Bolesław Leśmian

Lalka

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Lalka

Jam — lalka. W mych kolczykach szkli się zaświat dżdżysty. 

Suknia jawą atłasu ze snem się kojarzy. 

Lubię fajans mych oczu i zapach kleisty 

Farby, rumieńcem śmierci młodzącej mat twarzy.  

Lubię leżeć, gdy pokój słonecznieje czynnie, 

Na strojnego dywana¹ narożnej purpurze, 

Gdzie irys obok sarny kwitnie bezroślinnie, 

A z wieczności pluszowej unoszą się kurze.  

Dziewczynce, co się moim bawi nieistnieniem, 

Wdzięczna jestem, gdy w dłonie mój niebyt porywa, 

I mówi za mnie wszystko, różowa natchnieniem, 

I udaje, że wierzy w to, iż jestem żywa. 

Pilnie wróży mi z ręki, że w najbliższym maju 

W świat wyruszę, a w drogę wezmę chleb i zorze, 

By piechtami wędrując po Znaszlitymkraju, 

W ustach chłopca-włóczęgi całować bezdroże. 

Ubezdrożyć się muszę na ziemi i niebie, 

By w chwili, kiedy najmniej spodobam się losom, 

Znaleźć się niespodzianie, na przekór niebiosom 

W położeniu — bez wyjścia — bez śmierci — bez siebie. 

Mam stały wyraz twarzy, niby Człowiek Śmiechu². 

Znam tę powieść i inne... Ta sama dziewczynka 

Uczyła mnie czytania, jak się uczy grzechu, 

I jestem pełna wiedzy, jak do listów skrzynka. 

Mam zamiar pisać powieść, której bohaterką 

Jest Praścieżka, wiodąca urwiskami w Pralas, 

Gdzie ukryła się lalka, — i nikt jej nie znalazł! 

Duszę ma z macierzanki i patrzy w lusterko.  

Mówi tylko dwa słowa: Papa, albo Mama. 

Mama — mówi do śmierci, a Papa — do grobu, 

I śmieje się... Sen chwieje łbem u próżni żłobu, 

A ona śmiechu swego nasłuchuje sama...  

Koniec mojej powieści jest ten, że Praścieżka 

Odbiera sobie życie... W mgle o tym są wzmianki... 

Ginie świat... Z rodzicami znika lalka — śmieszka. 

Nic nie ma, prócz lusterka i prócz macierzanki. 

Wartoż pisać tę powieść? Baśń wyszła już z mody, 

Jak krynolina z tęczy!... Módl się do korala 

O wiersz barwny!... Zszarzały dusze i ogrody, 

A mnie wkrótce do lalek poniosą szpitala!  

Wyrwę w biodrach zasklepią, brew wznowią nad okiem, 

Wargom uśmiech narzucą taki, że aż zbrzydnie, 

I na pokaz wystawią, abym się bezwstydnie 

Do przechodniów łatanym mizdrzyła urokiem.  

Stracę wartość. Nastąpią cen spadki i zniżki. 

I wówczas, gdy już mroki poczuję w pobliżu, 

Wyciągnę dłonie ścisłe i wklęsłe, jak łyżki, 

Do Boga, co nie za mnie umierał na krzyżu!  

On, wiedząc, jak mi trudno, choć sen się snem łata, 

Grać rolę siebie samej na życia arenie, 

Dla prób nieśmiertelności, po zniżonej cenie 

Nabędzie mnie — za jedną łzę z tamtego świata!  

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. dywana — dziś popr. forma D. lp: dywanu. [przypis redakcyjny]

2. Człowiek Śmiechu — tytuł powieści Victora Hugo; jej bohatera okaleczono w młodości, wycinając okolice ust w kształt uśmiechu, przez co później jego twarz nie była zdolna wyrażać cierpienia, które czuł. [przypis redakcyjny]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/napoj-cienisty-lalka

Tekst opracowany na podstawie: Bolesław Leśmian, Napój cienisty, Wydawnictwo Mortkowicza, Warszawa 1936

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Agnieszka Ginalska, Marta Niedziałkowska, Aleksandra Sekuła.

Okładka na podstawie: jinterwas@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-05-23.