Andrzej Niemojewski

Kiedy kłamią

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Kiedy kłamią

Pójdź mój kiju, druhu stary, 

Przemierzymy glob dokoła, 

Wiatr-nomada¹ do nas woła, 

Że fałszywe są pomiary — 

Na fałszywych miar łańcuchu 

My się znamy, stary druhu! 

Idźmy żwawo a miarowo, 

Kiedy kłamią, u pioruna, 

Od bieguna do bieguna 

Przemierzymy świat na nowo — 

A nam prędzej lud da wiarę, 

Bo my mamy dobrą miarę. 

Z cyrklem w ręku, z chłodem w duszy, 

W togach, których nie uznajem, 

Przyszli, jęli mierzyć ziemię 

I orzekli — że jest rajem! 

Kogo zaś ten sąd obruszy, 

Ten — orzekli — bity w ciemię.  

No, nie łokieć do wymiarów 

Nam posłuży, bo to łudzi, 

Bo my mamy głupi narów², 

Że świat mierzym szczęściem ludzi — 

A gdy przejdziem kraj za krajem, 

Kto wie, czy świat takim rajem. 

Więc nie traćmy życia chwili, 

Niechaj prawdę lud się dowie — 

Ho, coś krzywo pomierzyli 

Ci miernicy urzędowi... 

Do stu gromów, bomb, kartaczy³, 

Nam wypada coś inaczej! 

Czy nas mylą nasze oczy?  

Kędy⁴ spojrzym — łza się toczy, 

Ile kroków — tyle mroków! 

Ile ludów — tyle trudów! 

Ile grodów — tyle głodów! 

A rzekami — łzy narodów! 

Dość, ha, stójmy! Tam w krwi płużą⁵... 

To pomyłka nadto gruba. 

Nasza miara i rachuba 

Wykazuje kłamstw za dużo. 

Mierzmy dalej, druhu stary, 

Bo my mamy dobre miary! 

Czy my ślepi, kijku-druhu? 

Czyli⁶ słońce zaszło chmurą? 

Jakoś tłumno, lecz ponuro — 

Jakieś jęki błądzą w uchu — 

Choć nałożym śmiałość głową, 

Bieżmy żwawo a miarowo.  

Kto tam płacze?... To gmin świata! 

Ha, dławiłeś łzy twe długo, 

Teraz burzą krzyk ulata — 

Gdzie twe szczęście, władców sługo? 

Motłoch wyje do pielgrzyma: 

«Ha, tam szczęście, gdzie nas nie ma!». 

O, mój druhu, coś się zdaje, 

Że miernicy wiadomości 

Drzewa złego i dobrego 

W swych pomiarach krzywo biegą⁷ 

I kłamane głoszą raje 

Tam, gdzie ból i rozpacz gości. 

Wznieś się kijku, uderz z góry 

Na tych panów, utnij stary! 

Bo choć mamy lepsze miary, 

Oni mają grubsze skóry — 

A gdy drzewa prawdy strzegą, 

Pędź ich kijku z raju tego! 

Nam słonecznej prawdy trzeba, 

A gdy strzeli jutrznia⁸ złota, 

Zobaczymy, czy tu nieba, 

Czy też zwykły padół błota... 

Bo gdzie tyle jest zgorszenia, 

Nawet raj się w piekło zmienia! 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. nomada — włóczęga, błąkający się. [przypis redakcyjny]

2. narów — wada, przywara. [przypis edytorski]

3. kartacz — pocisk artyleryjski. [przypis edytorski]

4. kędy (daw.) — gdzie. [przypis edytorski]

5. płużyć — słowo użyte tu w znaczeniu: pławić się; niewłaściwie, gdyż staropolskie płużyć znaczy sprzyjać komuś, korzyść przynosić. [przypis redakcyjny]

6. czyli — tu: konstrukcja z partykułą wzmacniającą -li; znaczenie: czy też; czyż. [przypis edytorski]

7. biegą (daw. forma) — dziś: biegną. [przypis edytorski]

8. jutrznia — tu: wschód słońca, poranek. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/niemojewski-kiedy-klamia/

Tekst opracowany na podstawie: Młoda Polska. Wybór poezyj, oprac. Tadeusz Boy-Żeleński, wyd. drugie, Wydawnictwo Zakładu Narodowego imienia Ossolińskich, Wrocław 1947.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez fundację Nowoczesna Polska z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów Łukasza Jachowicza. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Tadeusz Boy-Żeleński, Karolina Kowska, Emanuel Modrzejewski, Aneta Rawska, Aleksandra Sekuła.

Okładka na podstawie: Dennis Jarvis, CC BY-SA 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-05-23.