem, w błon powijakach 

bezbronny (rozwiązłość ze skorup 

wyswojeń), więc  

tkliwie docierać, ostrożnie (a nie 

ucierać dotkliwie), dziobie niedo 

pisanka (snuje się, kluje i kula) Niech 

w mieście słowa się mości piskot 

niedoniosłości, chwilenie 

kwileń  

Patetica ars poetica

to mniej lub bardziej udane udanie 

słowna przynęta na którą nabieram 

z wodą w usta ławice  

te godziny przy piórze okaleczeń nie leczą 

zrosty składnie rozgrabią rankę lekką ręką 

odsączą w strupki wzruszeń  

ten więzienny dom w mowie który 

więcej oznacza niż wmówienie 

że się żyje  

i mocniej i czulej 

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

C. K. Norwid rysuje okładkę do „Lirenki” T. Lenartowicza, co nieuchronnie przechodzi w traktat o przyjaźni, a nieopłacony list dochodzi lub nie dochodzi do adresata

Złotniczeńku zrób mi kubek ale proszę zrób mi ład 

nie ładu nie ma Piękno wskrusza dopiero po jęku 

ugodzonej pęknięciem lirenki Jak strup kory 

umyka od drzewa tak kruszec opuszcza sioło 

przymkniętych rąk Bo były niegodne szczerego 

złotego pola W poranioną ciszą porę 

głuchnie uchwyt 

zgrzyta przetrącony 

win dojrzałością okalecza 

niepokalane: chatkę baranka 

dziecko 

z dna chybionego formatu 

za ucho którego nie ma 

do rozchylonych ptasio ust 

podnosi wybrakowane spełnia 

dolę uzdalnia dalą 

kołysze jaźń przyjaźni 

łkanie w oczu kącikach przełknie 

między nami 

milcząc W łopocących sieroco 

listach zrodzona idylla 

z ran ona 

Architekstura średnioodwieczna

Mickiewicz o dziele Słowackiego: 

To kościół piękny, ale bez Boga 

te ościzmy nie przybiorą 

na wadze solidnym 

konkretem jaki on gotyk 

skoro nie dotyk ceglany 

czasem od wielkiego 

dzwonu Mnich walczy 

na kopie waha dłoń 

jak liryzm z lingwizmu 

wybić a dech w niebo 

skłonić echem jak się 

z tej pustki wypuścić 

już z siebie zbiesił 

słów luźnierstwo już 

zesrebrzył modlichwę 

było się było mocniej 

zabiło i wypłoszyło się 

w lament na posadzce 

ruiny kość goła rozprasza 

powagę i z posad 

bezludny babilon 

wytrząsa  

dozgonny podzwonny 

śmiech  

1. IV. 2000.

Co? znaczyłaby Ludzkość, gdyby ją kto zmierzył, 

Jak ona jest... (...) 

Jak ją znam i oglądam — nie zaś, jak w nią wierzę — 

C. K. Norwid, „Rzecz o wolności słowa”

powtórka z rozgrywki ze słowa 

można by zrobić wykaz posegregować 

wzięte odrębnie, cóż? znaczy: 

Niewierny dźwięk i przywieść 

mocen do rozpaczy co za 

różnica książka czy 

indeks o co te zachody 

słońca już się kryją za 

stosy malutkie kropki na nie 

zabrakło więc zmieszajmy z 

atramentem ślinę może to 

dobry gest? Tak niewierny! 

tak kłamny wnętrznemu znaczeniu 

jak zmarłego by poznać chciał kto 

po dzwonieniu wbrew sobie 

zgodnie z regułą żartu w moim 

programie szukam opcji błąd 

chochlik wirus co by na to 

powiedział Freud? A jak z 

ludzkością całą, a jak z 

oderwanie uważonym człowiekiem, 

zarówno się stanie i ze 

słowem niewłaściwy klawisz 

i 

w jednym momencie zerwane 

syntagmy wszystkie księgi 

świata zmienione w inwentarz 

spisek nie treści częstotliwości 

użycia skończone pieśni i boleści. 

Dokumenty zachować? Nie. 

Enter. Escape. Power.  

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Metapokolenie

M. Dragonowi

To co w nas było najczulej 

bezbronne W dziecinnym buncie 

wytknięte na ciepło dotyk 

miłość ból Uzbroiliśmy 

w nie-swojość Pytasz 

co znaczą te dwie przed 

u dołu dwie za i ponad 

niedostrzegalne prawie 

kreseczki Ta nieodłączna 

od kpiny ironii Meta 

rameczka Za szkłem 

w rozbitym lustrze Ślad 

Chociaż w epoce utraconej 

niewinności Kochamy się 

(została nazwa a kolce 

wciąż bolą bolą 

bolą)  

Naprawdę.  

Inter-motto:  

Myślę o postawie człowieka, który kocha jakąś nader wykształconą kobietę i wie, że nie może powiedzieć jej „kocham cię rozpaczliwie”, ponieważ wie, że ona wie (i że ona wie, że on wie), iż te słowa napisała już Liala. Jest jednak rozwiązanie. Może powiedzieć: „Jak powiedziałaby Liala, kocham cię rozpaczliwie”.

Umberto Eco, Imię róży

czyli zawsze cytat

Śmiejemy się z siebie Nie 

jesteśmy śmieszni Wierni reliktom 

marginesom okładkom Biblioteka 

ta nasza otchłań Korekta 

grafomania nasza Dłonie 

siecią spętane Tanatycznym 

gestem Serca prujemy na 

włókna wierszy Palimpsestów 

strony Czy będzie 

katharsis Teoria wczucia 

Miłość nieszczęsna Pęknięcie 

Dramat (po słowach słowach 

słowach toczy się czaszka) 

Bez tkliwych zdrobnień 

czułostek Tak Będzie 

Będzie (reszta, milczenie)  

Korekta

nie będziesz czytany do muzyki mowy 

ale do zgiełku rzeczy  

P. Sommer

Nie jest rytmem życia rytm języka, 

rym wiersza. Więc dylemat: 

związek zgody? rządu? przynależności? 

Upadają paradygmaty, a w syntagmach 

coraz więcej pomyłek: eliptycznych mijań, 

tautologicznych spotkań. Poprawność 

jest sprawą uzusu, nie normy, zresztą 

mniejsza o to. Z Ksiąg pozostaną po nas 

cytaty, do których nie da się zrobić 

przypisów, trochę braków i powtórzeń, 

zdania, co nieskończonością być miały, 

a skonały w niedokonaniu. Błądzenie 

wzroku wśród liter staje się błędem: 

brak kwalifikacji, mania prześladowcza, 

szukanie muchy w piwku. Forma 

nieadekwatna czy streści cokolwiek? 

Tacy jak my nie budują świata 

od dymu z komina. Redakcja jest 

redukcją, ruina — całością, zawsze 

fragment. Zaczynamy od fonemów. Koniuszek 

języka zaczyna drążyć szparę między 

zębami. Wydobywamy wreszcie twarde, 

dźwięczne, zwarto-wybuchowe włókienko 

Księgi. Przeżuwamy, by przeżyć, by 

przerzucić mógł kartkę korektor, 

który przyjdzie po nas. Rękopisy 

są wątłe. Choć nie płoną, jego 

niedbały gest obraca je w 

Post — fast — scriptum

Zmęczona uczestnictwem 

w kulturze, nazbyt wyczerpana jej 

niewątpliwym wyczerpaniem, wykończona 

końcem, w walce o oddech, płynę  

z nurtem, nie pod prąd potoku 

mowy, przełykam frytkę (fat & fast), po nas obu 

choćby potop, trwamy niedotrawione przez osiem 

żołądków tej bulimiczki, co nas odpycha, bo woli 

innym kawałkiem kartofla napchać się — miot, 

wymiot — w tej masie 

czekolady o walentynkowych 

kształtach płynę, płynie, 

plamię złożone równo kartki młodej, 

ponętnej poezji wleżanej w blat 

stolika, splamione plemię, krwawa 

pomidorowa łza, kapie, popart, 

popkult, popcorn, nie słyszę, 

co pan mówi do mnie, gra 

walkman, ja gram — man, 

woman — przegram  

i tak: nie udzielam siebie 

(w odpowiedzi), nie ulegam 

(wątpliwości), szybko, wyrzuciwszy 

wszystko oprócz tacy (wypchajcie się 

tym, co zostanie)  

wychodzę (z siebie, z założenia)  

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Ćmiasto. Interroryzacja

sen przyjdzie cicho lecz nas 

nie zastanie chyba w drodze 

do mękki albo 

niedorado jaka wiata 

wiatykiem będzie która 

ultima thule utuli i czyja 

ziemia stanie się nam 

obmacaną  

po omacku przemieszczam się 

w podryw i dryf przetapiam 

w utopię lądów ludów pomny 

niepomnik ja tubylec ubywalec 

ubywatel  

wschodem zbiegam 

w oko liczności w sto lic moje 

wliczam ulicą odkrawana 

krawędzią odkrytki siępleniąca 

zespalana spajana nieprzystojna 

jak tutejsze przystanie piórw 

ulicznic  

zabliźnionym rannym 

traumwajem gdzie mój cel 

moja cela mój szczerościan 

w czasownikach kasowana odjeżdżam 

taksowana ulgowo oddycham  

uchodzeniem z nocy w noc 

coraz bardziej  

nie należę się temu miastu  

Wersja intro

Autoentyzm

język wyczerpie z serca nawet jego brak

T. Karpowicz

chociaż ustom w Biblandzie 

ustałym zabrakło snów, dźwiękom —  

— wdzięku, z samotności wyssane 

palce pozostały przed progiem 

zapisu  

nazbyt wylewna literatka 

(muł — powiadają — książkowy) 

próbuje brzeg wersu wyczerpać 

fantomowym wylewem serca  

umie już czytać, uczy się 

tyczyć, po rozum nie skacze 

do gardła, wciąż bez 

pewności, trochę bez 

siebie, pisze, co ma do 

zwiedzenia  

(obejrzyjcie ją sobie, 

niejasną, obruszeni, niepodlegli 

wzruszeniu, gdy przed lustrem 

wytuli się w pustkę, kiedy  

język 

zwinie w 

bolejek)  

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

A to biografia

Niedopieszczona woli domyśleć, 

domniemać, dopisać. Zbyt długo 

zajmowała się określaniem granic 

śmieszności, na swoją miarę i na nie 

swój rozmiar oczekiwań. Dziś już 

świata nie odczynia w tragedię, 

pozostawia go tym, czym jest, 

kabaretem. Nie owija się w bawełnę 

wiersza. Liryki zresztą unika. Dykcji 

bliższa rozumu nadwyżka, erudycji 

jurysdykcja. Poezja niejasna 

cholera, raczej koloru kawy 

z mlekiem. Jak u Vermeera, co jej 

nie zbawi: brzegiem ciemni 

i światła, oknem otwartym, 

listem. „Nieprzychylny i 

niepomyślny, pomyśl i nieba 

przychyl” — słowa, o które nie dba, 

bo wyuczona zaniedbań, nie przejdą 

przez zeschłe usta. Specjalistka w 

przekładzie: biel niedoczczonego 

ciała na czcionkę, której też nie uczci 

nikt. 

Ma jednak skłonność 

do niedobrych wzruszeń (zła 

łza, ocieranie się o kicz, jak o nogę 

kot). Łasi się. Przechylona dziecięco 

główka o ścianę stuka. To dla niej 

jednej za mało. I stuka. Trwa 

zaczernianie. I stuka. 

Przywyłkanie

do prostoty bo prosto 

ty i proste to zmyślenie 

za proste to 

myślenie wy 

(wy razem 

ja wyrazem 

komu unikat a 

komu nikt) piję 

to nic to nic to nic 

to tylko mój kolejny 

poraniony pomysł 

lekki przyszczyp serca 

zza wrót głowy 

a kiedy zacznę nią 

spadać w dół 

złap mnie i trzymaj  

za słowo 

(tylko to znamię 

zna mnie)  

Człowiek — człowiek

bo w gruncie słowa na rzeczy 

mamy to samo bez znaczenia 

które z narzeczy porodzi 

poroni ten dialog 

mowa? tylko pozornie 

zależne (od niej) są nasze 

ciała a przecież  

mijamy 

się  

tam gdzie 

miały się spleść 

mój brak twoje dopełnienie  

ranki nie zabliźnione:  

są którzy wiedzą niewiele (są mocniej) 

są którzy nikną w cytatach (mowa mamroce pomrocznie) 

są także ci od przypisów (ratio vivens? ratio scripta?) 

ugodzeni przygodnie 

odmienieni czasu 

przypadkiem (dwie styczne 

idiolektyczne) odnajdujemy siebie  

(tak wtedy jestem cała tak wtedy 

jestem cały tak wtedy jestem)  

Papierówki, prawdziwki

choć nie wyglądam pogląd 

mam zwłaszcza gdy ląd de 

koltu wymierzony (kolibra 

kalibrem) we 

mnie (a nocą w imiona 

wymnie się) więc wymień 

mnie bo masie podobać 

ma się (maski włóż majtki 

zdejm) dama da ci 

podietę i za 

tkniesz chorą 

gniew łypniesz na 

łydki na odbrzuszone talie 

bez kart więc na pośliczku 

zostaw ślad a ja pozbieram podpi 

ty tłumek i siebie też spiszę 

na straty bo milczę gdy tamte 

milą się mylą pomyślę i 

odpuszczę 

to 

zadumione opojowisko 

pogarderobę podmęsko-damską  

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Pozaimki

joannie

no, popisz Się (niech...) wiedzą, 

powiedzą: kolejna ze spisku 

chłodnych erudytów (bo nie erudytek 

przecież), no, zakryj pod 

niebienie figowym świstkiem 

(palimpsest) cudzego list 

Ku (nie, nie zasłaniaj, 

jeszcze bardziej odkryj, lubię 

jak krwawisz), na jakie cię niebo 

abstrakcji, na życie jakie różami 

usrane skazano, dziwczynko (Ja? 

on: Nie!) z zapałami 

słomianych włosów (na 

dzieje niepłonnych stosów), Ja 

kim musisz być cudzakiem, by 

okazać się swojakiem? czuj, 

czuj, przecież jesteś już 

dużą kokietką (o Wy 

baczenie błędów i Wy 

patrzeń w Wy 

druku upraszcza 

Się), Zwiń 

w milczeniu 

w boleniu 

piszcz 

24. V. 2001 (Zuzanny, Joanny)

Ból wersowanie (bezcelowe z celi wołanie)

Chodź, bólu, nasyć się mną!

V. Woolf

imienniczka spalonej (joanna nie 

anestezja) na letnisko skazana 

gdzie wylegiwać się owszem a nijak 

wylęgnąć się klęknąć wylęknąć 

nijak tułaczką wznieśnień i kruchcjat 

przekroczyć siebie 

w krzyk obłąkanie śmierć (a oni myślą 

pisze o pierdołach) nijak 

zdrewniałe dłonie 

(żadnym nie wzruszone sznurkiem) 

bliźnięciom płomiennych języków 

poddać (zachłanne bólimie) 

niech strawią  

tak się modlić o lęk zamiast leku 

ukłucia zamiast ukojeń zamiast urojeń 

o raj co się rodzi już utracony 

tak błagać ogień mróz (zimny nie byłeś 

ani gorący) dotleń z wyletnienia 

wyzwól (więc otchłań) 

do biegu na bieguny bez asiękuracji 

a jeśli już krzepnąć trzeba i kostnieć 

to do końca do tej w pojedynce klęski 

czasem boli to że nie boli 

bez wyrazów (współczucia głodnych i godnych)  

znacznie wyraźniej  

Inwersja (fotografia anamorficzna)

i stojąc w środku gryzącego stosu 

joanna nie wie czy to pierwsza miłość 

czy tylko przyszła po prostu śmierć pierwsza 

T. Karpowicz

żywotów tak niepodległych nie znał 

samozniewalacz szymona kręgosłupnika 

i joaśki pucelle co tylko wokół własnej 

ośki kręcili się: 

skąd w żarze rozkochjarzenie i asis mundi 

skąd twój pacierzowy promień w okręgach 

moich stosów a ja apokryf spiszę 

z całunu twoich blizn ciało ku tobie umyka 

ze swego zawstydzenia włosy dla mnie 

rozpuszczasz a ty siebie w nich 

spleceni jak interwały i niech opadanie 

głowy pełnej popiołu będzie wznoszeniem się 

szyki się odwróciły i zmysły nieprzekładalne 

w trybikach tej przekładni pomieszaliśmy też 

koniuguj mnie deklinuj ty we mnie 

ja przez ciebie wciąż odmieniamy się 

konieczność czy przypadek na stos rzucam los 

niech nas dolina twoja rozsądzi albo dym 

epitalamium rewers albo lamentu awers 

pozytyw czy negatyw miłość lub tylko 

nie wypadły najlepiej żywoty przyległe tak równo 

pustelnie wyposzczone po brzegi spełnione sobą 

klatki się nałożyły choć wiersz dla dwóch ciał 

za ciasny w nieprzejściu zatrzymał ich kadr 

obola w locie uchwycił a na gorącym tamtych 

wspólników pali podpaleń co wciąż płonią się 

tak ich właśnie z ciemni wywołał 

nazbyt dziś czuły film  

choć zdjęcie prześwietlone choć zdjęcie poruszone 

to przecież prześwietlone to przecież poruszone 

nimi  

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Do lustra szczerzę się

okazuje się, że jednak można dojrzeć, a przynajmniej 

dojrzeć do pewnych rzeczy 

M. Podgórnik, Jeden

Napisać świadomie swój pierwszy wiersz, w którym nie 

udaje się, że chłopaki nie płaczą, a skoro tak jak oni 

pisać próbuję (dalej, maleńka, róbmy to bez wzruszeń), 

jestem jednym z nich. Zdobyć się na łzy niemęskie —  

— kobiece. A potem być może wymienić jeszcze 

udawaną (udaną?) nieczułość na wzruszenie 

kruchych ramion, wreszcie swoich, 

przytulnych. Tam być może kiedyś 

zbudować komuś dom, inny niż 

szelest pergaminów, rzucanych 

na wiatr. Przełożyć na cudzą 

swoją prywatność. Zwrócić 

oczy w inną stronę, 

niech łzawią, gdy 

zaboli obce 

ciało. 

A potem 

może nawet 

zamknąć za sobą 

kartkę. Otworzyć się 

w sobie na jakieś Ty (trudno 

dotrzeć językiem do nowych słów). Na jakieś 

Ty, które podejdzie bliżej niż na wyciągnięcie 

z koperty zadrukowanych kartek. Bliżej niż na słowo, 

któremu dotąd nie chciałam udzielić głosu. Bliżej niż na 

obłoczek oddechu, któremu nigdy jeszcze nie udzieliłam siebie.  

Peregrymacja (w wy ruszenie)

wersja intro / soliloqium colloqium / wersja ekstra¹

wersja intro

czego mi brakuje dostępu do siebie 

tworzę więc pewnie mam twarz ukrytą 

głęboko w splotach ciała 

a to jest korpus czuły 

corpus delicati 

a to jest jego lęk paniczny 

w skórze języka horror vacui 

a to jest kalka skaleczeń w autobiokopię wpisana 

ogień mnie nie spopiela więc sobą zajęta 

otwieram się zamykam 

tu głód się kładzie pomiędzy wargami 

tu słowa ścielą się  

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

soliloqium colloqium

komunikanty słów 

językiem do cna zjadłam siebie 

zamykam się otwieram 

przybieram na odwadze 

a to jest z wymiernych dystansów spisany geobiografik 

pod chłostą oczu publiczną wzniecam ciałopalenie 

a to jest serdeczny szczeroścień i jego we mnie przeszycie 

więc mówić nie gołosłownie 

odtąd już tylko na prawach czułości 

nie do twarzy mi z tym ale chcę 

powiedz to powiedz to cielniej 

dostąpię ciebie gdy siebie odstąpię 

wersja ekstra²

Dla S. (Pod dobrą jesienną datą)

i nic nie zostaje pewnego z nas 

może właśnie jedna niepewność  

E. Tkaczyszyn-Dycki

ironia nie wynika 

ona się roni ze zranień 

ku którym prowadzimy 

niedoradcze ciała (to nie jest 

biblia pauperum, to jest 

peregrymarz)  

wypić ją przyjdzie do dna z kubków 

smakowych języka i pola ze znaczeń 

ustąpić pod popis jałowych 

nieupraw (jeśli mowa odmówi, 

cóż przemówi nami?) 

tak się człowiek na zapas 

zamartwia żeby z zimy nie ujść 

w co martwe tak w rozprawach 

zaprawia w pojęczynach na 

strychach żeby sobą słowom 

wystarczyć (a kto domu 

wciąż nie ma, daj mu Panie 

poezji swobodne darowanie)  

(ironia, jesień — a one?) wnet nas 

w rany usprawnią wnet nas w ramy 

oprawią zanim wynik się zbierze 

z tych wypraw (to pisanie 

mi ciepła nie daje) 

zanim zmieni się w jedno 

z tych trzech odliczanych 

(nietaktem pieśni wybitych, 

z rzeczy mglistości wysnutych) 

słów (cnót?) 

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Narrenschiff³ czyli muza zaumna⁴

Nie dlatego istnieje język, że ma jakiś sens.

M. Foucault

agonia nas dogoni płynących ku 

narragonii między płótnem a 

pędzlem hieronima boscha  

i tak:  

czółno w swej nieczułości 

stanie się wiekiem 

trumny przemilczą nasz 

idiotlekt wschodzące babilony  

lecz teraz:  

na łaskę zdania zdani 

w osobność zasobni 

godzimy się poleźć w boleść 

na dzianie nadziać się  

już:  

placek zbożowy się skruszył choć 

nie był to zbożny pobyt już 

czerwie pożarły czerwień 

czereśni i ciała blade jak drób  

lecz wciąż:  

świat się składa z pomyleń my 

błędnie złożeni do świata drżący 

nieśpiewni niepewni 

na jaki przylądek dotrzemy  

niestatkiem słów  

Jeden, czytany nocą⁵

wrażam lęk w siebie, tak w ból 

głęboko, by móc wyrażać 

wrażliwiej, siadam 

i patrzę, kiedy niezdarnie 

idą się zmagać wierszem 

o czułość, gdy podlizują się 

językowi, zebrali się tu 

na odwagę zawracania ku 

sobie uwagi, przemieszczają 

toposy jak pionki, by wspólnym 

stało się puste, a mania 

urosła w rytuał, wydali 

z siebie, a to ich teraz na 

światło wydaje, więc 

wychodzą do przodu plecami, już 

ich nie ma wśród tych, co 

zostają, słyszę śmiech, wiem 

lub przeczuwam: pointa 

znów okaże się bolcem, który 

bardziej kole niż boli, boję 

się, dopijam piwo i wywołana 

wstaję 

w Wy wchodzę  

[Motto występne]

Motto występne: 

Ślepe? Głuche? Nieme 

Niepojęte? 

Jest. Boli. 

R. Krynicki

Przypisy:

1. wersja intro — wiersz ma trzy tytuły, w spisie treści książki pojawiają się wszystkie. Czytać go można na trzy sposoby: od pierwszego wersu do ostatniego, od ostatniego wersu do pierwszego, a także od środka (po kolei coraz bardziej zewnętrzne wersy z górnej i dolnej całostki): soliloquium colloqium/ tu słowa ścielą się/ komunikanty słów/ tu głód się kładzie pomiędzy wargami/ językiem do cna zjadłam siebie itd. [przypis edytorski]

2. wersja ekstra — tytuł dolny; zaczynając od niego, wiersz czyta się od dołu do góry. [przypis edytorski]

3. Narrenschiff (niem.) — statek głupców. [przypis edytorski]

4. zaum — technika „pisania pozarozumowego” rosyjskiego poety awangardowego Wielimira Chlebnikowa, oparta o symbolizm dźwiękowy. [przypis edytorski]

5. czytany nocą — nawiązanie do Nocy Poetów, cyklicznej imprezy poetyckiej organizowanej przez Staromiejski Dom Kultury w Warszawie, prowadzonej przez Beatę Gulę i Tomka Świtalskiego. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest udostępniony na licencji Licencja Wolnej Sztuki 1.3
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/mueller-somnambole-fantomowe

Tekst opracowany na podstawie: Joanna Mueller, Somnambóle fantomowe, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2003.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez fundację Nowoczesna Polska z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów autora. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Aleksandra Kopeć, Paweł Kozioł, Jan Szejko.

Okładka na podstawie: Jason Hunter@Flickr, CC BY 2.0

ISBN-978-83-288-5221-1

Plik wygenerowany dnia 2024-05-23.