Wacław Potocki

Nie mijaj murowanego komina

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Nie mijaj murowanego komina

Jedzie nas trzech z sejmiku imo¹ dwór szlachecki; 

Sam² stał na grobli, baba w stawie płócze³ niecki; 

Prosi na wstęp. Wstąpimy, bo południe blizko⁴; 

Każe wskok do obiadu zakładać ognisko, 

A tym czasem do izby prowadzi nas siedzieć, 

Chcąc się czego o przeszłym sejmiku dowiedzieć. 

Prawimy, ale się nam na żołądku zwija, 

Gdzie nie tylko południe, lecz śródwieczerz mija; 

Już byśmy po pieczeni w karczmie przy ogórku 

Jechali, nie czekając jego podwieczorku; 

Dawno by konie obrok zjadły. Ów się boży⁵, 

Że owsa nie namłócił. Wolałbym najdrożej 

Kupić w karczmie, niżeli siedzieć, jak na szydłach, 

Dla kapłona tłustego i gęsi w powidłach, 

Choć by i kuropatwa i cukrowe wety⁶. 

Jakoż patrząc na obrus i świeże serwety, 

Przejźrałby⁷ się w talerzu, bo dopiero z szkuty⁸. 

Trzy godziny to leży na stole dla buty⁹, 

Wielka aparencyja¹⁰ przyszłego obiadu. 

Nie byłoby inaczej, pomyślę, do ładu. 

Aż też niesie parobek barszcz w kowanym pasie, 

Panna petercymentu¹¹ flaszkę. Pojźrym¹² na sie. 

Żołądków rano wódką zagrzawszy z hanyżem, 

Ostrzyliśmy apetyt na kapłona z ryżem. 

«Radem¹³ wam, Bracia, ale jako szkolne pensa 

Uczą nas, będzie, prawi, sine arte mensa¹⁴. 

Blomuz¹⁵, potaź i frykacz francuskie to brednie; 

Proszę na ten barszcz polski, póki nie ostydnie¹⁶». 

A w barszczu trzy zapartki¹⁷ koło kury suchej. 

Znać w niem tydzień kucharka płókała pieluchy. 

Kwokę, pomyślę sobie, a z nią wraz i jajca 

Niewylęgnione, dla nas kazał warzyć zdrajca. 

Potym kaszę jaglaną tenże kuchmistrz niesie, 

Tak twardą, że pies skoczy, a nie załomie się. 

Toż syra¹⁸, bo z kapustą nie każe się kwapić, 

Żeby petercymentu było po czym napić¹⁹. 

Więc nie jadszy, nie piwszy, że już ku wieczoru, 

Porwiemy się do karczmy niedaleko dworu, 

Napatrzywszy obrusów i Gdańskiej²⁰ się cyny. 

Co masz w wozie, kucharzu, daj; miasto²¹ zwierzyny 

Na pieczeni przy kaszej pozbędziem oskomin²²! 

Niech mija, komu w drogę, murowany komin. 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. imo — mimo [tj. obok; red. WL]. [przypis redakcyjny]

2. sam — w domyśle: sam gospodarz, właściciel dworu. [przypis edytorski]

3. płókać (daw.) — dziś popr.: płukać. [przypis edytorski]

4. blizko (daw.) — dziś popr.: blisko. [przypis edytorski]

5. bożyć się — przysięgać. [przypis redakcyjny]

6. cukrowe wety (starop.) — słodki deser. [przypis edytorski]

7. przejźrałby się (daw. reg.) — przejrzałby się; Przejźrałby się w talerzu, bo dopiero z szkuty — talerz (srebrny lub cynowy) tak nowy, że aż błyszczy, można się w nim przejrzeć; dopiero co przywieziony na szkucie z Gdańska. [przypis edytorski]

8. dopiero z szkuty — szkutą (łodzią) z Gdańska przywieziony. [przypis redakcyjny]

9. dla buty — z próżności, dla prestiżu. [przypis edytorski]

10. aparencja (z łac.) — okazałość. [przypis redakcyjny]

11. petercyment — wino hiszpańskie. [przypis redakcyjny]

12. pojźrym na sie (daw. reg.) — spojrzymy na siebie (nawzajem). [przypis edytorski]

13. radem wam (daw.) — rad wam jestem, cieszę się z waszej wizyty. [przypis edytorski]

14. sine arte mensa (łac.) — stół (obiad) bez kunsztu, prosty. [przypis redakcyjny]

15. Blomuz, potaź i frykacz (fr. blanc-manger, potage, fricassê) — francuskie potrawy. [przypis redakcyjny]

16. ostydnąć — dziś popr.: ostygnąć. [przypis edytorski]

17. zapartek — zepsute jajko; jajko z martwym kurczakiem w środku. [przypis edytorski]

18. syr (daw. reg.) — ser. [przypis edytorski]

19. napić — dziś popr.: napić się. [przypis edytorski]

20. Gdański — dziś popr. pisownia małą literą: gdański. [przypis edytorski]

21. miasto — tu: zamiast; miasto zwierzyny na pieczeni przy kaszej pozbędziem oskomin — zaspokoimy apetyt prostą pieczenią z kaszą (w karczmie) zamiast wyszukaną zwierzyną (w gościnie u szlachcica). [przypis edytorski]

22. oskominy a. oskoma (daw.) — apetyt. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/potocki-nie-mijaj-murowanego-komina

Tekst opracowany na podstawie: Wacław Potocki, Wiersze wybrane, wyd. i oprac. Aleksander Brückner, nakł. Krakowska Spółka Wydawnicza, druk. W.L. Anczyca i Spółki w Krakowie, Kraków [1924].

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Elbląską z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BE.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksander Brückner, Paulina Choromańska, Dorota Kowalska, Bartłomiej Nawrocki.

Okładka na podstawie: John Lambert, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-05-22.