Władysław Syrokomla

Pocztylion

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Pocztylion

Gawęda gminna

— Tu piją i gwarzą, ty jeden w téj wrzawie, 

Wyglądasz jak jeniec w niewoli; — 

Weź czarkę, weź lulkę, siądź tutaj na ławie, 

I powiedz, co tobie tak boli¹? 

Ni dzwonek, ni trąbka, ni kraśne² dziewczęta, 

Nie mogą rozerwać twéj nudy³; 

Dwa lata tu żyjesz, a nikt nie pamięta 

Ażebyś był wesół jak wprzódy. 

— O! bo też mi gorzko, bo smutno mi wszędzie, 

Nie miło na świecie, nie miło; 

Daj czarkę! przy czarce odważniéj mi będzie, — 

Posłuchaj co mi się zdarzyło: 

Gdym przystał na pocztę, zbyt jeszczem był⁴ młody, 

Lecz dusza dość miała swéj mocy; 

Nie znało się wprawdzie wygody, swobody, 

Nie było ni święta, ni nocy. 

Od ranka do zmroku, od zmroku do ranka, 

Woziłem pakiety i pany, — 

Dostałem złotówkę; o! wtedy hulanka, 

Wesoły i syt, i pijany! 

Zwodziłem dziewczęta, skarbiłem przyjaciół, 

Z pisarzem jak z równym i kwita; 

I konie mię znały, jak gwizdnął, jak zaciął, — 

Rwą moje siwaki z kopyta. 

Wesoło wieźć pocztę! zatrąbię na moście: 

Tu kogoś się spędzi, tam spotka, 

Tu wiozę panicza, tu młode imoście, 

O! wtedy pewniutka dwuzłótka! 

Lecz serce me jednéj oddałem dziewczynie, — 

Mieszkała w wioseczce o milę. 

Bywało wracając nigdy się nie minie, 

Choć krótką przepędzę z nią chwilę. 

Raz woła mię pisarz, w północnéj cóś porze, 

Budzę się natychmiast, przychodzę, — 

A była to zima, mróz tęgi na dworze, 

Zawieja, sumioty⁵ na drodze. 

«Powieziesz sztafetę!» — «Oj licho przywiodło!» — 

Tak sobie odchodząc mruczałem. 

Za pakiet, za trąbkę, za konia, za siodło, 

I w moment puściłem się czwałem. — 

A tutaj wiatr świszcze, śnieg kręci i ciemno, 

A przytém okrutne bezdroże; 

Dwa słupy wiorstowe mignęły przede mną, 

Podjeżdżam pod trzeci — o Boże! 

Wśród wichru poświstów, głos z płaczem zmieszany, 

W bok drogi gdzieś woła pomocy; 

Myśl piérwsza — pomogę! któś pewno zbłąkany, 

Brnie w śniegu i zginie wśród nocy. 

Zwróciłem już konia — wtém jakby mi zda się 

Któś szepnął: «a tobież co po tém? 

Ej lepiéj godzinkę zyskawszy na czasie, 

Odwiedzić twą dziéwę z powrótem⁶». 

Strach serce ogarnął, zaledwiem mógł dyszeć, 

Pot zamarzł kroplami nad czołem; 

Jam w trąbkę uderzył, by jęków nie słyszeć, 

I daléj siwego zaciąłem. 

Wracałem o świcie — trzy wiorsty od domu, 

Strach znowu ogarnął mię skryty; 

Duch zamarł, a serce szepcąc po kryjomu, 

Stukało jak dzwonek rozbity. 

Przy słupie koń czmychnął — zjeżyła się grzywa 

Na drodze, pod płachtą powiewną, 

Pod warstwą sumiotu — kobiéta nieżywa, 

Skostniała, bezwładna jak drewno. 

Strząsnąłem płat śniegu na białéj jéj szacie, 

I trupa wywlokłem na drogę; 

Otarłem śnieg z lica — to była... ach! bracie 

Daj czarkę, dokończyć nie mogę — 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. co tobie (...) boli (reg.) — co cię boli; co ci dolega. [przypis edytorski]

2. kraśny — piękny. [przypis edytorski]

3. nuda — tu: znużenie, niechęć do rozrywek, melancholia. [przypis edytorski]

4. jeszczem był — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika: jeszcze byłem. [przypis edytorski]

5. sumiot — zaspa; kupa śniegu nawianego (zmiecionego) przez wiatr. [przypis edytorski]

6. z powrótem — dziś: z powrotem. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/syrokomla-gawedy-pocztylion

Tekst opracowany na podstawie: Władysław Syrokomla, Gawędy i rymy ulotne, Nakładem Księgarni pod firmą Zawadzkiego i Węckiego, Warszawa 1853.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Utwór powstał w ramach konkursu ,,Współpraca w dziedzinie dyplomacji publicznej 2013", realizowanego za pośrednictwem MSZ RP w roku 2013. Zezwala się na dowolne wykorzystanie utworu, pod warunkiem zachowania ww. informacji, w tym informacji o stosowanej licencji, o posiadaczach praw oraz o konkursie ,,Współpraca w dziedzinie dyplomacji publicznej 2013". Publikacja wyraża jedynie poglądy autora i nie może byc utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Wojciech Kotwica, Aleksandra Sekuła.

Okładka na podstawie: grassrootsgroundswell@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-05-23.