Jan Kochanowski

Pieśń XIX

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Pieśń XIX¹

Żal mi cię, niebogo, 

Że nie masz nikogo, 

Co by cię przestrzegł; słuchaj ale mało², 

A potym uczyń, coć sie będzie zdało. 

Bodaj sie przepadło 

To twoje źwierciadło: 

Bo tobą szali, a ty sie nie czujesz³, 

Dawno sie nie swej twarzy przypatrujesz. 

Popatrz miedzy szoty 

prawdziwszej roboty⁴: 

Ujźrzysz tam i płeć⁵ chropawą, i zęby 

Nieprawie⁶ białe, jeno uchyl gęby⁷. 

Więc i lat tak snadnie⁸ 

Mamka-ć nie ukradnie⁹; 

Bo łacno zliczysz pod oczyma karby¹⁰, 

Tego nie zetrą i weneckie farby¹¹. 

Aż sie za cię wstydzę, 

Gdy cię w tańcu widzę. 

Ano wiem, czemuś mi sie nie udała¹²: 

Prosto jakobyś młodym przyganiała¹³. 

Takżeć i te stroje 

Jakoby nie twoje; 

Tyś sie ubrała prawie wedle świata, 

A to za krzywdę biorą twoje lata¹⁴. 

Nie przeciw sie¹⁵ Zosi, 

Bo tę miłość nosi, 

Że musi skakać jako sarna w lesie; 

A nie sromota, co komu czas niesie. 

Tobie na twe lata 

Czas poprzestać świata¹⁶; 

Cudniej¹⁷ ci będzie prząść kądziel niż w wieńcu 

Siedzieć za stołem, babie przy młodzieńcu. 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. Ks. 1, Pieśń XIX — pieśń zawiera motywy z licznych utworów Horacego (Carmina I 25, III 15, IV 13; epody 8 i 12). [przypis redakcyjny]

2. ale mało — choć przez chwilę. [przypis redakcyjny]

3. tobą szali, a ty sie nie czujesz — oszukuje cię, a ty nie dostrzegasz, jak jest z tobą naprawdę. [przypis redakcyjny]

4. Popatrz miedzy szoty prawdziwszej roboty — poszukaj między kupcami bardziej prawdomównego wyrobu, tj. lustra („szot” od „Szkot”; Szkoci byli znani w Polsce jako kupcy). [przypis redakcyjny]

5. płeć — daw. cera. [przypis redakcyjny]

6. nieprawie (starop.) — nie całkiem. [przypis redakcyjny]

7. uchyl gęby — otwórz usta („gęba” nie ma w języku szesnastowiecznym znaczenia pejoratywnego). [przypis redakcyjny]

8. snadnie — łatwo. [przypis redakcyjny]

9. lat (...) / Mamkać nie ukradnie — zwrot różnie tłumaczony: „nie ujmie ci lat to, że młodą osobę przedstawisz jako swoją mamkę” (L. Ślękowa); „niełatwo mamce mówić, że masz mniej lat” (T. Sinko). [przypis redakcyjny]

10. karby — zmarszczki. [przypis redakcyjny]

11. weneckie farby — luksusowe kosmetyki sprowadzane z Wenecji. [przypis redakcyjny]

12. mi się nie udała — nie spodobała mi się. [przypis redakcyjny]

13. młodym przyganiać — współzawodniczyć z młodymi. [przypis redakcyjny]

14. A to za krzywdę biorą twoje lata — będąc już w takim wieku, wyrządzasz sobie (ściślej: swojemu wiekowi) krzywdę. [przypis redakcyjny]

15. Nie przeciw sie — nie naśladuj, nie chciej dorównać. [przypis redakcyjny]

16. poprzestać świata — wyrzec się świata. [przypis redakcyjny]

17. cudniej* — bardziej stosownie (inny odcień znaczeniowy niż dzisiaj). [przypis redakcyjny]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/piesni-ksiegi-pierwsze-piesn-xix

Tekst opracowany na podstawie: Pieśni Jana Kochanowskiego księgi dwoje, Drukarnia Łazarzowa, Kraków, 1586

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska, Piotr Wilczek.

Okładka na podstawie: kevin dooley@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-05-23.