Jan Kochanowski

Pieśń IX

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

ISBN-978-83-288-7227-1

Pieśń IX

Chcemy sobie być radzi¹? 

Rozkaż, panie, czeladzi, 

Niechaj na stół dobrego wina przynaszają, 

A przy tym w złote gęśli² albo w lutnią³ grają. 

Kto tak mądry, że zgadnie, 

Co nań jutro przypadnie? 

Sam Bóg wie przyszłe rzeczy, a śmieje sie z nieba, 

Kiedy sie człowiek troszcze więcej, niżli trzeba. 

Szafuj gotowym⁴ bacznie; 

Ostatek, jako zacznie, 

Tak Fortuna⁵ niech kona⁶: raczy li łaskawie, 

Raczy li też inaczej; my siedziem w jej prawie⁷. 

U Fortuny to snadnie⁸, 

Że kto stojąc⁹ upadnie; 

A który był dopiero u niej pod nogami, 

Patrzajże go po chwili, a on gardzi nami. 

Wszystko sie dziwnie plecie 

Na tym tu biednym świecie; 

A kto by chciał rozumem wszystkiego dochodzić, 

I zginie, a nie będzie umiał w to ugodzić. 

Prózno ma mieć na pieczy 

Śmiertelny wieczne rzeczy; 

Dosyć na tym, kiedy wie, że go to nie minie, 

Co z przejźrzenia¹⁰ Pańskiego od wieku mu płynie. 

A nigdy nie zabłądzi, 

Kto tak umysł narządzi, 

Jakoby umiał szczęście i nieszczęście znosić, 

Temu mężnie wytrzymać, w owym sie nie wznosić. 

Chwalę szczęście stateczne¹¹; 

Nie chce li też być wieczne, 

Spuszczę¹², com wziął, a w cnotę własną sie ogarnę 

I uczciwej chudoby¹³ bez posagu pragnę. 

Nie umiem ja, gdy w żagle 

Uderzą wiatry nagle, 

Krzyżem padać i świętych przenajdować¹⁴ dary, 

Aby łakomej wodzie tureckie towary 

Bogactwa nie przydały 

Wpadwszy gdzie między skały; 

Tam ja bezpiecznym sercem¹⁵ i pełen otuchy 

W równej fuście¹⁶ popłynę przez morskie rozruchy. 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. sobie być radzi — zabawić się, weselić się wspólnie. [przypis redakcyjny]

2. gęśli (a. gęśle) — instrument smyczkowy, zazwyczaj dwu- lub trzystrunowy, rodzaj prymitywnych skrzypiec w kształcie owalnego pudła z krótką szyjką. [przypis redakcyjny]

3. lutnia — instrument szarpany, posiadający od 6 do 16 strun, znany od starożytności, w renesansie również symbol sztuki poetyckiej; tu daw. forma B.lp: lutnią, dziś: lutnię. [przypis redakcyjny]

4. szafuj gotowym — rozporządzaj tym, co posiadasz; może w znaczeniu: pieniędzmi (por. wyraz pokrewny: gotówka). [przypis redakcyjny]

5. Fortuna (mit. rzym.) — bogini ślepego przypadku. Przedstawiano ją z rogiem obfitości, trzymającą ster (była sternikiem życia ludzkiego), zazwyczaj ślepą. Motyw Fortuny odgrywał niezwykle ważną rolę w filozofii Pieśni Kochanowskiego. [przypis redakcyjny]

6. niech kona — tu: niech dokona; niech doprowadzi do skutku. [przypis redakcyjny]

7. siedziem w jej prawie (starop.) — podlegamy jej prawom, znajdujemy się pod jej władzą. [przypis redakcyjny]

8. snadnie (starop.) — łatwo. [przypis redakcyjny]

9. stojąc (starop. forma imiesł.) — stojący. [przypis redakcyjny]

10. z przejźrzenia (starop.) — z postanowienia, z przeznaczenia. [przypis redakcyjny]

11. szczęście stateczne (starop.) — niezmienny los. [przypis redakcyjny]

12. spuścić — tu: oddać; tu forma 1 os. lp cz. przysz.: spuszczę. [przypis redakcyjny]

13. chudoba (starop.) — skromny dobytek, ubóstwo. [przypis redakcyjny]

14. przenajdować — zjednywać. [przypis redakcyjny]

15. bezpiecznym sercem (starop.) — z sercem wolnym od obaw, z poczuciem bezpieczeństwa. [przypis redakcyjny]

16. w równej fuście — w niewielkim okręcie. [przypis redakcyjny]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/piesni-ksiegi-pierwsze-piesn-ix

Tekst opracowany na podstawie: Pieśni Jana Kochanowskiego księgi dwoje, Drukarnia Łazarzowa, Kraków, 1586

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska, Piotr Wilczek.

Okładka na podstawie: Deser, Koets, Roelof Claesz. (ca 1592/1593-ante 1654), domena publiczna

ISBN-978-83-288-7227-1

Plik wygenerowany dnia 2024-05-22.