Jan Kochanowski

Pieśń I

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Pieśń I¹²

Przeciwne³ chmury słońce nam zakryły 

I niepogodne deszcze pobudziły, 

Wody z gór szumią, a pienista Wilna⁴ 

Już brzegom silna⁵. 

Strach patrzać na to częste połyskanie; 

A prze to srogie obłoków trzaskanie, 

Kładą sie lasy, a piorun, gdzie zmierzy, 

Źle nie uderzy. 

Zakładaj korab’⁶, cieśla nauczony⁷, 

A kto wie, jesli nie wrócą sie ony 

Nieszczęsne czasy, kiedy powódź była 

Świat zatopiła. 

Sześć niedziel w ten czas lał deszcz nie przestając, 

A ziemia, nowe źrzódła pobudzając, 

Rzek przymnażała, tak iż morskie wały⁸ 

Wylać musiały. 

Z ludźmi pospołu i miasta, i grody 

Nieuśmierzone zatopiły wody; 

Nie wysiedział sie pasterz z bydłem w cale⁹ 

Na żadnej skale. 

Ryby po górach wysokich pływały, 

Gdzie ledwe przedtym pióra donaszały 

Mężnej orlice, gdy do miłych dzieci 

Z obłowem¹⁰ leci. 

Ale na ten czas i matkę, i syny 

Pożarła woda, i wszystek źwierz iny; 

Sam Noe został, przy nim żona tylko 

A dziatek kilko. 

Nieżyzne w cnotę to tam były lata, 

Gdzie ledwe jeden ze wszytkiego świata 

Nalezion, co go Bóg w cale zachował, 

Gdy nierząd psował¹¹. 

Ten, będąc z łaski Pańskiej ostrzeżony, 

Zbudował sobie korab’ niezmierzony¹², 

Na którym pływał czasu złej przygody 

Po wierzchu wody. 

A wszyscy inszy nagle zagarnieni 

I w głębokościach morskich zatopieni; 

Niebo a morze, te dwie rzeczy były 

Świat zastąpiły¹³. 

A kiedy sie już prawie¹⁴ dosyć zstało 

Pańskiemu gniewu, po trosze spadało 

Wielkiego morza, aż za czasem¹⁵ skały 

Z wody wyźrzały. 

Potym i zbytnie zawarły sie zdroje, 

A bystre rzeki wpadły w brzegi swoje; 

Ziemia ku słońcu pełne ciężkiej rosy 

Rozwiła włosy. 

A trupy wkoło straszliwe leżały, 

Ludzie i bydło, wielki źwierz i mały; 

Pełne ich morza, pełne brzegi były, 

Boga ruszyły¹⁶. 

I rzekł Noemu: «Już teraz na ziemię 

Występuj śmiele i z tobą twe plemię¹⁷; 

Oto ja znowu przyodzieję lasy 

Na wieczne czasy. 

I będzie, jako po te lata wszytki, 

Ziemia dawała wszelakie użytki; 

Mnóżcie sie, niech świat spustoszały wszędzie 

Znowu osiędzie¹⁸. 

A w tym upewniam każdą żywą duszę, 

Że nigdy potym takich wód nie wzruszę¹⁹, 

Które by miały ziemię opanować 

I świat zepsować. 

Włożę na niebo znakomitą²⁰ pręgę, 

Którą gdy ujźrzę, wspomnię na przysięgę, 

Że mam hamować niezwyczajną wodę 

I nie zawiodę». 

Pomni sie²¹, lutni! Nie twojej to głowy²² 

Wspominać Boga żywego rozmowy; 

Każ ty nam zasieść przy ciepłym kominie, 

Aż zły czas minie. 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. Ks. 2, Pieśń I — po raz pierwszy opublikowana pt. Pieśń o potopie. Nawiązuje do opowieści o potopie z biblijnej Księgi Rodzaju. [przypis redakcyjny]

2. W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

3. przeciwny (daw.) — nieprzyjazny. [przypis redakcyjny]

4. Wilna — Wilejka, dopływ Wilii. [przypis redakcyjny]

5. brzegom silna — zagraża brzegom. [przypis redakcyjny]

6. zakładaj korab’ — zaczynaj budować okręt (arkę). [przypis redakcyjny]

7. nauczony (daw.) — doświadczony, biegły w swym fachu. [przypis redakcyjny]

8. wał (daw.) — fala. [przypis redakcyjny]

9. Nie wysiedział sie (...) w cale — nie przetrwał, nie uszedł z życiem. [przypis redakcyjny]

10. obłów — połów, zdobycz; por. pokrewny współcz. wyraz: obłowić się. [przypis redakcyjny]

11. Bóg (...) nierząd psował — zwalczał zepsucie, grzech. [przypis redakcyjny]

12. niezmierzony — bardzo wielki. [przypis redakcyjny]

13. świat zastąpiły — pokryły świat, czyli stały się całym światem. [przypis redakcyjny]

14. prawie (starop.) — należycie. [przypis redakcyjny]

15. za czasem — z czasem. [przypis redakcyjny]

16. Boga ruszyły — wzruszyły Boga. [przypis redakcyjny]

17. plemię (starop.) — potomstwo. [przypis redakcyjny]

18. osiędzie — zaludni się (por. pokrewne: osiąść gdzieś na stałe; osadnik). [przypis redakcyjny]

19. wzruszyć (daw.) — pobudzić do ruchu. [przypis redakcyjny]

20. znakomity* (daw.) — widoczny. [przypis redakcyjny]

21. pomni sie — opamiętaj się. [przypis redakcyjny]

22. nie twojej to głowy — to nie na twoją głowę, to przekracza twoje możliwości rozumienia. [przypis redakcyjny]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/piesni-ksiegi-wtore-piesn-i

Tekst opracowany na podstawie: Pieśni Jana Kochanowskiego księgi dwoje, Drukarnia Łazarzowa, Kraków, 1586

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska, Piotr Wilczek.

Okładka na podstawie: laogooli@Flickr, CC BY-SA 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-05-22.