Adam Mickiewicz

Zima miejska

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Zima miejska¹

Przeszły dżdże wiosny, zbiegło skwarne lato 

I przykre miastu jesienne potopy, 

Już bruk, ziębiącą obleczony szatą, 

Od stalnej Fryzów niekrzesany stopy². 

Więzieni słotą³ w domowej katuszy, 

Dziś na swobodne gdy wyjrzym powietrze, 

Londyński pojazd⁴ tarkotem⁵ nie głuszy 

Ani nas kręgi zbrojnymi⁶ rozetrze. 

Witaj narodom miejskim⁷ pora błoga! 

Już i Niemeńców, i sąsiednich Lechów⁸ 

Tu szuka ciżba⁹, tysiącami mnoga, 

Zbiegłych Dryjadom¹⁰ i Faunom¹¹ uśmiechów. 

Tu wszystko czerstwi¹², weseli, zachwyca, 

Czy ciągnę tchnienie, co się zimnem czyści, 

Czy na niebieski zmysł¹³ podniosę lica¹⁴, 

Czyli¹⁵ się śnieżnej przypatruję kiści¹⁶. 

Jedna z nich pływa w niepewnym żywiole, 

Druga ciężarem sporsza¹⁷ już osiadła; 

Tą wiatr poleciał stwardniałe kryć role 

Albo pobielić Wiliji¹⁸ źwierciadła¹⁹. 

Lecz kogo sioło²⁰ dzisiejsze uwięzi, 

Zmuszony widzieć łyse gór wiszary²¹, 

Grunt dziki, knieję nagimi gałęzi 

Nie silną²² zimne podźwignąć ciężary²³ 

Taki, gdy smutna ciągnie się minuta, 

Wreszcie zmieniony kraj porzuca z żalem 

I dając chętnie Cererę za Pluta²⁴, 

Pędzi wóz ku nam ciężarny metalem. 

Tu go przyjmują gościnne podwoje²⁵, 

Rzeźbą i farbą odziany przybytek, 

Tutaj rolnicze przepomina²⁶ znoje 

W pieszczonym gronie czarownych Charytek²⁷. 

Na wsi, zaledwie czarna noc rozrzednie, 

Każe wraz²⁸ Ceres wczesny witać ranek, 

Tu, chociaż słońce zajmie nieba średnie, 

Śpię atłasowych pod cieniem firanek. 

Lekkie nareszcie oblókłszy²⁹ nankiny³⁰, 

Modnej młodzieży przywoływam³¹ koło; 

Strojem poranne zbywamy godziny 

Albo rozmową bawim się wesołą. 

Ten w lśniący kryształ³² włożywszy oblicze, 

Wschodnim balsamem³³ złoty kędzior pieści; 

Drugi stambulskie oddycha gorycze³⁴, 

Lub pije z chińskich ziół ciągnione treści³⁵. 

A kiedy chwila dwunasta nadbieży, 

Wraz do śliskiego wstępuję powozu³⁶, 

Sobol lub rosmak³⁷ moje barki jeży 

I suto³⁸ zdobiąc, nie dopuszcza mrozu. 

Na sali orszak przywitam wybrany, 

Wszyscy siadają za biesiadnym stołem, 

W kolej szlą³⁹ pełne smaków porcelany 

I sztucznym⁴⁰ morzą⁴¹ apetyt żywiołem. 

Pijemy węgrzyn⁴², mocny setnym⁴³ latem, 

Wrą po kryształach koniaki i poncze⁴⁴; 

Płci⁴⁵ piękna gasi pragnienie muszkatem⁴⁶, 

Co dając rzeźwość, myśli nie zaplącze. 

A gdy się trunkiem zaiskrzą źrenice, 

Dowcipne, czułe wszystkim płyną słowa, 

Niejeden uwdzięk⁴⁷ zarumieni lice, 

Niejedna wzrokiem zapala się głowa. 

Nareszcie słońce zniżone zagasło, 

Rozsiewa mroki dobroczynna zima, 

Boginie dają do rozjazdu hasło, 

Zagrzmiały schody i już gości nie ma. 

Którzy są z szczęściem poufali ślepem, 

Pod twój znak idą, królu Faraonie⁴⁸. 

Lub zręczni lekkim wykręcać oszczepem⁴⁹, 

Pędzą po suknach wytoczone słonie⁵⁰. 

A gdy noc ciemne rozepnie zasłony 

I szklannym światłem⁵¹ błysną kamienice, 

Młodzież, dzień kończąc wesoło spędzony, 

Tysiączną sanią⁵² szlifuje ulice. 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. Zima miejska — wiersz ukazał się w „Tygodniku Wileńskim” 15 lipca 1818 roku; był to pierwszy opublikowany wiersz Mickiewicza. [przypis redakcyjny]

2. stalna Fryzów stopa — podkowa koni fryzyjskich. [przypis redakcyjny]

3. słota — długotrwały deszcz. [przypis edytorski]

4. londyński pojazd — angielska kareta. [przypis edytorski]

5. tarkot — dziś: terkot. [przypis edytorski]

6. kręgi zbrojnymi — okutymi kołami. [przypis redakcyjny]

7. narody miejskie — mieszkańcy miast. [przypis edytorski]

8. Niemeńcy, Lechowie — Litwini i Polacy. [przypis edytorski]

9. ciżba — wielka liczba stłoczonych ludzi; tłum. [przypis edytorski]

10. driada (mit.gr.) — nimfa leśna żyjąca w drzewie. [przypis edytorski]

11. faun (mit.rzym) — lubieżny bożek leśny. [przypis edytorski]

12. czerstwy — zdrowy, krzepki; czerstwić: przydawać zdrowia, siły. [przypis edytorski]

13. niebieski zmysł — niebo. [przypis edytorski]

14. lico — twarz. [przypis edytorski]

15. czyli — tu: czy; czy też. [przypis edytorski]

16. śnieżna kiść — płatek. [przypis redakcyjny]

17. sporszy — większy. [przypis edytorski]

18. Wilia — rzeka na Białorusi i Litwie, prawy dopływ Niemna, przepływa przez Wilno. [przypis edytorski]

19. źwierciadło — dziś: zwierciadło. [przypis edytorski]

20. sioło (daw.) — osiedle wiejskie. [przypis edytorski]

21. wiszar (poet.) — urwisko, przepaść. [przypis edytorski]

22. nie silną — nie mającą siły. [przypis edytorski]

23. zimne ciężary — obfity śnieg. [przypis redakcyjny]

24. dając (...) Cererę za Pluta — zamieniając zboże na pieniądze; Ceres, Cerera (mit.rzym): bogini płodności, rolnictwa i urodzaju; Plutos (mit.gr.): bóg bogactwa. [przypis redakcyjny]

25. podwoje — drzwi; zwykle: okazałe, dwuskrzydłowe. [przypis edytorski]

26. przepominać — tu: zapominać. [przypis redakcyjny]

27. Charytki — gr. Charyty, rzym. Gracje: boginie wdzięku, piękna i radości. [przypis edytorski]

28. wraz — tu: zaraz. [przypis edytorski]

29. oblec — założyć, ubrać. [przypis edytorski]

30. nankin — strój poranny; nazwa od materiału, z którego stroje takie wykonywano, produkowanego w Chinach, w mieście Nankin. [przypis redakcyjny]

31. przywoływam — dziś: przywołuję [przypis edytorski]

32. lśniący kryształ — lustro. [przypis edytorski]

33. wschodni balsam — pomada. [przypis edytorski]

34. stambulskie oddycha gorycze — pali tytoń. [przypis redakcyjny]

35. z chińskich ziół ciągnione treści — herbata. [przypis redakcyjny]

36. śliski powóz — sanie. [przypis edytorski]

37. Sobol lub rosmak — futro z soboli lub rosomaków. [przypis edytorski]

38. suto — obficie. [przypis edytorski]

39. szlą — ślą. [przypis edytorski]

40. sztuczny (daw.) — wyrafinowany, sporządzony według prawideł jakiejś sztuki. [przypis edytorski]

41. morzyć — uśmiercać, zabijać; tu: zaspokajać. [przypis edytorski]

42. węgrzyn (daw.) — słodkie wino węgierskie. [przypis edytorski]

43. setny (daw.) — znakomity, wyborny; węgrzyn mocny setnym latem: stuletnie, mocne wino. [przypis edytorski]

44. poncz — gorący napój alkoholowy przyrządzany z wina, araku, rumu lub innego alkoholu oraz z herbaty, soku cytrynowego, cukru i przypraw korzennych. [przypis edytorski]

45. płci (daw. M. lp.) — płeć. [przypis edytorski]

46. muszkat — a. muszkatel: słodkie, aromatyczne wino deserowe. [przypis edytorski]

47. uwdzięk — wdzięk. [przypis edytorski]

48. faraon — dawna gra w karty. [przypis edytorski]

49. lekki oszczep — tu: kij bilardowy. [przypis edytorski]

50. pędzą po suknach wytoczone słonie — w bilard grano kulami z kości słoniowej. [przypis edytorski]

51. szklannym światłem — światłem w szybach. [przypis edytorski]

52. tysiączną sanią — tysiącami sań. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/sonety-odeskie-zima-miejska

Tekst opracowany na podstawie: Adam Mickiewicz, Poezje. [T. 1], Wiersze młodzieńcze; Ballady; Grażyna, Krakowska Spółdz. Wydawnicza, Kraków [1919]

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Katarzyna Dąbek, Marta Niedziałkowska, Aleksandra Sekuła.

Okładka na podstawie: Turbo, Dominic's pics@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-05-23.