Tadeusz Boy-Żeleński

Pochwała wieku dojrzałego

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Pochwała wieku dojrzałego

Marzę często o tym wieku, 

Gdy Zwierzę ginie w człowieku; 

Gdy już żadna z ziemskich chuci 

Władzy ducha nie ukróci. 

Jak to musi być przyjemnie! 

Nic poza mną, wszystko we mnie: 

Zmysłów swoich gęstą pianę 

Zbierasz sobie jak śmietanę, 

I rzucasz (czy to nie prościej?) 

Na ekran Nieskończoności. 

Oczyszczony duch ulata 

W harmonijne kręgi świata, 

Dokoła człowiek spogląda, 

Nic nie pragnie, nic nie żąda, 

W ciągłej ekstazie na jawie 

Żyje się za bezcen prawie. 

A czas! tu dopiero zyski: 

Żaden ciała popęd niski 

Roboczego dnia nie kurczy, 

Nie zawadza w pracy twórczej; 

Z pokoju, mocą tajemną, 

Nie wygania cię w noc ciemną; 

Gdzież tam! z niebiańskim spokojem 

Siedzisz przy biureczku swojem, 

Huczy, dymi samowarek, 

Ty równiutko, jak zegarek, 

Zawsze z jednaką ochotą 

Nizasz myśli nitkę złotą, 

Uprawiasz swój interesik 

Pogodnie jak drugi Esik. 

Od czasu ducha narodzin 

Dzień podwoił liczbę godzin!  

A cóż dopiero w podróży! 

Żadna chwila się nie dłuży;  

Ląd, czy morze, ty bez przerwy  

Zawsze masz spokojne nerwy;  

Nie zachodzisz nigdy w głowę,  

Jak blisko miasto portowe; 

Nie stajesz calutki w pąsie  

Przy podejrzanym anonsie;  

Bez żadnej myśli ubocznej,  

Jak prosty świadek naoczny, 

Badasz sobie obce kraje,  

Zwyczaje i obyczaje,  

Oglądasz domy, ulice, 

Zwiedzasz śliczne okolice,  

Bez kłopotów, bez przykrości,  

Bez dwuznacznych znajomości: 

Nie zrozumie ta dzicz młoda, 

Co to za wściekła wygoda. 

Cóż to za przesąd, zaiste, 

Ba, urągowisko czyste, 

Ta niby prawda utarta, 

Że tylko młodość coś warta. 

Przypomnij sobie, człowieku, 

I czym ty byłeś w tym wieku? 

Ot, pędziwiatr, dureń młody, 

Ślepe narzędzie przyrody, 

Wszędzie gotowe po trosze 

Wściubić te swoje trzy grosze: 

W szaleństwie gorszy od źwirząt, 

Wprost już nie człowiek, lecz przyrząd! 

I co taki wie o świecie, 

O życiu, czy o kobiecie? 

Czy w tym pustym łbie się mieści, 

Co znaczy powab niewieści? 

Ta harmonia niesłychana, 

Po to od Boga jej dana, 

By iść przez świat niby święta, 

Uwielbiana i nietknięta, 

Obca wszelkim ziemskim szałom, 

Wieść ludzkość ku ideałom! 

Czy taki młokos to czuje, 

Czy zrozumie, uszanuje? 

On, co żyje jedną chętką: 

Dużo, byle jak i prędko. 

Inna rzecz, gdy już w nas cudnie 

Nieczystość wszelka wychłódnie. 

Wówczas, ach, wówczas dopiero, 

Wraz z tą najpiękniejszą erą, 

— Wielu z panów mi to przyzna — 

Żyć rozpoczyna mężczyzna: 

Gdy z płci swojej niewolnika 

Zmienia się w pana, w zwierzchnika; 

Gdy wolny od grubszych robót 

Duch zażywa pełni swobód. 

Czy zrozumie młoda głowa, 

Co to na przykład rozmowa? 

Gdy dwie płcie, zgoła odmienne, 

Wymieniają myśli cenne; 

Słowo z słowem igra, skrzy się, 

Fruwa jak piłka w tenisie, 

Czasem leciutko dotyka 

Misternego dwuznacznika, 

To paradoksem się mieni, 

To liczko wstydem spłomieni; 

Któż mistrzem w takiej rozmowie? 

Tylko dojrzali panowie. 

A młody? głupie to, płoche, 

Tylko pobrudzi pończochę, 

Bąka coś, pożal się Boże, 

To znów kwaśny, nie w humorze, 

Jedna myśl go ściga wszędzie: 

Będzie... z tego, czy nie będzie.  

Nigdym pojąć nie był w stanie,  

Jak to może bawić Panie.  

Słowem, nie przesadzę wcale:  

W podróży, czy w kryminale,  

Przy pracy, czy przy zabawie, 

W każdej sytuacji prawie,  

Czy przy politycznej misji,  

Czy w teatralnej komisji,  

Wiek dojrzały ma, bez blagi, 

Tak oczywiste przewagi, 

Że życzę wam, bracia mili, 

Byście go rychło dożyli. 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/slowka-zbior-pochwala-wieku-dojrzalego

Tekst opracowany na podstawie: Tadeusz Boy-Żeleński, Słówka: zbiór wierszy i piosenek, nakł. Księgarnia Polska B. Połonieckiego, Lwów; wyd. E. Wende, Warszawa 1913

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Dorota Kowalska, Marta Niedziałkowska.

Okładka na podstawie: Cyrk, Stanisław Osostowicz (1906-1939), domena publiczna

Plik wygenerowany dnia 2024-05-23.