Wacław Potocki

O fraszkach

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

O fraszkach

Spowiedałem¹ się księdzu na jubileuszu 

Fraszek swoich. Ledwo to dójdzie jego uszu, 

Upewnił mię² po śmierci za nie czyścem długim. 

Skrupulat to. Znowu się spowiedam przed drugim. 

Aż ten baje³ o piekle. Tam do kata, rzekę, 

Wolę, że się oczyszczę, niżeli upiekę. 

Więc wróciwszy do domu na onę⁴ pokutę, 

Każę sobie założyć na kominie hutę⁵. 

Jeszcze się z nimi żegnam, ba, i nie bez żalu, 

Nim je na swoje miejsce wyprawię do palu⁶. 

Aż mój stary przyjaciel we drzwi zakołace. 

Do takiejli zniewagi twoje przyszły prace? 

Nie czyń tego, Wacławie! o Muzy gra chodzi. 

Wierzcie mi, żeć to u nich na potym zaszkodzi. 

Z początku świata były fraszki, były żarty, 

Byle w nich Bóg miał pokój. Czyli twoje karty 

Treny tylko a wojny? Wiesz, że raz pogodno, 

Drugi dżdżysto; raz ciepło, a drugi raz chłodno; 

Raz dniem, drugi raz nocą niebo świat przeplata. 

Podobała się Bogu taka alternata⁷. 

W twych księgach (bodaj ten mnich i z swoją przestrogą!) 

Przy poważniejszych rzeczach fraszki ujść nie mogą? 

Sławnym wierszem z żabami Homer⁸ wojny mysze, 

Nikczemnego komara Wirgiljusz⁹ pisze. 

Czytałeś Klaudjusza w uczonym Senece¹⁰? 

Synezjusz¹¹ łysinę, Plutarch¹² tak dalece 

Świerczka chwali, Heinsius¹³, niżeli ci¹⁴ zdrowszy 

W rozumie chrześcijanin, księgę pisał o wszy; 

Wielką Naso¹⁵ miłości część swych rymów święci.¹⁶ 

Czytają i ludzie to oddają pamięci, 

Co my żartem piszemy; chociaż nas stąd winią, 

Toż sami księża, prawda, że nie wszyscy, czynią. 

Źdźbła nam wyjmują, sami w oku mając kłody, 

Bez małaby nie lepiej sobie radzić wprzódy. 

Szkoda palić, lecz, wedle najpierwszej spowiedzi, 

Niech przeczyści i niechaj autor je przecedzi. 

Precz plugawe paskwile¹⁷, precz przymówki głupie... 

Acz¹⁸ dziś ludzie na słowa połykają ślinki; 

Pewnieć ich nie zawstydzą najgorsze uczynki. 

Dałem sobie rozradzić; czemubyśmy radzi, 

Wskok słuchamy; próżno się na racyje sadzi¹⁹. 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. spowiedałem (daw.) — dziś popr.: spowiadałem. [przypis edytorski]

2. mię (starop.) — dziś popr.: mnie. [przypis edytorski]

3. bajać — opowiadać niestworzone historie, fantazjować. [przypis edytorski]

4. onę (starop.) — dziś: tę. [przypis edytorski]

5. huta — stos drzewa na opał. [przypis redakcyjny]

6. pal — spalenie. [przypis redakcyjny]

7. aiternata — odmiana. [przypis redakcyjny]

8. Homer — najstarszy grecki poeta, wędrowny śpiewak, twórca dwóch ważnych dzieł: Iliady i Odysei. Ponadto uważa się go za autora poematu heroikomiczego Batrachomyomachii, czyli „wojny żabio-mysiej”. [przypis edytorski]

9. Wirgiliusz — Wergiliusz (Publius Vergilius Maro, 70–19 p.n.e.) był jednym z najwybitniejszych twórców rzymskich, napisał Eneidę. Uznawany jest również za twórcę poematu Komar. [przypis edytorski]

10. Seneka — Seneka Młodszy (Lucjusz Anneusz Seneka, 4 p.n.e.–65 n.e.) był rzymskim pisarzem, poetą, retorem oraz przede wszystkim filozofem — wyznawcą stoicyzmu. Napisał satyrę Udynienie boskiego Klaudiusza. [przypis edytorski]

11. Synezjusz — Synesius z Cyreny (ok. 373–413) był filozofem, poetą, ojcem Kościoła, biskupem. Napisał m.in. Pochwałę łysiny. [przypis edytorski]

12. Plutarch — Plutarch z Cheronei (ok. 50–125) był greckim filozofem, historykiem, moralistą. Najbardziej znany z autorstwa żywotów sławnych ludzi starożytnej Grecji i Rzymu. [przypis edytorski]

13. Heinsius — Daniel Heinsius (1580–1655) był holenderskim filologiem, poetą, profesorem uniwersytetu w Lejdzie. Pisał po łacinie oraz w języku ojczystym. Napisał żartobliwą Pochwałę wszy. [przypis edytorski]

14. niżeli ci — autorzy wymienieni wcześniej (Homer, Wergiliusz, Seneka, Plutarch), którzy byli poganami. [przypis edytorski]

15. Naso — Owidiusz (Publius Ovidius Naso, 43 p.n.e.–18 n.e.) był jednym z najwybitniejszych, ale też ostatnich wielkich rzymskich poetów. Znany głównie z twórczości o tematyce miłosnej. Napisał Sztukę kochania oraz Pieśni miłosne, a także poemat epicki Metamorfozy. [przypis edytorski]

16. Sławnym wierszem z żabami... — Potocki wymienia błahe wiersze znanych autorów: Wojnę żab i myszy Homera; Komara Wirgiliusza; Klaudiusza Seneki (satyrę na cesarza Klaudiusza); Pochwałę łysiny biskupa Synezjusza; Świerczka Plutarcha (co było pomyłką Potockiego); Pochwałę wszy skierowaną do ojców żebraków filologa holenderskiego Heinsiusza; wiersze o miłości Owidiusza. [przypis redakcyjny]

17. paskwil — dziś popr.: paszkwil; utwór literacki mający na celu zniesławienie kogoś. [przypis edytorski]

18. acz (starop.) — chociaż. [przypis edytorski]

19. sadzić (starop.) — opierać się. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/potocki-o-fraszkach

Tekst opracowany na podstawie: Wacław Potocki, Wiersze wybrane, wyd. i oprac. Aleksander Brückner, nakł. Krakowska Spółka Wydawnicza, druk. W.L. Anczyca i Spółki w Krakowie, Kraków [1924].

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Elbląską z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BE. Utwór powstał w ramach "Planu współpracy z Polonią i Polakami za granicą w 2014 roku" realizowanego za pośrednictwem MSZ w roku 2014. Zezwala się na dowolne wykorzystanie utworu, pod warunkiem zachowania ww. informacji, w tym informacji o stosowanej licencji, o posiadaczach praw oraz o "Planie współpracy z Polonią i Polakami za granicą w 2014 r.".

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksander Brückner, Katarzyna Dug, Marta Niedziałkowska, Aneta Rawska, Magdalena Świekatoń.

Okładka na podstawie: RC Designer@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-05-22.