Kazimierz Przerwa-Tetmajer

Pochwała dawnej dzielności greckiej

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Pochwała dawnej dzielności greckiej

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Strofa I

Młodzieńcze grecki, co silny i śmiały, 

jednegoś pragnął: nieśmiertelnej chwały; 

jedną miał dumę: piersią swą zastawić 

zagrożoną ojczyznę, 

ubogie wzgórza i pola nieżyzne 

od klęsk wybawić: 

ku twej, o mężny, sławie i pamięci 

pieśń niech się moja dziś wzniesie i święci.  

W bystre i zimne Eurotasu¹ wody 

młodzieńców Sparty skakał zastęp młody; 

przez dzikie knieje, ostępy i chaszcze 

długokłego dzika 

ścigali; morze nawie² Ateńczyka 

otwiera paszcze; 

tessalskich³ źrebców z wichrowymi grzywy⁴ 

dosiąść tam żaden nie bywał leniwy.  

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Strofa II

Naprzeciw Persów strasznej nawały 

lwem na bawołu⁵ szedł hufiec mały. 

Przeszli z Aresa⁶ krwawych wysieków⁷ 

w podziw potomnych, najdalszych wieków. 

Pod Maratonem⁸ i Salaminą⁹ 

ci, co polegli w walce, nie giną, 

lecz drugim życiem z martwych ocknięci, 

wiek na wiek walą¹⁰ w ludzkiej pamięci.  

Trzystu Spartanów w Termopil¹¹ jarze 

bogom z czar wino wylało w darze. 

Kserksesa¹² milion gdy w nich uderzy: 

milion od trzystu pierzchnął puklerzy¹³.  

Zdradą zwalczeni, legli nareszcie. 

Brzmiał krzyk tryumfu po całym mieście, 

bo ni jednego z nich nie ujrzano, 

by krwawił raną w plecy zadaną. 

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Strofa III

Delfy¹⁴ gdy wrogów tłumem oblężone, 

dwóch bohaterów daje im obronę, 

jak wilków stado płoszące dwa tury; 

w Sparcie piersi mieszkańców 

miast¹⁵ bram obronnych były i miast szańców; 

w Hades¹⁶ ponury 

Epaminondas¹⁷ gdy szedł: to mu starczy, 

że wróg nie uniósł z pola jego tarczy. 

Pindar¹⁸ efebów¹⁹ idących w zawody 

przez wiecznotrwałe upamiętnił ody; 

jak potok deszczem spiętrzony nad brzegi, 

co z gór się stromych pieni: 

on się, ogromny, stacza ku bezdeni. 

Wieków szeregi 

idą. Tak niegdyś czyny czczono dzielne, 

czyn wzajem pieśni budził nieśmiertelne.  

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. Eurotas — rzeka w Sparcie. [przypis edytorski]

2. nawa (daw.) — statek, okręt. [przypis edytorski]

3. Tessalia — kraina historyczna w Grecji, obecnie region administracyjny. [przypis edytorski]

4. grzywy — dziś popr. forma N.lm: grzywami. [przypis edytorski]

5. lwem na bawołu — archaiczna forma porównania, dziś powiedziano by: jak lew na bawoła. [przypis edytorski]

6. Ares (mit. gr.) — bóg wojny i bitewnego szału. [przypis edytorski]

7. wysieki — tu: siekanina, bitwa. [przypis edytorski]

8. bitwa pod Maratonem — stoczona w 490 p.n.e.; Ateńczycy pod dowództwem Miltiadesa rozbili w niej perską armię inwazyjną. [przypis edytorski]

9. bitwa pod Salaminą — stoczona w 480 p.n.e.; sprzymierzona flota grecka pokonała wówczas inwazyjną flotę perską, wykorzystując fakt, że wąska cieśnina między wyspą Salaminą a lądem stałym uniemożliwia Persom rozwinięcie szyku. [przypis edytorski]

10. wiek na wiek walą — w niektórych przedrukach błędnie: żyją. [przypis autorski]

11. bitwa pod Termopilami — stoczona w r. 480 p.n.e; wojska greckie przegrały, broniąc wąwozu zamykającego drogę do Aten; w ostatniej fazie bitwy Persom opierało się jedynie 300 Spartan. [przypis edytorski]

12. Kserkses (ok. 517 p.n.e.–465 p.n.e.) — władca (szachinszach) perski, zorganizował nieudaną kampanię wojenną przeciw Grekom. [przypis edytorski]

13. puklerz — rodzaj okrągłej tarczy. [przypis edytorski]

14. Delfy — miasto greckie u stóp Parnasu, sławne ze świątyni i z wyroczni. [przypis edytorski]

15. miast (daw.) — zamiast. [przypis edytorski]

16. Hades (mit. gr.) — kraina umarłych (starożytni Grecy nie znali podziału na niebo i piekło). [przypis edytorski]

17. Epaminondas (ok. 420 p.n.e.–362 p.n.e.) — wojskowy i polityk z Teb, kilkakrotnie pokonał Spartę. [przypis edytorski]

18. Pindar — ur. między 522 a 518 p.n.e., zm. między 443 a 438, poeta grecki, napisał wiele pieśni na cześć zwycięzców Olimpiad. [przypis edytorski]

19. efeb — tu: piękny młodzieniec (pierwotnie słowo to oznaczało mężczyznę w wieku 18-20 lat w trakcie obowiązkowej służby wojskowej). [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/przerwa-tetmajer-pochwala-dawnej-dzielnosci-greckiej

Tekst opracowany na podstawie: Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Wybór poezji, nakł. Gebethnera i Wolffa, Warszawa-Kraków 1897

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paweł Kozioł, Marta Niedziałkowska, Małgorzata Wrzesień.

Okładka na podstawie: archer10 (Dennis)@Flickr, CC BY-SA 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-05-22.