Wacław Potocki

Pan Kurek pannę Maglownicę

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Pan Kurek pannę Maglownicę

Szlachcianka jedna, panny nie miawszy służebnej, 

Kmiotkę w lnianą koszulkę ubrawszy ze zgrzebnej¹, 

Bierze z sobą w gościnę, ale wprzód napomni, 

Żeby jak najprzystojniej wszytko², jak najskromniej 

Czyniła, co jej każą, waszmościała wszytkim, 

I odwykała wiejskim obyczajom brzydkim; 

Mianowicie u stołu patrzyła, jeśli ją 

Posadzą, jako panny jedzą, jako piją. 

Milczeć; spyta kto, cicho odpowiedzieć; słuchać; 

Na łyżkę całą gębą po wiejsku nie dmuchać; 

Nie rządzić, nie przestawiać, żeby nie znać na niej; 

Ręce założyć, skoro na nię³ pojźry⁴ pani; 

Pokrajawszy, na nożu w gębę kłaść z talerza. 

Uczy tańca wielbłąda i wilka pacierza. 

Siedzą panie; w niezwykłej stoi czuba⁵ szacie 

Przed niemi⁶, aż się hałas jakiś stał w komnacie; 

Prosi jej gospodyni, nie żałując prace⁷, 

Żeby zajźrała⁸, kto tam tak barzo⁹ kołace. 

A ta z nizkim ukłonem: «Jegomość pan Kurek 

Stłukł pannę Maglownicę, wleciawszy na murek». 

Śmiejąc się gospodyni: «Daj zdrowie Ichmościom, 

Wielcem rada w domu swym niebywałym gościom’’ 

(Stąd przypowieść: «Pan Kurek z panną Maglownicą», 

Kiedy się waszmościają pachołek z woźnicą). 

A że już skończę bajkę z przypowieścią społu: 

Posadzono też czubę z inszymi do stołu. 

Był na półmisku kapłon¹⁰ pieczony. Wziąwszy ta 

Kolano, z apetytu zębami go chwyta, 

Ciągnie garścią, jako pies przystąpiwszy nogą. 

W tym razie pojźry pani twarzą na nię srogą, 

A moja czuba ręce, jako jej kazano, 

Wskok złoży, zostawiwszy w paszczece¹¹ kolano. 

Wszyscy w śmiech, Pani tylko od wstydu nie zgore. 

«Nie wezmęż ja cię, drągu! w gościnę powtóre!». 

Dano kaszę na koniec¹²; jeść się jej chce srodze. 

Aż owa: «dmąć¹³ haw¹⁴, głosem zawoła, gospodze¹⁵! 

Będę ja też!» «Dmij, bodaj rozpukła¹⁶, do bydła, 

Nie do ludzi, do świni, maszkaro obrzydła! 

Prawiem¹⁷ ci się uczciła, od wideł, od gnoju, 

W panieńskim koczkodana¹⁸, czopa¹⁹, wożąc stroju. 

Niechaj wszytkie ziemianki²⁰ mną się karzą dzisia, 

Że pstre cynki²¹ kondysa²² nie przerobią w lisa!» 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. zgrzebny — utkany z lnu lub konopi. [przypis edytorski]

2. wszytko (starop.) — wszystko. [przypis edytorski]

3. na nię (starop.) — dziś popr.: na nią. [przypis edytorski]

4. poźrzeć (starop.; tu forma 3 os, lp: pojźry) — spojrzeć. [przypis edytorski]

5. czuba (daw.) — dziewka, właściwie suka. [przypis redakcyjny]

6. niemi — dziś popr.: nimi. [przypis edytorski]

7. prace (starop.) — dziś popr.: pracy. [przypis redakcyjny]

8. zaźrzeć (starop.; tu forma 3 os., lp, r.ż.: zajźrała) — zajrzeć. [przypis edytorski]

9. barzo (starop.) — bardzo. [przypis edytorski]

10. kapłon (starop.) — kogut. [przypis edytorski]

11. paszczeka (starop.; tu forma Msc, lp, r.ż.: w paszczece) — szczęka. [przypis edytorski]

12. Dano kaszę na koniec — kaszą zamykano niegdyś obiad. [przypis redakcyjny]

13. dąć (daw.; tu 3 os., lm: dmąć) — dmuchać. [przypis redakcyjny]

14. haw (starop.) — tu. [przypis redakcyjny]

15. gospodza (starop.; tu W, lp, r.ż.: gospodze) — pani. [przypis redakcyjny]

16. rozpuknąć się (starop.; tu 3 os., lp, r.ż.: rozpukła) — rozpękła się. [przypis redakcyjny]

17. prawie — właśnie, dobrze. [przypis redakcyjny]

18. koczkodan — małpa, brzydka kobieta. [przypis edytorski]

19. czop (daw.) — niezdara, niedołęga. [przypis edytorski]

20. ziemianka (daw.) — szlachcianka. [przypis redakcyjny]

21. pstre cynki — plamy, cętki. [przypis redakcyjny]

22. kondys (starop.) — pies podwórkowy. [przypis redakcyjny]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/potocki-pan-kurek-panne-maglownice

Tekst opracowany na podstawie: Wacław Potocki, Wiersze wybrane, wyd. i oprac. Aleksander Brückner, nakł. Krakowska Spółka Wydawnicza, druk. W.L. Anczyca i Spółki w Krakowie, Kraków [1924].

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Elbląską z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BE. Utwór powstał w ramach "Planu współpracy z Polonią i Polakami za granicą w 2014 roku" realizowanego za pośrednictwem MSZ w roku 2014. Zezwala się na dowolne wykorzystanie utworu, pod warunkiem zachowania ww. informacji, w tym informacji o stosowanej licencji, o posiadaczach praw oraz o "Planie współpracy z Polonią i Polakami za granicą w 2014 r.".

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksander Brückner, Katarzyna Dug, Marta Niedziałkowska, Aneta Rawska, Magdalena Świekatoń.

Okładka na podstawie: Glyn Lowe Photoworks.@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-05-22.