Bolesław Leśmian

Świdryga i Midryga

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Świdryga i Midryga

To nie konie tak cwałują i uszami strzygą¹, 

Jeno² tańczą dwaj opoje³ — Świdryga z Midrygą. 

A nie stęka tak stodoła pod cepów⁴ bijakiem⁵, 

Jak ta łąka, źgana stopą srożej niż kułakiem⁶! 

Zaskoczyła ich na słońcu Południca⁷ blada 

I Świdrydze, i Midrydze, i tańcowi rada. 

Zaglądała im do oczu chciwie, jak do żłobu⁸. 

«Który w tańcu mię⁹ wyhula, bom jedna¹⁰ dla obu?» — 

«Moja będzie — rzekł Świdryga — ta pierś i ta szyja!» — 

A Midryga pięścią przeczy: „Moja lub niczyja!» 

Ten ją porwał za dłoń jedną, a tamten za wtórą¹¹. 

«Musisz obu nam nastarczyć, skąpico–dziewczuro!» 

A ona im prosto w usta dyszy bez oddechu, 

A ona im prosto w oczy śmieje się bez śmiechu. 

I rozdwaja się po równu, rozszczepia się żwawo 

Na dwie dziewki, na siostrzane — na lewą i prawą. 

«Dosyć ciała dwoistego mamy tu na łące! 

Tańczże z nami południami, dopóki jarzące! 

Jedna dziewka rąk ma czworo i cztery ma łydy! 

Niech upoją nas do reszty twe słodkie bezwstydy!» 

Nasrożyli się do tańca, jak gdyby do boju — 

Przysporzyli kwiatom zgiełku, łące — niepokoju. 

Więc Świdryga pląsał z prawą, więc Midryga — z lewą, 

Ten obcasem kurz zamiatał, a tamten — cholewą. 

Na odsiebkę¹², na odkrętkę i znów na odwrotkę — 

Podeptali macierzankę¹³, błyszczkę¹⁴ i tymotkę¹⁵! 

Jeden wrzeszczał: «Konaj żywcem!», a drugi: «Wciornaści!¹⁶», 

Tańcowali aż do zdechu¹⁷ i aż do upaści! 

Aż poczuli, że dziewczyna życie w tańcu traci, 

I umarła jednocześnie we dwojej postaci. 

«Pochowajmy owo ciało nie bardzo samotne, 

Bo podwójne w tańcowaniu, a w śmierci dwukrotne. 

Pochowajmy na cmentarzu, gdzie za drzewem — drzewo, 

Zmówmy pacierz obopólny — za prawą i lewą». 

W dwóch ją trumnach ułożyli, ale w jednym grobie — 

A już huczy echo ziemne — tańczą trumny obie! 

Tańczą, ciałem nakarmione, syte i hulaszcze, 

Ukazując co raz w tańcu niedomkniętą paszczę. 

Tańczą, skaczą i wirują, klepką dzwonią w klepkę, 

Na odkrętkę, na odwrotkę i znów na odsiebkę! 

Aż się kręci razem z nimi śmierć w skocznych lamentach, 

Aż się wzdryga wnętrznościami przerażony cmentach¹⁸! 

Aż się w sobie zatraciło błędne tańca koło, 

Aż się stało popod¹⁹ ziemią huczno i wesoło! 

Aż zmąciły się rozumy Świdrydze-Midrydze, 

Jakby wicher je rozhulał na wiatraka śmidze²⁰! 

I rozwiała się w ich głowach ta wiedza pomglona²¹, 

Gdzie jest prawa strona świata, a gdzie lewa strona? 

W jakiej trumnie lewa dziewka, w jakiej prawa leży? 

I która z nich i do kogo po śmierci należy? 

Tak im w oczach opętanych świat się cały miga, 

Że nie wiedzą, kto Świdryga, a kto z nich Midryga? 

Jeno ujrzą otchłań śmierci czarną od ogromu: 

«A bądźcie tu, ludzie dobrzy, jak u siebie w domu! 

Jedna trumna dla jednego, dla drugiego — druga, 

W jednej wieczność prawym okiem, w drugiej lewym mruga!» 

Obłąkani nad przepaścią poklękali wzajem 

I na klęczkach zatańczyli tuż, tuż nad jej skrajem. 

Tańcowali na czworakach, tańcowali płazem²², 

Tak i nie tak — i na opak — razem i nie razem! 

Aż wwichrzeni w mrok dwóch trumien, jak dwa błędne wióry, 

Powpadali w otchłań śmierci nogami do góry! 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. strzyc uszami — nasłuchiwać. [przypis edytorski]

2. jeno (daw., gw.) — tylko. [przypis edytorski]

3. opój — pijak. [przypis edytorski]

4. cep — narzędzie do młócenia zboża. [przypis edytorski]

5. bijak — jeden z dwóch kijów, z których zbudowany był cep. [przypis edytorski]

6. kułak — mocno zaciśnięta dłoń; pięść. [przypis edytorski]

7. południca — złośliwy demon czyhający na swoje ofiary w letnie południe na polach i duszący je; przedstawiany pod postacią młodej kobiety a. staruchy w białej odzieży; wierzono, że południcami stawały się dusze kobiet zmarłych tuż przed, w trakcie lub tuż po ślubie. [przypis edytorski]

8. żłób — skrzynia, w której umieszcza się paszę dla koni lub bydła. [przypis edytorski]

9. mię (daw.) — mnie. [przypis edytorski]

10. bom jedna — dziś: bo jestem jedna. [przypis edytorski]

11. wtóry (daw.) — drugi. [przypis edytorski]

12. na odsiebkę — w przeciwną stronę niż zazwyczaj. [przypis edytorski]

13. macierzanka — roślina o drobnych liściach i kwiatach zebranych w główki, wykorzystywana w lecznictwie, przemyśle perfumeryjnym i spożywczym. [przypis edytorski]

14. błyszczka — gatunek motyla. [przypis edytorski]

15. tymotka — trawa o prostych źdźbłach, długich liściach i gęstym kwiatostanie. [przypis edytorski]

16. wciornaści! (gw.) — przekleństwo; wykrzyknienie wyrażające złość. [przypis edytorski]

17. zdech (daw.) — skonanie. [przypis edytorski]

18. cmentach (neol.) — cmentarz. [przypis edytorski]

19. popod (daw.) — pod. [przypis edytorski]

20. śmiga — tu: skrzydło wiatraka. [przypis edytorski]

21. pomglony — mglisty. [przypis edytorski]

22. płazem — tu: bokiem. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/swidryga-i-midryga

Tekst opracowany na podstawie: Bolesław Leśmian, Łąka, Wydawnictwo Mortkowicza, Warszawa, 1920

Wydawca: Fundacja Wolne Lektury

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Marianna Czabator, Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska.

Okładka na podstawie: Claude Monet, Île aux Fleurs near Vétheuil, domena publiczna

Plik wygenerowany dnia 2024-11-04.