Marta Podgórnik

Próby negocjacji

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

ISBN-978-83-288-5230-3

Próby negocjacji

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

prequel

O stu tysiącach Alej Piłsudskiego, rwących pod oknem, gdy budzi 

mnie w Hotelu dzwonek. Że nie znam źródeł ni prawideł 

gry, do której ani nie zapraszam. Wiem wiele, jak na swoje 36 lat.  

Psikus światła w odłamkach szyb, w drodze na gorzką impresję z 

finałem, co nie smakuje za razem. Potrzeba dokonań, nim 

się stanie przedmiotem. Zdrowo pokręciło! Pito zdrowie i zgodnie 

paliliśmy mocne i cukierki jadłam garściami. Dziwne odrętwienie. 

Nadciągają pociągi z Częstochowy i Białegostoku, z Opola, 

Poznania. Żetony C i odrębne unie biletowe. Esoes z wywczasów:  

wartcy, względni i zgodni! Ubezpieczaj mnie, po południu wpadaj 

zamknąć pocałunkiem usta. W ciemno. Nic właśnie się zdarza. 

Zuch dziewczyna! Chyba się porzygam. Stoję jak reklama O czym  

piszesz pod neonem Dworzec Łódź Fabryczna. Martwieją opuszki 

planów. Mam jeszcze 17 lat i jestem, nie wiem jak napisać  

7 grudnia 1996

płodne dni

W takie dni już tylko herbata liptona nad 

tomikami bohdana zadury, albo poprawianie 

dykcji przed brązowym lustrem.  

na przystanku smarkanie wprost do kosza z 

przytrzymaniem jednej dziurki, 

i po czesku odwracanie numerów autobusów 

i tak jadących w jedno i to samo miejsce.  

już tylko umywanie rąk od wszystkich ważnych 

i nieważnych, od przegranych naszych bitew, 

od zaraz. mimowolne przełykanie umykającego 

spod podeszw kurzu, latarniane puszczanie oczek 

w rajstopach kabaretkach.  

nazywają to szerokim układem odniesienia, 

jeśli to coś mówi komukolwiek.  

w takie dni już tylko do skupu butelek, 

po więcej pustki, po więcej.  

szerokie spektrum

wydarza się i czujemy się w obowiązku udawać, 

że nie u nas. to — nie wiedzieć czemu nie nazywane 

po imieniu, postępujące jak wada wzroku i nie do 

przerwania jak nieustająca nowenna, w czasie której 

wyjście z kościoła jest nie tylko profanacją, jest 

towarzyskim samobójstwem.  

coś jak odwieczny dylemat wykreślania z notesu 

aktualnych numerów do nieaktualnych przyjaciół. 

i bez tego mamy sporo w zanadrzu, ale nie tyle, 

by czuć się zbyt pewnie.  

chłopcy idą na własną wycieczkę, smutne dziewczęta 

w pobliskim barze. wszyscy grają w gry. to właśnie 

jest szerokie spektrum.  

zadziwiające, że kolejny raz udało się powrócić cało 

z czarnej dziury.  

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

bez możliwości ruchu w tę czy we w tę

głód nie daje wyboru. odczytane z trudem hieroglify 

plam nie drażnią już niewiadomym pochodzeniem. czas 

znajduje kupca na brudne ubrania, jak zwykle gotowego 

zapłacić ciut więcej za to, co pod spodem.  

nie spodziewał się blizny. rozpoznanie sprowadza 

odmowę bez prób negocjacji. to są falstarty zamierzone, 

potknięcia dopuszczalne. prawdziwe niebezpieczeństwo 

dopiero ma nadejść.  

chwilowo cisza przed burzą jak w kościele po mszy, 

kiedy zostaje tam tylko tysiąc jeden drobiazgów 

zgubionych przez wiernych. front jak zwykle przesuwa 

się, nim zdążasz go zmienić.  

prognoza optymistyczna

duszny spokój pensjonatu obumarłego na czas 

plażowego szczytu. siedzieć i patrzeć w wyłączony 

czarno-biały telewizor, pukając w czoło i w ścianę, 

zza której dobiegają jęki.  

już jutro stąd wyjechać — wsiąść do pociągu i się 

wdzięczyć lub udać zaczytanie w oczach i gazetach, 

z mądrą miną kogoś, kto wie dużo więcej.  

albo wytrwać, karmiąc się prognozą zasłyszaną w radiu: 

„przyszły tydzień przyniesie spodziewane zmiany”. 

że też to zawsze musi przytrafiać się latem, kiedy 

powinno się tylko na piwo pod parasole, gdzie jego 

smak po raz pierwszy nie różni się od żadnego innego 

smaku, upalne popołudnie przyjemnie bez perspektyw 

jak wizja ucieczki z czeskim wesołym miasteczkiem. 

na złość wszystkim przemaka się na swoim leżaczku 

do suchej nitki, nikogo to jednak nie porusza.  

asymetria

prawa strona mojego ciała, czująca się lepiej 

niż lewa, przesyła pozdrowienia:  

słońce operuje z precyzją chirurga usuwając bladość, 

opornych opala do cna jak amator cudzych papierosów. 

i po takie przychodzi nam przecież sięgać w pociągach 

ekspresowych, gdy wyskoczenie po paczkę cameli light 

w czasie dwunastosekundowego postoju na stacji 

pionki zachodnie byłoby karygodną krótkowzrocznością.  

coś w tym mimo wszystko musi być, jeśli wszyscy się na to 

łapią, biorą na ten lep. więc skoro już wsadzono nas do 

tego pociągu z życzeniami przyjemnej podróży, spędźmy ją 

na korytarzu, koniecznie w przeciągu, trącani brzuchami 

i walizami przechodzących.  

ktoś to starannie z góry zaplanował i wszczepił nam 

mikronadajniki wielkości tabletek aviomarin. nie mógł jednak 

przewidzieć objawów ubocznych, naszego nie wpisanego w kosztorys 

kaprysu, by wyjść i nie wrócić już w to samo miejsce.  

asymetria dążeń i spełnień cechuje nas w równym stopniu 

co przepocona pod pachami koszulka god save the queen 

sex pistols. 

niepokojąco, tendencja utrzymuje się. i pogłębia.  

abstynencja

więc jeśli złapałeś silny wiatr w żagle, 

to już nie przelewki. wiesz rozumiesz — te 

zbyt szybkie piłki bywają zabójcze. 

z dwóch ewentualności, chcąc pożyć dłużej, 

wybiera się nudną. 

inaczej wartościować nie sposób. 

oczywiście zrobisz to po swojemu, na cienkiej 

granicy farta, lekceważąc wciąż nasilające się 

objawy. wypracujesz żelazne alibi na czas 

planowanej puenty doskonałej. 

jedyne, co ci grozi, to śmierć z odstawienia.  

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

nawroty

oblizać rdzę jak łyżeczkę wyciągniętą z głębi 

tortu, jak spierzchnięte wargi na przystanku. 

wychodzę, wołam autobus, nadsłuchuję odpowiedzi. 

jak zawsze bezskutecznie. teraz to on mnie woła.  

przyśpieszać jak tempo w finale, kiedy tuż tuż 

trzeba się zwijać. dzwonek do drzwi, udawanie, że 

nas nie ma. złowrogi szczęk zamka, szybki odwrót, 

jak nawrót choroby znowu przystanek. po powrocie  

gryźć pościel jak mysz kabel, wysączając nadmiar 

śliny kącikami ust. na pragnienie zardzewiały 

kran, z wiszącą jedną kroplą szarego śluzu. nie 

ma wyboru. zlizana wilgoć rozcieńcza smak w ustach.  

jazda?

jazda bez trzymanki na imprezie albo tramwajem kończy 

się zwykle na czyichś kolanach. potem bąkanie cichego 

„przepraszam’’ z miną, jakby zamiast spodziewanego roweru 

górskiego na urodziny dostało się wpierdol. 

zabójcze koktajle wódki z winem albo piątkowych zakupów 

z old spicem powodują identyczny odruch, zanim się nie 

oszołomi i nie przywyknie (przyzwyczajenie — podobno — 

jest drugą naturą). 

następnego dnia wszystko idzie w zapomnienie, o ile 

tylko można było odespać i wziąć aspirynę. ale już 

dreszcze okazują się sygnałem niepokojącym. 

w tramwaju czy na imprezie łatwo złapać jakieś świństwo.  

till the cops come knocking

przecieranie ulubionych dżinsów w kroku, 

jak przecieranie oczu po nocy z osobą, 

której się nie lubi. pozostaje cerowanie 

grubymi nićmi, naszywanie łat.  

wcześniej czy później ktoś coś zauważy, ale 

teraz trzeba bez zbędnych pytań dostać się 

do domu, zrzucić corpus delicti, nago wleźć 

pod czyste prześcieradło, nienaruszone 

krytycznej nocy przez nikogo, przez nic.  

pod zamknięte powieki wpuścić krwotok światła 

nie do zatamowania plastrami firanek, nie 

pozwalając na przyśnienie się nocy spokojnej, 

spędzonej samotnie.  

budzik tyka jak mała bomba zegarowa, cofając 

wskazówki można opóźnić jej wybuch, ale tylko 

na tych parę godzin. 

zdalne sterowanie włącza się w pamięci. 

wybiera mtv.  

bezkrwawe łowy

wilgotne plamki ołowiany krążek szklaneczka 

sherry słowa wyliczanki: 

narzędzie zbrodni na słoniowych nóżkach 

fastryga śmierci biegnie przez firanę 

słodka jest trutka wykładana gęsto 

pod drzwiami śpiących dziecinnych pokoi 

ścieg śliny dzieli pościel na krzyż 

i mylisz kwarty gdy mylę oktawy 

i nie ma sprawy bo chociaż nie patrzysz 

ktoś mimo to uważnie prowadzi ten pociąg 

i staje na bocznicy i zmienia mu rozkład  

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

(...) tylko dupki ukrywają słabość

tylko dupki ukrywają słabość. ziarna nie sieją. 

fala podnosi się, topi ich. we śnie, kurewsko 

nie fair, zawodzą zawory bezpieczeństwa.  

wartość ma tylko to, co właśnie tracisz. w co 

brniesz dalej. nie będziesz miał nic, co można by 

ukraść, zniszczyć, nic, czym można by zabić.  

dasz sobie tyle czasu — stąd do tamtąd. ruszysz. 

w niemal każdą wiarygodną jutrzejszość. w tego 

boga uwierzysz, który tu, teraz, za ciebie.  

i wyjdziesz z tego jak spod prysznica. nago, 

wyzwolony z formy, pusty w treść. poślizgniesz 

się na kafelkach, co się zdarza —  

złamany ładniej będziesz wyglądał na zdjęciu. po 

zdjęciu z tego, powieszony na następnym, krzyż 

pęknie o kant sedesu.  

spóźnienie

spóźnienie pomimo budzika nastawionego na za dwie 

godziny pora wstawać. męki w kolejce po bilety, 

kupowane już tylko dla porządku. uprzejmość z 

okienka na drugie śniadanie, pierwsze przepadło  

definitywnie, skończyło się na spiciu ostatnich 

kropel alkoholi z pozostawionych przez gości 

kieliszków. smak wywietrzał razem z procentami, odruch 

wymiotny jak krótki spazm minął żeby powrócić wkrótce,  

naprawdę niedługo. głowa o dziwo nie boli, za to 

usta już pieką na konto nadchodzących usprawiedliwień. 

bezcelowych, skoro wszystko przypuszczalnie zostanie 

odnotowane w moich nagle pożółkłych papierach.  

awaria

czasem opłaca się, zamiast męczącego dnia, 

przedłużenie nocy, żaluzje na sztorc jak 

kosy chłopów z reprodukcji, czajnik na gazie, 

alka-prim w roli bułki na śniadanie.  

rewizja nadzwyczajna. więc: wyłączyć huczący 

strumień wody w łazience, telewizor, radio, 

kupić gazetę z czarno-białą pigułką przekazu, 

wyrobić sobie pogląd, wyuczyć na pamięć. 

nie zapomina się już o niczym, nie ma prawie 

nic godnego pamiętania. niedawne posunięcia 

wydają się odległe jak dzieciństwo. awaria 

na razie uszła uwadze znajomych. niech trwa.  

plan b 

monitorowanie wnętrza kończy się kataklizmem 

pustki. zastępy skatalogowanych wloką się za 

zastępowymi, wybranymi odgórnie z tej masy. 

niezgodą na siebie nie można się przed tym  

obronić. na ogół bunt mija po kilku dniach 

pielenia, spacerowania, zerowania liczników. 

obroża jest niewidoczna. odważni twierdzą, 

że nie istnieje. nikt jednak nie posunąłby  

się do próby jej zerwania, bo niby po co. 

wygoda bezstresowego podejmowania jedynie 

słusznych decyzji kusi. wymiana instynktów 

na instrukcje odbywa się zgodnie z planem.  

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

hieny

hieny odeszły, tak jak przypuszczałeś — wszystkie 

naraz niczym wody płodowe, w najmniej oczekiwanym 

momencie. rozlały się chropowatościami chodnika, 

powciskały w bramy, zeszły do szeroko pojętych  

piwnic. opłaciło się poczekać, mówisz ogrzewając 

moją dłonią wnętrze kieszeni, unikając łatwo 

wyciąganych wniosków. to ja upraszczam, lękliwie 

wychylając głowę za róg. już poszły, poszły —  

uspokajam się i nie oglądając biegnę w stronę 

pobojowiska. zostały tu te same resztki co 

zwykle, czyli dobrze, napełnimy się znów jak 

wtedy, pamiętasz? wtedy też zostawiły nam wnętrza.  

oddział

leżę tu i co chwila sięgam między uda. 

można od tego oszaleć. pościel się lepi 

do skóry jak nasączone klejem tapety 

do porowatych ścian.  

te wszystkie wydzieliny — ślina na poduszce, 

ropa w kącikach oczu, czasem, rzadziej, 

krew. i słowa. to nie jest naturalne pisać 

wiersze, ktoś powiedział.  

łazienka jak średniowieczna izba tortur. 

nos na kafelkach. maksymalne naprężenie, 

przyznałabym się teraz do wszystkiego, 

kto chce posłuchać?  

lekarz z niezapisaną historią choroby się 

wyłania. za nim prowadzą moją kroplówkę, 

cewnik i talerz tabletek. żartują, że mocz 

jest treściwy po  

mojej wczorajszej lekturze — „schizma” na 

szpitalnej szafce. jak ma się kurwa 

motywację, to się wszystko zniesie. ja nie 

mam kurwa motywacji. 

wiem, że to oddział niedoszłych młodych 

samobójców, z których tylko paru naprawdę 

chciało umrzeć, nie rozróżniam ich jednak 

od reszty.  

straże

przy wejściu sprawdzali nadgarstki, więc 

rany pochowały się cieknąc do wewnątrz, 

wdech ukrył wypukłości; zamilkł poświst 

tchawicy, z trudem ukrywając chorobę, co  

zatruła flegmą niewidoczny pod ubraniem 

żołądek. czytali i z oczu, więc pożółkłe 

białka zbladły na zawołanie, pod nimi worki 

skóry puste po nieprzespanej nocy napełniły  

się ciepłą limfą. trzepot rzęs zagłuszył 

wytrwały bolesny stukot maszyny parowej 

poruszającej krwią w sinych naczyniach. 

pająk sztucznego ciepła rozpełzł się po  

zdrętwiałych od dawna policzkach, wargi 

wydęły jak skrzela ogłuszonego na święta 

karpia. zapomnieli popatrzeć na ręce, a 

te drżały monotonnym drżeniem wiedząc,  

że nie zdołają go ukryć. ostatnie ruchy 

rękawic w pustych przepaściach kieszeni 

i wreszcie wpuszczają do środka, gdzie 

nieświadomy niczego bóg śpi na ołtarzu.  

sacrum bulimiczne

palec w gardle bulimiczki ma moc bliską 

stwórcy, odkąd ten notuje stały regres 

formy. liście gniją. ktoś podłożył bombę 

z opóźnieniem zapłonu wliczonym przezornie  

w chaos przestępnego roku. miesiączka jak 

zwykle zwleka aż upragnione plamienie robi 

wstyd białej spódnicy niedzielnego nabożeństwa, 

świecą gromnice z odzysku (jeszcze wczoraj  

żegnały) ale ciepła za cholerę w nich jak w 

tobie. zapięcie zamka teraz już łatwe jak 

odciągnięcie zamka. żadnej czeczenii, zwłaszcza 

jeśli zrzucone ubrania na coś się przydały, 

nie będzie. teraz powiedz jak mnie kochasz, znów 

przegapimy ogłoszenia duszpasterskie i może czyjś 

typowy nekrolog z błędami stylistycznymi. odruchowo 

rozsunę nogi, wpychając palec wskazujący do gardła.  

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

zasłyszane

no ile miałeś owacji na stojąco? mam na myśli: 

ile w tym tygodniu? rozbijasz się po knajpach 

nie płacąc rachunków, pijesz na umór, bierzesz w pysk — 

a co ty, kurwa, myślisz, że jesteś charles bukowski? 

a ile razy byłeś w pracy? nawet jej nie szukasz, 

myślisz pewnie, że poezja jakoś się wyżywi. 

poezja być może — ale spójrz na siebie — zarzygane 

spodnie, wymięta koszula. i kto ma to prać? 

a jeszcze ta gęba nie znająca mydła ni żyletki. 

i w takim stanie ty chcesz do historii? 

nawet telewizja ciebie nie chce.  

uciekinier bez powodu

sygnały niezdrowego zainteresowania docierają co jakiś 

czas, podobnie jak pocztówki z odległych miasteczek 

sygnowane beznamiętnym „do zobaczenia” przez kogoś, 

w kim można się było zakochać, tylko przegapiło się 

okazję. pozostawanie w przyjaźni z niezliczoną 

ilością niedoszłych mężów i żon jak kolekcjonowanie 

kapsli z niemożliwością wygrania jeszcze czegoś ponad 

to, co już się otrzymało. a trzeba wkalkulować  

mieszanie imion, rosnące rachunki telefoniczne, 

niespodziewane wizyty. konsekwencje drobnych kłamstw 

jak zimujący w kościach złośliwy nowotwór czekają na 

swoją chwilę. odłożona na bok jak zaległe listy słuchawka  

jeszcze ciepła ciepłem policzka, traci miarowy puls sygnału. 

ostateczne rozwiązanie — rwiesz żyłę kabla strzępiąc opuszki 

palców, cieknąc ryglujesz drzwi, udajesz, że wyszedłeś 

i nie wiesz, kiedy wrócisz. po drugiej stronie światła gasną  

z równą gwałtownością, chociaż nie wszędzie rozgrywa się 

dramat. długa zima osłabia czujność, wypycha z resorów, 

wymusza podjęcie ryzyka. kupisz pół litra, zmienisz adres na 

etykiecie, znikniesz cicho jak wywabiona wybielaczem plama.  

list do marcina

świat ruszył. znowu beze mnie. wmówiłam wszystkim, 

że jeszcze nie pora, choć czuję się znacznie lepiej. 

wracam. a powrót zajmuje coraz więcej czasu.  

pisałam jakieś ważne listy, ale nie było komu ich 

przeczytać, jakieś wiersze. w sumie godzono się na 

nie jako część terapii, tak to teraz odbieram.  

wychodzę po mleko, wracam z nim. nie mam pokus, nie 

jestem zmuszona niczego tłumić, niczego mówić. dziś 

po raz pierwszy nie wzięłam tabletek i nic, nic.  

zasypiam tylko na wznak, ale częściej przebywam w 

łazience. nie palę światła i nie odkręcam kranu, wiję 

sobie pajęczynę w rogu umywalki.  

pomyślałam o tym właśnie wczoraj. była leniwa sobota, 

niesmaczny obiad, nudny odcinek. nie poszłam oglądać 

parady, odbytej mimo złej aury.  

myślałam, żeby złapać sobie jakieś muchy, ale to kłóci się 

z przejętą religią. pozostawiam sprawy w cudzych rękach. 

zobaczymy jak się tam ułożą.  

wkłułam pod szarą skórę drobinki powietrza. moja krew 

teraz też ma czym oddychać. kaszel nie powraca, ból serca 

ustaje. rozkołysana, o tak — czekam na wiadomość.  

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

literacki

to jest poezja seryjna. a to obosieczna. zżółkły wrzód 

rozkrawam tym nożem trzymając za ostrze. w obie 

strony bryzga, jak z chuja? 

tym tam to nie przeszkadza. oni już tylko sobie 

sami. w tym rzecz, nie popuszczać. 

nieczęsto aż tak to widać, 

zwykle zmilczane przysycha jak strupek na 

łokciu. gesty robią swoje. cudze 

drażnią jak gdyby brak tolerancji nie 

był do opanowania. gąbka rozpręża spęczniałe ciało, 

z wierzchu zostaje osad mydlin, zapach wody. 

tę wodę trzeba teraz lać.  

graffiti

mógłby to być kolejny taki wiersz: idziesz gdzieś, 

zostawiając za sobą to spalone miasto, chociaż tak 

naprawdę tylko ty jesteś w nim spalony. linie wysokiego 

napięcia między nami nie przerwane. pii piii telegrafu. 

„kto nie czyta poezji ma wjebane”. graffiti na murze 

operetki wywołuje w ciemniach twarzy uśmiechy jak 

zdjęcia. (nikt się nie podpisał, ze wszystkich znaczeń 

pozostaje więc tylko to najmniej dosłowne). kiedy po 

ośmiu kolejne piwa przestają się liczyć, idea powraca 

czkawką pijackiej deklaracji: kto nie czyta poezji itd. 

(tylko że rano nikt już nie będzie pamiętał). kolejna 

knajpa w której jesteś jak list — bezpowrotnie spalony. 

wiersz dla maćka meleckiego

pięść w kamień. ptaki fruną szybko jak z klatek 

filmu grozy. park jest już zielony, włosy białe, 

krew jak zwykle. natrętna myśl o tym zabija każdą 

inną, która pewnie dałaby czemuś początek.  

nagle konieczność wzięcia zakrętu stawia w martwym 

punkcie. zatrzęsienie równorzędnych alternatyw 

wobec którego można jedynie spasować. wybieranie 

nie jest niczyją mocną stroną, przeciwnie.  

światło w tunelu okazuje się ogniskiem stworzonym 

na bazie porzuconej butelki, z której mógłby 

wyleźć dżin, ale nie wyłazi. za to cień kładzie się 

pod nogami coraz dłuższy i węższy jak margines.  

instynktownie wyczuwana bliskość celu spowalnia 

krok, opóźniając na siłę dotarcie, przestające się 

nagle liczyć. nikt już nie próbuje wymierzyć proporcji 

pomiędzy przebytym a tym, co pozostaje do przejścia.  

śnieg retrospekcja

spadł znowu śnieg i przykrył. pod drzwiami 

poczty głównej naprzeciw starego kina kolejka 

zmarzniętych czeka na dialog z automatem. 

znowu nie przyszedł na spotkanie, chociaż  

to nie on miał być kanwą wiersza, tylko ty. 

przewidziałeś to już wcześniej, wychodząc ze 

mnie jak zza rogu z przepraszającą miną 

przypadkowego przechodnia, zakłopotanego  

zaproszeniem na kawę. szybka retrospekcja — 

też był śnieg, też kończyło się, już tylko 

przyśpieszony jak kurs pociągu oddech zdradzał 

obecność. nastały nowe pory roku i nowe  

okoliczności łagodzące. tym razem jest inaczej: 

żeton zamarza w fałdzie rękawiczki. nie pamiętam 

numeru, pod który należy dzwonić w razie czego. 

opuszczam kolejkę, ku wyraźnej radości tych za mną.  

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

białystok 22–24 V 1996

Lampa świtu w hotelowym pokoju. Jak w 

każdym takim wierszu, tu też panuje 

względny spokój.  

Mucha nie krąży już. Krew wolniej, szum 

spłuczki jak wodospad w skroniach. Jest 

ta konieczna zgoda.  

Radio puste w środku. Dociera do nas tylko 

godzina, po sobie samej, przed kolejną tak 

samo przeżytą.  

Gościem jest każdy, kto wkrótce wyjedzie. 

Gdzieś i po coś, lub z kimś. Widok zza szyby 

to też jest dobry powód.  

Poznać, zaaprobować — to ma sens. Tego w 

niektórych więcej jest, w innych mniej. Ale 

poziom się wyrównuje — na wysoki.  

brynów latem

wrzące tramwaje wyskakujące jak kluski z gardła 

śródmieścia. jasne tunele, szerokie podmiejskie 

pasaże pod światło. poprawianie włosów na przystanku.  

otwarte oczy sklepów, usta kiosków wypluwające gazety 

sportowe. kolejka knajp serwujących złudne pocieszenie, 

siłę chwilowo uderzającą do głowy.  

park kościuszki z drużyną harcerską na rolkach. schody, 

motel dla niemieckich kierowców ciężarówek. wino. most, 

kusząca propozycja skrótu.  

zgubiony klucz dzwoni w kieszeni — dzyń, dzyń.  

*** [wsunięcie delikatnej czarodziejskiej różdżki nie...]

wsunięcie delikatnej czarodziejskiej różdżki nie 

załatało powstałych uszkodzeń. łaskotanie krwi 

nadbiegłej w te miejsca, tłoczącej się do wyjścia 

awaryjnego, wprost na fotel, podłogę, fartuch.  

zawrotna szybkość w przebiegu umożliwia koniec 

z pamięcią początku. i tak było za wolno, by nie 

odczuć bólu w wymiarze szarpnięcia przy zrywaniu 

plastra, który nie zdążył się dobrze przykleić.  

zanim przyschło już zmiana opatrunku na powietrzny, 

całkiem niewidoczny pod bawełną majtek, którą 

stopniowo znów będzie można zamieniać na jedwab. 

myślisz, że nie zajdzie w tobie żadna zmiana, że  

zbudzisz się sama, wiedząc, że nie ma już nikogo w 

środku. okazuje się, że nie ma też nikogo obok i że 

to nie jest chwilowa absencja, choć nikt cię na taki 

obrót spraw nie przygotował. więc może to i lepiej —  

samoistne poronienie. rychło w czas.  

naruszenie, wiersz wtórny

gazety donoszą — bartek istnieje, sylwia 

nie istnieje. myślę o obojgu bez względu 

na słowa, przeglądając nekrologi na pchlim 

targu w jakimś obcym mieście.  

element przetargowy pozostał zawieszony 

w próżni, zawieszony jak wyrok śmierci. 

dziś znów brakuje odwagi, aby go wykonać. 

postawić na słabszych.  

raz jeszcze można zawierzyć gazetom. ich 

intencje, jeśli już nie metody, są czyste, 

powszechnie akceptowane. naruszenie odbywa 

się gdzie indziej, chociaż coraz bliżej.  

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

przyzwalanie, odmawianie

ten pociąg nie mógł chyba odjechać bez mojego 

błogosławieństwa. ogon kurzu merda jeszcze przez 

dłuższą chwilę. coś z tego wpada do oka i 

przełamuje wymuszoną suchość. teraz autozabieg:  

czysta chusteczka znieczula, osłania, odwraca 

uwagę jak bileter. droga w tę i we w tę tak samo 

zawiła, skracana przyzwyczajeniem. coś nie tak 

z autobusami, czekanie rodzi zamysł reakcji,  

ciągnie gdzieś w głąb, do śmierdzącego źródła. 

osiedlowy zboczeniec pyta, czy chcę się dupić? 

wykręcam się bokiem, tam pociąg już dojeżdża, 

tu, teraz, muszę być silna, powiedzieć, że nie.  

nasz ostatni raz

kiepskie przyjęcie. goście są jak duchy. 

tylko w telewizorze nadzieja. błąd w poniedziałkowej 

sztuce, na szczęście nie do wychwycenia dla laików, 

jakimi jesteśmy.  

żółta skorupka schnie na wymiętym białym prześcieradle. 

wyszedłeś — nie wytrzymałeś tempa. szyba lustra 

prześwietla mi piersi jak klisze, zakrzywia pustkę.  

tym słowem, którego nie chciałeś wypowiedzieć 

zapisałam każdy mały skrawek papieru w twoich 

kieszeniach, nawet bilet. teraz złościsz się 

w pociągu na wspomnienie.  

wyrzucałeś mi, że jestem trupem i osunęłam się 

właśnie w twoje łóżko. że płaczę i rozbieram się 

zamiast wreszcie iść. wtedy nie wzięłam cię 

poważnie, tylko do ust.  

rozstępy

przełomy i wyłomy o kant dupy. pozostaje 

niesmak. no przecież sam mówiłeś — 

zmieni się niechybnie, zmieni się już wkrótce.  

tymczasem stagnacja zżera energię jak dwustuwatówka, 

bez skrupułów, bo jeśli nic już nie drgnie, nie popłynie, 

na potem będzie tylko tu i teraz — 

to co wtedy?  

będziemy pielęgnować stagnację, odwiedzać cmentarz, 

pielić i odchwaszczać z uporem maniaka? albo 

pozwolimy sobie pomóc chociaż nie lubimy takich pomagierów?  

na początek zapalmy papierosa. to światło w oddali 

nie może być daleko.  

coś się jeszcze wydarzy tej nocy, ścieżki poplączą się, 

buty zamokną. duszna ciemność zamieni się w 

wilgotną mgłę, łzy napłyną do oczu, wódka do szklanek.  

w tym stanie rzeczy zachowanie zasad będzie 

niemożliwe — z przyczyn obiektywnych. 

nazajutrz przekażemy sobie znak pokoju.  

te drugie

wieczorny wstrząs dla systemu, znów 

bajzel w mózgu jak po fenactilu — 

nie, on się już nie zmieni, zawsze 

już będzie używał półśrodków.  

będąc ludźmi czynu, kupmy kawałek 

ziemi i załóżmy farmę. tylko nie kopmy 

sobie więcej pod nogami, kalecząc ślady 

czyichś ostrożnych kroków.  

już nie rzucamy się sobie na szyję 

jak głodny sznur, już tylko dbamy o 

pozorny ład naszych stosunków, jak 

to brzmi, posłuchaj.  

a kiedy kładziemy się spać, zawsze mamy 

żal, lecz nie do kogoś, kto 

przecież nam robi to wszystko. 

och, ona jest nietykalna. 

bardziej niż umarli.  

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

ściółka (sylwia)

zrobiłam się tak mała, że weszłam w mech, jak 

kobieta w kobietę, dusząc się własnym zapachem. 

byłyśmy dla siebie delikatne.  

zastanawiałam się, jeśli to dłużej potrwa, która 

którą przeciągnie, jak sprute oczko swetra, na swoją 

stronę, im szybciej.  

to był tylko sen michael stipe śpiewa magnetofon 

zwalnia, widzę zielone niebo i zmarszczki kory, leżę 

w mchu i jestem mchem.  

mokry ślad buta na wysokości mostka.  

telefon milczy albo kłamie

one of these nights — mam w buzi żwir, który nie 

chce dać się przełknąć. myję zęby, ze szczoteczki 

zostaje wiór, no trudno.  

na pożegnanie nie powiedziano sobie nic specjalnie 

odkrywczego, to było jedno ze zwykłych pożegnań, 

z kimś, kto wróci, zanim zdążysz przytyć i wyłysieć.  

mimo wszystko niepokój wlókł się jak autobus i ten 

żal, że się nie posiada automatycznej sekretarki, 

a przecież nie każdy listonosz dzwoni drugi raz  

(znowu nie ma mnie w domu. nie mam mnie w domu 

stanowczo zbyt często i chyba przez to tracę 

coś więcej niż ciepłe posiłki). 

tym razem nie zostawiono żadnych wiadomości, mimo 

że obiecywano zawsze dawać cynk. jasne, że nic 

i tak by z tego nie wyszło, więc pewnie lepiej, że 

posiada się przynajmniej kolorowy telewizor  

(mężczyzna, którego kroki zrównały się z moimi przy 

jakiejś ciemnej bramie nawet na mnie nie spojrzał, 

ja też starałam się nie patrzeć). 

odjeżdżającym przydałoby się parę ciepłych jak 

posiłki słów, kilka machnięć, dziecięce „pa, pa” 

i cmoknięcie w czoło. pozostającym nie pozostaje 

nic innego, jak tylko zadowolić się szybko, 

byle czym. 

unplugged

tej nocy wszyscy jesteśmy jak wrzucane do 

ogniska niedopałki. próbujemy znaleźć miarę 

naszej pojedynczości w melanżu twarzy 

i sylwetek, nie odnajdując nawet śladu 

potwierdzającego czyjąkolwiek tożsamość.  

skomle we mnie suka oddana w dobre ręce, 

błądzące właśnie pomiędzy udami. kochałam 

poprzedniego pana zbyt mocno, by jego 

nagła zmiana mogła mną nie wstrząsnąć. 

ale to normalka.  

jutro uśmiechnięte kurwy w słonecznych 

okularach wypną tyłki tarasując pobocze, 

kiedy pomkniemy zalaną słońcem autostradą 

szybkiego ruchu. ruchu, który nie zostanie 

wykonany przez najbliższe dni. 

wiersz z kluczem

maleńki zator jak na autostradzie 

odcina dopływ tlenu i jak pechowy płetwonurek 

ma się z głowy. 

cucenie śmierdzącą watką przytkniętą do nozdrzy 

daje ten efekt, który jeszcze długo 

pozostanie synonimem wynurzania się. 

piętnaście minut dwadzieścia pięć sekund 

— dokładnie tyle z życia leżąc na kozetce 

i nie dając znaków, tak że musiano się 

w końcu i mną zająć w tłumie pokrzywdzonych 

(najwięcej dzieci, złamań i oparzeń). 

gdzie byłam? czy odpowiadałam na jakieś pytania? 

czy przeprowadzono na mnie eksperyment? 

czy coś się stało, co się nie odstanie? 

i czemu nie widziałam tunelu i światła i nie czułam 

niebiańskiego spokoju? 

dlaczego wszystko musi odbywać się nudno, głupio, 

bez pompy i bez naszej zgody? 

ten punkt — nie znika, on 

daje się złapać.  

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest udostępniony na licencji Licencja Wolnej Sztuki 1.3
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/podgornik-proby-negocjacji/

Tekst opracowany na podstawie: Marta Podgórnik, Pięć opakowań, Biuro Literackie, Warszawa 2008.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez fundację Nowoczesna Polska z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów autora. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Aleksandra Kopeć, Paweł Kozioł, Jan Szejko.

Okładka na podstawie: Strings, Eleonora Albasi@Flickr, CC BY-SA 2.0

ISBN-978-83-288-5230-3

Plik wygenerowany dnia 2024-05-23.