Władysław Syrokomla

Pogrzeb młodego rolnika

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Pogrzeb młodego rolnika

Sielanka

Wczora, młody łazarzu¹, śledząc wzrok twój pilno, 

I słysząc w zeschłych piersiach muzykę mogilną, 

Tętno co słabo kołata... 

Kłamałem twéj rodzinie i tobie, i sobie: 

Że cię ręka lekarza podźwignie w chorobie, 

Że jeszcze wrócisz do świata. 

Dzisiaj — w jodłowéj trumnie leży trup młodzieńczy, 

Matka upadłszy na twarz, żałościwie jęczy, 

Głową o trumnę uderza; 

Na ławie cudzy ludzie wzdychają przy czarce, 

Wzdycha ojciec, że stracił pomoc w gospodarce, 

A dzwonnik śpiéwa z psałterza. 

Promień rannéj jutrzeńki do chaty się wciska, 

I jakby dla źniewagi, dla urągowiska, 

Twarz trupią oświeca jaśnie — 

Stosowniejsza dla ciebie, o biédny młodzianie! 

Lampa, co krwią migoce na sczerniałéj ścianie, 

Buchnie... to znowu przygaśnie... 

Biją w dzwonek cerkiewny... to już hasło znaczy, 

Że skończona przy grobie robota kopaczy, 

Już robak czeka w mogile! 

Już przychodzi ksiądz z krzyżem... o zaczekaj księże! 

Nim ojciec czarnych wołów do wozu nie wprzęże, 

Zostaw nam gościa przez chwilę... 

Zakołatała wieko wierna ręka cieśli, 

Wóz słomą potrząsnęli i trumnę wynieśli, 

Karawan chatę wymija — 

Z żółtemi gromnicami, w uroczystéj parze, 

Śpiewając podchmieleni idą gospodarze, 

Płacz niewiast niebo przebija. 

Nawet wójt, choć twarz jego tak groźna i dzika, 

Uszanował pokłonem trumnę nieboszczyka, 

Młodzieńcze! straszno ci w grobie? 

W obumarłych źrzenicach łza ci pewno stoi, 

Żal sercu rzucać wioskę, gdzie cudzy i swoi, 

Tak rzewnie płaczą po tobie?! 

A jednak ja przechodzień, co patrzę z daleka. 

Czuję jak się krew moja pod sercem zapieka, 

Jak mię pot zimny opływa; — 

To nie po tobie płaczą — o! im tylko szkoda 

Że zaskrzepła na zawsze twoja ręka młoda, 

Do sianokosu i żniwa. 

Bo twa ręka z siekierą była oswojona, 

Bo już sochę dźwigały twe młode ramiona, 

Już zdobywałeś kęs chleba! 

Cóż za dziw, że rodzina, że wójt nawet czuły? 

Bo się twoje ramiona z zaprzęgu wyzuły... 

To żal nie taki, jak trzeba!... 

Idzie młoda żniwiarka z zakwieconą głową... 

Może westchnie... wyleje łezkę ukradkową, 

Święte współczucie obudzi — 

Gdzie tam?? póki zaręczyn nie zapiją starzy, 

Żadne się młode dziewczę kochać nie odważy — 

Płakać po chłopcu... wstyd ludzi. 

Ostróżna²!... gdyby świat ten nie był zimnym tyle, 

Smutno by ci tak młodo zakostnieć w mogile, 

Nie chciałbyś rzucać nas może; 

Cierpiałbyś — jakbyć serce na połowę darto³, 

Ale teraz poznawszy, że i żyć nie warto, 

Pokochasz grób twój nieboże! 

Przy mogile gromadki zbierają się tłumne — 

Słychać, jak garści piasku uderzają w trumnę, 

Już spoczął w ziemi syn kmieci; 

I kłodę położyli na jego kurhanie, 

I dzwonek ostateczne zagrał pożegnanie: 

Niech wieczna światłość mu świeci! 

Wieczorem wy umarli niekiedy umiecie, 

Wziąwszy postać upiora, błąkać się po świecie, 

Odwiedzać rodzinne sioła — 

I u lubego okna podsłuchiwać z cicha, 

Czy rodzina pamięta, czy kochanka wzdycha, 

Czy kto twe imię zawoła. 

Nie chodź młody upiorze, do lubéj, do braci,  

Bo ci się twa ciekawość boleśnie odpłaci! 

Za miesiąc — obaczysz pono⁴ 

Grób twój w zielsku, a imię w niepamięci ludzi, 

Śpij twardo, nim cię Pan Bóg ze snu nie rozbudzi, 

Zapomnij przeszłość minioną! 

10 sierpnia 1851

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. łazarz — tu: zmarły; od imienia postaci biblijnej, a nast. świętego kościoła chrześcijańskiego, Łazarza z Betanii, brata Marii i Marty, uczennic Chrystusa, który wg Ewangelii wskrzesił Łazarza z martwych na usilne prośby sióstr. [przypis edytorski]

2. ostróżny — dziś: ostrożny. [przypis edytorski]

3. jakbyć serce na połowę darto — jakby ci rozdzierano serce na pół. [przypis edytorski]

4. pono — podobno, prawdopodobnie. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/syrokomla-rymy-ulotne-pogrzeb-mlodego-rolnika

Tekst opracowany na podstawie: Władysław Syrokomla, Gawędy i rymy ulotne, Nakładem Księgarni pod firmą Zawadzkiego i Węckiego, Warszawa 1853.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Utwór powstał w ramach konkursu ,,Współpraca w dziedzinie dyplomacji publicznej 2013", realizowanego za pośrednictwem MSZ RP w roku 2013. Zezwala się na dowolne wykorzystanie utworu, pod warunkiem zachowania ww. informacji, w tym informacji o stosowanej licencji, o posiadaczach praw oraz o konkursie ,,Współpraca w dziedzinie dyplomacji publicznej 2013". Publikacja wyraża jedynie poglądy autora i nie może byc utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Wojciech Kotwica, Aleksandra Sekuła.

Okładka na podstawie: GS-Bob@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-05-23.