Władysław Szlengel

Dajcie mi spokój

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Dajcie mi spokój

Stój, przyjacielu — 

gdy chcesz powiedzieć, 

co mnie tu czeka. 

Dajcie mi spokój — 

ja nie chcę wiedzieć, 

nie jestem ciekaw! 

Nie znoś mi wieści 

z tajnych gazetek, 

a zwłaszcza 

nie znoś mi wieści 

gumowych panów 

w oślizgłych płaszczach. 

Ani tych, co wiedzą, 

ani tych, co znają, 

ani tych, co słyszeli, 

co w warsztacie gadają. 

Dat mi nie dawaj, 

nie szeptaj na boku, 

nie jestem ciekaw, 

dajcie mi spokój! 

O co ci chodzi, 

czego ci szkoda, 

co jeszcze pragniesz 

zdążyć i dodać? 

Jeszcze ci życia 

chęć nie osłabła, 

boisz się, że nas 

poślą do diabła...  

Kto ty jesteś? Żyd. 

10 milionów Żydów 

pije whisky co dnia 

i liże ice krem soda¹ 

w USA. 

I piją sok grejpfrutów 

przed lunchem i rano. 

Szkoda ci Żydów? 

Zostaną!... 

Nie Żydzi zalęknieni, 

Żydzi chorzy i drżący, 

ale Żydzi stadionów, 

Żydzi śpiewający — 

Dajcie mi spokój, 

po co te szepty, 

ten optymista, 

ten znowu sceptyk, 

o co te targi, 

O kim tu mowa? 

Bujda, panowie — 

do góry głowa, 

Tomasz Mann² pisze nową powieść, 

Chaplin³ kręci i znów będzie pierwszy, 

Tuwim⁴ w Rio znalazł pustkowie 

i wyda tom wierszy, 

Huberman⁵ stroi skrzypce, 

z wydętą kpiąco wargą 

próbuje sonatinę⁶ 

non troppo⁷ i largo⁸, 

Einstein⁹ jest bezpieczny, 

przeżuwa w cichości 

raz jeszcze słuszność 

teorii względności. 

Feuchtwanger¹⁰, owszem — w sercu Żyda 

dzieli się naszą troską, 

ale przeżyje, panowie, i wyda 

znów Wojnę żydowską. 

Lopek Krukowski¹¹ — kuzyn Mlińczyka¹², 

jest w USA. 

Pomyślcie, panowie — krótko: Wells¹³ 

i ja — — — — — — — 

Czego wam szkoda? 

100 porządkowych? 

facetów z gminy¹⁴? 

Cóż to za głowy? 

Czego żałować, 

czego tu skąpić. 

Al Capone¹⁵ żyje, 

już on ich zastąpi. 

Pomyśl przez chwilę, 

przyjrzyj się z bliska, 

co świat tu traci 

albo co zyska. 

A ty tracisz noce, 

ssiesz język suchy, 

szukasz na szpaltach 

nowej otuchy — 

Miętosisz w ręku  

gazetek szmaty, 

żujesz jak krowa 

komunikaty. 

Pomyśl króciutko 

w takiej godzinie, 

Tolek Słonimski¹⁶ 

siedzi w Londynie. 

Czego się błąkasz? 

i stękasz w kącie, 

co też się dzieje 

na wschodnim froncie, 

Algier i Tunis, 

Tulon — Maroko —¹⁷ 

a ja to wszystko 

to mam głęboko. 

Ja się pocieszam, 

że został geniusz. 

Film Walt Disneja¹⁸ 

aere perennius¹⁹. 

Nic mi nie donoś, 

za rękaw nie chwytaj, 

nie mów na ucho, 

nic mi nie czytaj, 

że od pierwszego, 

że znów Treblinki²⁰. 

Wódka jest dobra. 

Ciepłe dziewczynki. 

Jak ci się życie 

wyda za krótkie, 

przyjdź, przyjacielu, 

weź mnie na wódkę. 

Żonkę przyprowadź 

cudzą lub swoją, 

niech się kieliszki 

dwoją i troją — 

Ja komunikat 

dam ci wspaniały, 

rymem i rytmem 

przetkany cały. 

Pijmy za zdrowie 

Julka Tuwima,  

dobrze, że w Rio 

i że przetrzyma. 

Pijmy za zdrowie 

Wellsa i Lopka 

i dajcie mi spokój. 

Kropka. 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. ice krem soda (z ang.) — deser lodowy z wodą sodową a. z napojem gazowanym. [przypis edytorski]

2. Mann, Tomasz (1875–1955) — niemiecki prozaik, laureat Nagrody Nobla w roku 1929, autor m. in powieści Czarodziejska góra (1924) i Doktor Faustus (1947). [przypis edytorski]

3. Chaplin, Charlie — właśc. Charles Spencer Chaplin, (1889–1977), aktor komiczny i reżyser, gwiazda kina niemego. Urodzony w Londynie, karierę zrobił w USA. Stworzył postać trampa Charliego, biedaka o złotym sercu, wyposażonego w melonik, muszkę i laseczkę. W filmie Dyktator (1940) parodiował Adolfa Hitlera. [przypis edytorski]

4. Tuwim, Julian (1894–1953) — polski poeta, pisarz, satyryk, tłumacz poezji ros., fr. i niem. W dwudziestoleciu międzywojennym był jedną z najpopularniejszych postaci świata literackiego; współzałożyciel kabaretu Pikador i grupy poetyckiej Skamander, blisko związany z „Wiadomościami Literackimi”. W latach 1939–1936 na emigracji, m. in. w Rio de Janeiro. [przypis edytorski]

5. Huberman, Bronisław (1882–1947) — skrzypek-wirtuoz i pedagog muzyczny pochodzenia żydowskiego. [przypis edytorski]

6. sonatina — krótki, dwu- lub trzyczęściowy utwór muzyczny. [przypis edytorski]

7. non troppo (wł.) — nie zanadto (określenie uszczegóławiające tempo muzyczne). [przypis edytorski]

8. largo (wł.) — szeroko (określenie powolnego tempa muzycznego). [przypis edytorski]

9. Einstein, Albert (1879–1955) — urodzony w Niemczech fizyk-teoretyk pochodzenia żydowskiego, autor teorii względności (szczególna teoria względności, wraz ze słynnym równaniem E=mc2, ustalającym równoważność między masą a energią powstała w 1905 roku, ogólna teoria względności, stanowiąca teorię grawitacji, opublikowana została w 1916 roku). [przypis edytorski]

10. Feuchtwanger, Lion — właśc. Jakub Arje (1884–1958), autor m.in. powieści Żyd Süß (1925), na podstawie której Veit Harlan nakręcił propagandowy, a niezgodny z jej wymową film, oraz Wojny żydowskiej (1932), której jednym z bohaterów jest Józef Flawiusz. [przypis edytorski]

11. Krukowski, Kazimierz (1901–1984) — aktor kabaretowy, rewiowy i filmowy pochodzenia żydowskiego; używał pseudonimu „Lopek”. [przypis edytorski]

12. Majer Mlińczyk — postać Żyda z getta, w którą wcielał się Władysław Szlengel w swoich występach kabaretowych. [przypis edytorski]

13. Wells, Herbert George (1866–1946) — pisarz, klasyk fantastyki naukowej, autor m. in. Wojny światów, Wehikułu czasu i Wyspy doktora Moreau. [przypis edytorski]

14. Gmina — potoczne określenie Rady Żydowskiej, reprezentującej mieszkańców getta przed władzami okupacyjnymi. [przypis edytorski]

15. Al Capone — właśc. Alphonse Gabriel Capone, pseudoonim Scarface (1899–1947) amerykański gangster pochodzenia włoskiego, działający w Chicago. [przypis edytorski]

16. Słonimski, Antoni (1895–1976) — poeta, felietonista i humorysta pochodzenia żydowskiego, członek grupy literackiej „Skamander”, w czasie wojny na emigracji w Paryżu i w Londynie, po wojnie działał w Związku Literatów Polskich i w opozycji. [przypis edytorski]

17. Algier i Tunis, Tulon — Maroko — — aluzje do działań wojennych w Afryce. [przypis edytorski]

18. Disney, Walt (1901–1966) — amerykański animator, reżyser i producent filmowy, założyciel istniejącego do dziś studia filmowego. [przypis edytorski]

19. aere perennius (łac.) — trwalszy od spiżu (Horacy, Pieśń III, 30). [przypis edytorski]

20. Treblinka — obóz zagłady funkcjonujące w okresie od lipca 1942 roku do listopada 1943 roku w pobliżu wsi Treblinka w obecnym województwie mazowieckim; kierowano do niego Żydów z polskich gett w ramach akcji zagłady Żydów noszącej kryptonim Reinhardt; w obozie funkcjonowały komory gazowe. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/szlengel-dajcie-mi-spokoj/

Tekst opracowany na podstawie: Władysław Szlengel, Co czytałem umarłym, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1979.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Publikacja sfinansowana ze środków pozostałych ze zbiórek, które nie zakończyły się sukcesem.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Aleksandra Kopeć, Paweł Kozioł, Agnieszka Tulicka.

Okładka na podstawie: Georgie Pauwels@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-05-23.