Jan Kochanowski

Pieśń VI

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Pieśń VI¹²

Acz mię twa droga³, miła, barzo boli, 

Nie chcę cię trzymać przeciw twojej woli; 

Z mej strony bodaj wszystko dobre miała, 

Kędy sie kolwiek będziesz obracała. 

Lecz sama widzisz, jakie wiatry wstają, 

Jakie po niebie chmury sie mieszają. 

Ja wiem, co umie morze i szalony 

Wicher, na wody słone uniesiony. 

Niech żony srogich pohańców⁴ i dzieci 

Doświadczą, jakim pędem wicher leci 

Morze mieszając: huczą srogie wały, 

A brzeżne w gruncie⁵ wzdrygają sie skały. 

Takci sie biednej Europie⁶ dostało, 

Jeno że wołu chciała przysieść mało⁷, 

Bo sie z nienagła przymknął⁸ z nią ku wodzie, 

Potym jak płynie, tak płynie bez łodzie. 

A ta dopiero zlękła sie nieboga, 

Gdzie pojźrzy, zewsząd morze, zewsząd trwoga; 

Brzegu nie widać, przewoźnik niepewny, 

Strach serce ujął, a w oczu płacz rzewny. 

A gdy do sławnej Krety przypłynęła, 

Z wielkiej tesknice włosy targać jęła, 

Skarżąc sie z płaczem: «Ojcze mój łaskawy, 

Któregom zbyła⁹ prze me głupie sprawy¹⁰. 

Com ja tu miała czynić w tej krainie? 

Mało jest jedna śmierć panieńskiej winie. 

Ale na jawiż płaczę swej lekkości¹¹? 

Czy mię pokusa łudzi krom winności¹², 

Która przez wrota kościane¹³ wychodzi, 

A na człowieka sny dziwne przywodzi? 

Lepiej li było przez morze sie pławić 

Czy nad polnemi kwiatkami sie bawić? 

By¹⁴ mi sie teraz dostał jako w ręce 

On wół bezecny, byłby w takiej męce, 

Żeby mu ze łba musiały spaść rogi, 

Chociaż był u mnie niedawno tak drogi. 

Nie miałam wstydu, dom swój opuszczając, 

I teraz nie mam, śmierci odkładając; 

Boże mój, jesli słyszysz prośbę moję, 

Niechaj dziś nago w pośrzodku lwów stoję. 

Pierwej niż pleśnią piękna twarz przypadnie¹⁵ 

I zupełnemu¹⁶ ciału krasa¹⁷ spadnie, 

Niechaj mię wilcy pożrą w tej gładkości, 

A po pustyniach rozniosą me kości» 

Nikczemna dziewko — ojciec ci przyciska¹⁸ — 

Czemu nie umrzesz? Strzyma cię ta niska 

Jedlina i pas¹⁹ zaniesiony w cale²⁰; 

A jeslić milsza śmierć na ostrej skale, 

Daj sie w moc wiatrom a skocz z góry śmiele, 

Niżbyś wolała siedzieć u kądziele, 

Królewska dziewka, i być w ręce dana 

Srogiej pogance, winna bywszy²¹ pana. 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. Ks. 1, Pieśń VI — Pieśń jest parafrazą ody Horacego (zob. Carmina III 27, w. 13–64) noszącej tytuł Ad Galateam (Do Galatei). [przypis redakcyjny]

2. W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

3. droga — tu: podróż, wyjazd. [przypis redakcyjny]

4. pohaniec — poganin, niechrześcijanin; tu: chodzi o Turków i Tatarów. [przypis redakcyjny]

5. w gruncie — od podstaw. [przypis redakcyjny]

6. biednej Europie — w mit. gr. królewna Europa została porwana przez Jowisza, który przybrał postać byka (u Kochanowskiego woła). [przypis redakcyjny]

7. wołu chciała przysieść mało (starop.) — chciała na krótko usiąść na wołu. [przypis redakcyjny]

8. sie z nienagła przymknął (starop.) — powoli się zbliżył. [przypis redakcyjny]

9. zbyć (starop.) — stracić. [przypis redakcyjny]

10. sprawy (starop.) — uczynki. [przypis redakcyjny]

11. na jawiż płaczę swej lekkości — na jawie opłakuję swą lekkomyślność (w niektórych komentarzach: hańbę). [przypis redakcyjny]

12. krom winności (starop.) — bez winy. [przypis redakcyjny]

13. wrota kościane — w mit. gr. i rzym. istnieją dwie bramy poprzez które sny wychodzą z podziemia; złudne sny przechodzą przez bramę z kości słoniowej, a sny prawdziwe przez bramę z rogu. [przypis redakcyjny]

14. by (starop.) — gdyby. [przypis redakcyjny]

15. przypadnie — pokryje się. [przypis redakcyjny]

16. zupełnemu — pełnemu, jędrnemu (w niektórych komentarzach: doskonałemu). [przypis redakcyjny]

17. krasa (daw.) — piękność. [przypis redakcyjny]

18. ci przyciska — nalega, naciska na ciebie. [przypis redakcyjny]

19. Strzyma cię (...) Jedlina i pas — utrzyma cię jedlina i przepaska (odwołanie do znanych z antyku sposobów popełniania samobójstwa przez kobiety). [przypis redakcyjny]

20. w cale (starop.) — w całości. [przypis redakcyjny]

21. winna bywszy — tu: będąc godna. [przypis redakcyjny]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/piesni-ksiegi-pierwsze-piesn-vi

Tekst opracowany na podstawie: Pieśni Jana Kochanowskiego księgi dwoje, Drukarnia Łazarzowa, Kraków, 1586

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska, Piotr Wilczek.

Okładka na podstawie: seyed mostafa zamani@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-05-22.