Władysław Syrokomla

Grabarz

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Grabarz

Gawęda

W kościele trumna — słychać organy — 

I śpiew szpitalnych nędzarzy; 

A przy kościele grabarz wpół-pjany 

Wsparł się na rydlu i gwarzy: 

«Poczciwy rydel!... służy mi godnie, 

Kopie tu żwirek i kopie; 

Raz... dwa... trzy... cztery... przez dwa tygodnie 

Dwie jamy pańskie, dwie chłopie. 

I teraz umarł ktoś od waszeci¹, 

Tak mu sądzono — i basta! 

Zostawił żonę, zostawił dzieci, 

O biédna... biédna niewiasta!... 

Co tam niewiasta? póki odwyknie, 

Płacze i mówi pacierze, 

Potém... filozof!... jak człowiek łyknie, 

To zdrowiéj te rzeczy bierze. 

Na przykład... któś tam schodzi ze świata — 

Grabarz mu jamę otworzy; 

Mniéj jednym człekiem... zdaje się strata, 

A może zresztą niezgorzéj!? 

Człowiek stworzenie boskie rozumne, 

Już go nie pogrześć jak bydło; 

Szpital za dzwony, stolarz za trumnę, 

Za lampy, świéce, kadzidło, 

Ksiądz za msze święte, psalmy pokutne, 

Grabarz, że kopiąc się trudzi, — 

Każdy grosz weźmie... śmierć — prawo smutne, 

A z niéj pożytek dla ludzi!? 

Jeden cóś traci.... to drugi zyska; 

Bo wszyscy — boża drużyna, 

A tam pod ziemią... trupie kościska 

Gniją — zwyczajnie jak glina. 

Na trupie dziécka wąż się obwije, 

Mędrcom — szczur wlézie do ucha, 

I gniazdo złoży, i mózg mu wyje, 

W piersiach dziewicy — ropucha. 

E! łzy się kręcą... lecz nié ma rady, 

Nie tylko człeka, co z duszą, 

Lecz Pan Bóg stworzył płazy i gady. 

I oneż przecię jeść muszą. 

A potém z trupa korzysta bliźni, 

Bo zgnije trumna i koście, 

A od zgnilizny grunt się użyźni, 

I bujniéj trawa poroście. 

Czyż tylko trawa? — na złego grobie 

Rosną pokrzywy i chwasty, 

A dobry człowiek wyda po sobie 

Jagódkę, kwiatek krzewiasty. 

Lub piękne drzewko wyskoczy hożo, — 

Więc idzie korzyść koleją, 

Czasem tak bywa... cmentarz zaorzą, 

A na nim żyto posieją. 

I kupa kłosów urośnie z ziarka, 

Och! jak to słodko i ładnie! 

Na piersiach ojca, córka żniwiarka 

Mendel zbożowy nakładnie. 

To cóż, że cielsko zjedzą robaki? 

Kiedy grób chleba przymnaża, 

Boże mój, Boże! gdyby zgon taki 

Na przykład... dla mnie nędzarza! 

Na chwałę Twoją niech idzie Panie! 

Com ja wycierpiał za młodu, 

Teraz na starość w zdartéj sukmanie, 

Ginę od głodu i chłodu. 

Wczora tak słodko, tak miłosiernie, 

Cieszył mię pleban dobrodziéj: 

Że za łzy moje, za moje ciernie 

Pan Bóg mię niebem nagrodzi. 

Chcesz mię nagrodzić Ojcze światłości? 

Będę zapłacon obfito: — 

Niech z moich kości, dla potomności 

Wyrośnie kwiatek lub żyto». 

13 stycznia 1849

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. ktoś od waszeci — szlachcic. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/syrokomla-gawedy-grabarz

Tekst opracowany na podstawie: Władysław Syrokomla, Gawędy i rymy ulotne, Nakładem Księgarni pod firmą Zawadzkiego i Węckiego, Warszawa 1853.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Utwór powstał w ramach konkursu ,,Współpraca w dziedzinie dyplomacji publicznej 2013", realizowanego za pośrednictwem MSZ RP w roku 2013. Zezwala się na dowolne wykorzystanie utworu, pod warunkiem zachowania ww. informacji, w tym informacji o stosowanej licencji, o posiadaczach praw oraz o konkursie ,,Współpraca w dziedzinie dyplomacji publicznej 2013". Publikacja wyraża jedynie poglądy autora i nie może byc utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Aleksandra Sekuła.

Okładka na podstawie: cogdogblog@Flickr, CC BY-SA 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-05-23.