Kazimierz Przerwa-Tetmajer

Prometeusz

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Prometeusz¹

Ogniu ty, co tam w ziemi wnętrznościach, głęboko, 

Wresz, huczysz i potrząsasz kamienną opoką: 

Ty potęgo straszliwa, wstań! Rwij ziemi łono, 

Z rozdartych jej wnętrzności ruń lawą czerwoną, 

Tocz odmęty płomienne² na skorupę ziemną, 

I wszystko, wszystko, wszystko niech ginie wraz ze mną! 

Oto do przykutego do tej twardej skały, 

Tam z dołu, tam z daleka, płyną ludzkie jęki, 

Ryczące, jak wezbranych oceanów wały³! 

Biada! Biada!... Gdzież nie ma nieszczęścia i męki? 

Kędyż⁴ nie dostąpiło⁵ zło? Z jakiejże strony 

Nie wydziera się w niebo głos bólu szalony? 

Biada! Biada!... Otom ja, w gryzącym łańcuchu, 

Ja, głodny i spragniony, bez woli, bez ruchu, 

Z poszarpanym przez sępa bokiem i wątrobą, 

Trawiony najstraszniejszą ze wszystkich chorobą: 

Rozpaczą beznadziejną — — ja, co mym widokiem 

Gwiazdy straszę na niebie świecące wysokiem, 

Ja, nędzarz, od którego nawet huragany 

Uciekają, na Kaukaz kiedy się zapędzą; 

Ja, wszystkim okropnościom na pastwę wydany; 

Ja, jak słońce światłością, otoczony nędzą: 

Otom jest cierpień ludzkich wcielonym obrazem.... 

Biada! Biada!... O matko rodzicielko, ziemio, 

Wzbudź te ognie, te żary, co w twym wnętrzu drzemią, 

Niech runą — — i uczynią cię wodą i głazem!... 

Jak tygrys, co ukryty w nadwodnej komyszy⁶, 

Czyhając na gazele, krwią i mordem dyszy: 

Tak nieszczęście na ludzi czyha niestrudzenie 

Wiecznie, wszędzie — — przemocne tak chce Przeznaczenie. 

Dziś, gdy wiem, co jest cała, straszna niemoc woli, 

Gdy każdy atom ciała i ducha mnie boli, 

Od wieków na tej skale cierpiący samotnie, 

Współczuję dziś z człowiekiem, o! lepiej⁷ stokrotnie, 

Niżem współczuł, gdym ogień z nieba dlań wykradał — 

I gdybym dziś wszechmocą Przeznaczenia władał, 

Ze wszystkich szczęść najwyższe rzuciłbym ludzkości, 

Nicestwiąc⁸ ją i grzebiąc na wieki w nicości! 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. Prometeusz — postać z mitologii greckiej, według której stworzył on człowieka, lepiąc go z gliny zmieszanej ze łzami, a następnie, wbrew woli bogów, obawiających się buntu ludzi podobnego do wcześniejszego buntu Tytanów, podarował ludziom ogień. Za karę został przykuty do skał Kaukazu, gdzie sęp wyjadał mu codziennie odrastającą wątrobę. [przypis edytorski]

2. odmęty płomienne — tu: lawa. [przypis edytorski]

3. wały (daw.) — fale. [przypis edytorski]

4. kędy (daw.) — gdzie. [przypis edytorski]

5. dostąpić — dojść, dotrzeć. [przypis edytorski]

6. komysze (reg.) — zarośla znajdujące się na terenie podmokłym. [przypis edytorski]

7. lepiej — tu: bardziej. [przypis edytorski]

8. nicestwić — unicestwiać. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/prometeusz

Tekst opracowany na podstawie: Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Wybór poezji, nakł. Gebethnera i Wolffa, Warszawa-Kraków 1897

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Śląską z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BŚ.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paweł Kozioł, Marta Niedziałkowska, Weronika Trzeciak.

Okładka na podstawie: Rajmahal88888@Flickr, CC BY-SA 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-05-22.