Władysław Syrokomla

Muzyka

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Muzyka

Wspomnienie

Kto z was pamięta dobrzy towarzysze 

Ten wieczór dawno przed rokiem, 

Ten gwar zabawy, a potem zacisze, 

I tony brzmienne urokiem? 

Jam zapamiętał, bom czule był tknięty — 

Znacie me zimne oblicze, 

U mnie tak rzadki dzisiaj zapał święty, 

Że wszystkie chwile policzę. 

— A byłoż czego kwilić? o nie było zgoła, 

Muzyka sobie niezła, skoczna i wesoła; 

Ale od tych drobnostek już bywać w zachwycie, 

Szukać wrażenia w lekkim muzycznym utworze? 

Czy to moda? duch wieku?... czy to przyzwoicie? 

Chyba że lepszych rzeczy nie słyszałeś może. 

— Ej! cóż poradzić z kapryśnym szałem, 

I z fantastyczną myślą zuchwałą? 

Już na koncertach nie raz drzémałem, 

Lub tonem znawcy — wołałem brawo! 

Lecz znowu nie raz rwały mi duszę, 

W echu niemnowém trąbki pastusze, 

Nie raz od tonów skrzypiec i fleta 

Lałem gorące łzy jak kobiéta. — 

Zimny rozumie, bierz mię we władzę! 

Kiedyż kaprysom ducha zaradzę? 

Dziwaczna myśli! podetnij skrzydeł, 

Serce niekarne! pilnuj prawideł, 

Dość kobiécémi płakać oczyma, 

Czyż na wrażenia teorii nié ma? 

A jednak — miło czasem przedstawić na oczy, 

Ot jedną chwilę szału — ten wieczór uroczy, 

Gdym wbrew teorii — płakał... ej te łzy wieśniacze, 

Biédny kto niémi płacze — szczęśliwy kto płacze. — 

W pokoju na pół ciemno, tylko gdzieś z daleka. 

Płynie światło i tony — czy to szelest drzewa, 

Czy gdzie w dali pluchoce rozhukana rzeka? 

Nie — to muzyka rzewna swój urok rozlewa. 

Zwycięskie skrzypce leją dźwięk naczelny, 

Flet miękkie trele wyprowadza rzewnie, 

A bas grzmotliwy gdyby¹ rycerz dzielny, 

Sprawia² swe wojsko błądzące niepewnie. 

Nagle cały gwar się przetnie — 

Flet przemaga i głuszy, 

I piosenka z głosem fletnie, 

Poleciała do duszy: 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

1.

«W ojczyźnie mojéj pustynie i skały, 

Ziemia niepłodna, a chruściane domy, 

We dnie nam skwarzą słoneczne upały, 

A w nocy straszą pioruny i gromy. 

W piasczystych zaspach kwiatka nie obaczę, 

Piosnka słowicza ucha nie popieści, 

Sam tylko potok gwałtowny szeleści, 

I skalny orzeł na urwisku kraka; 

Lecz miłe burze i śnieżne zamiecie, 

Miły ojczysty grom i błyskawice, 

Świat ten széroki i pięknie na świecie, 

Lecz nié ma ziémi nad moją ziemicę». 

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

2.

«Byłem w bogatych Germanów ojczyźnie, 

Tam lud przemyślny gospodarzy dzielnie, 

Tam pełno życia i ludno, i żyźnie, 

Tam i zbytkowe kwitną rękodzielnie, — 

Széroki handel, szybkie parowozy, 

I murowane mieszkania człowiecze, 

A u nas w górach chyba wilk się wlecze, 

Lub się wałęsa pastérz przez wąwozy — 

Lecz w moim kraju nic serca nie gniecie, 

Wolniejszy oddech, swobodniejsze lice, 

Świat ten széroki i pięknie na świecie, 

Lecz nié ma ziemi, nad moją ziemicę». 

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

3.

«Szedłem do Rzymu — ej włoski mieszkańcze 

Błogosław twoję ziemię starożytną! 

Gdzie dojrzewają złote pomarańcze, 

Gdzie rodzi wino i wawrzyny kwitną; 

Tam niebo pełne dziewiczego blasku, 

A w moim kraju prawie nié ma lata, 

Tam jeno rodzi sosna karłowata, 

I dziki porost ściele się na piasku. — 

Mój kraj nieżyzny, a jednak czy wiécie? 

Nigdzie się tyle szczęściem nie nasycę — 

Świat ten széroki i pięknie na świecie; 

Lecz nié ma ziemi nad moją ziemicę» — 

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

4.

«Kraju mój, kraju! czego ja łzy ronię 

Za dzikiem niebem, za pustkowiem naszém? 

Czemu w bogatéj i kwitnącéj stronie 

Tęsknię za moim chruścianym szałaszem³? 

Czemu świst wichru naszego wygnańczy 

Wolę niż nutę słowika miłośną? 

Czemu mi lepiéj pod borową sosną 

Niż w gajach mirtu albo pomarańczy? 

Czemu przenoszę prostéj wioski dziécię 

Nad czarnooką hiszpańską dziewicę? 

Świat ten széroki i pięknie na świecie, 

Lecz nié ma ziemi nad moją ziemicę...» 

I wtem śpiéwak tony przetnie, 

Silném graniem zagłuszy, 

Bo i na cóż głosem fletnie⁴, 

Zwabiać smutek do duszy? 

On usłyszał szmer z daleka — 

Szepcą starzy i młodzi: 

— «Tu zabawy każdy czeka, 

A on trele — wywodzi». 

*

Sza! cóś huczy, pieje, brzęczy, 

Ton za tonem bratnio dąży, 

Szybkiéj polki takt młodzieńczy 

Wirem, wirem szybko krąży... 

Skacz szczęśliwcze! ruch tak świéży, 

Chmury, chmurki giną z czoła, 

Niech ci wirem w serce bieży — 

Nuta skoczna i wesoła, 

Gdy pierś tętni, — wzrok się żarzy, 

Gdy harmonia złudzeń doda, 

Choć na chwilę człek pomarzy — 

Że jest miłość, szczęście, zgoda. 

*

Ucichło... flet słodki czarodziéj na nowo 

Rozpoczął świegotać urwiście i krótko, 

Walc rzewny załechtał i krąży nad głową, 

I o coś się pyta u duszy słodziutko — 

Wnet struny gruchnęły i śmielsze już tony, 

Jak miła odpowiedź tak rzeźwo się toczą, 

O biédny mój duchu zginiony, zginiony, — 

I żyć, i umiérać w tym wirze ochoczo. 

*

Miło, wdzięcznie, chórem wrzasło, 

Bas rycerski wydał hasło, 

Krew zadrgała, ogniem pała, 

Ha! to mazur nasz. — 

Stary mazur, król omamień, 

On poruszy zimny kamień, 

Duch się wzrusza, hula dusza, 

Płomienieje twarz! 

Ho! mazurze! graj mi w serce! 

Otom, oto przy tancerce, 

Żwawy, gracki, tan sarmacki 

Niech mi otrze rdzę; — 

Lecz co słyszę, jęk tu rośnie, 

Ha! i mazur gra żałośnie, 

Ton uroczy, lecz na oczy 

Gwałtem ciśnie łzę... 

*

I łza ta nieprędko spłynęła, 

Nieprędko otarło się oko, 

Bo muzyka duszę ujęła, 

I niosła wysoko, wysoko, — 

Z nią szepce, raduje się, kwili, 

Na skrzydłach pod niebem migota; 

I serce uczuło w téj chwili, 

Że jeszcze nie całkiem sierota; 

Na oczach cóś rzewno zadrgało, 

I święta polała się rosa, 

Wspomnienie z westchnieniem się zlało, 

I poszło poigrać w niebiosa. 

Ta cisza, to światło, to ciemno, 

To niebo, gdzie było tak błogo, 

Nie już to w krainie téj ze mną 

Nie było nikogo, nikogo?... 

*

Krótka biesiada sercu... minęła jak we śnie, 

Harmonia umilkła, duch upadł na ziemię, 

O twardą rzeczywistość zawadził boleśnie, 

Ale serce ocknione nieprędko zadrzemie. — 

Cześć tobie szumny gwarze, cześć nocna pomroko, 

Nikt nie widział, nie słyszał, co się we mnie budzi; 

Uspokoiłem serce i otarłem oko, 

I już w masce drewnianéj przyszedłem do ludzi. — 

1847

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. gdyby — tu: jakby, jak gdyby. [przypis edytorski]

2. sprawiać — tu: przygotowywać; ustawiać. [przypis edytorski]

3. szałasz — dziś popr. szałas. [przypis edytorski]

4. głosem fletnie (daw.) — z popr. dziś formą D.lp: głosem fletni. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/syrokomla-rymy-ulotne-muzyka

Tekst opracowany na podstawie: Władysław Syrokomla, Gawędy i rymy ulotne, Nakładem Księgarni pod firmą Zawadzkiego i Węckiego, Warszawa 1853.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Utwór powstał w ramach konkursu "Współpraca w dziedzinie dyplomacji publicznej 2013", realizowanego za pośrednictwem MSZ RP w roku 2013. Zezwala się na dowolne wykorzystanie utworu, pod warunkiem zachowania ww. informacji, w tym informacji o stosowanej licencji, o posiadaczach praw oraz o konkursie "Współpraca w dziedzinie dyplomacji publicznej 2013". Publikacja wyraża jedynie poglądy autora i nie może byc utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Wojciech Kotwica, Aleksandra Sekuła.

Okładka na podstawie: \u7adc\u6b21 ryuuji@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-05-22.