Władysław Szlengel

Kartka z dziennika „akcji”

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Kartka z dziennika „akcji”

10 sierpnia¹

Dziś widziałem Janusza Korczaka², 

Jak szedł z dziećmi w ostatnim pochodzie, 

A dzieci były czyściutko ubrane, 

Jak na spacer niedzielny w ogrodzie. 

Nosiły czyste fartuszki świąteczne, 

Które dzisiaj już można dobrudzić; 

Piątkami Dom Sierot szedł miastem, 

Knieją tropionych ludzi.  

Miasto miało twarz przerażoną, 

Masyw dziwnie odarty i goły, 

Patrzyły w ulicę puste okna, 

Jak martwe oczodoły. 

Czasem krzyk jak ptak zabłąkany 

Był podzwonnym śmierci bez racji, 

Apatyczni jeździli rikszami 

Panowie sytuacji. 

Czasem tupot i szurgot, i cisza, 

Ktoś w przelocie rozmowę miał śpieszną, 

Przerażony i niemy w modlitwie 

Stał kościół ulicy Leszno. 

A tu dzieci piątkami — spokojnie, 

Nikt nie ciągnął nikogo z szeregu, 

To sieroty — nikt stawek nie wtykał 

W dłonie granatowych kolegów. 

Interwencji na placu nie było, 

Nikt Szmerlingowi³ w ucho nie dyszał, 

Nikt zegarków w rodzinie nie zbierał 

Dla spijaczonego Łotysza. 

Janusz Korczak szedł prosto na przedzie 

Z gołą głową — z oczami bez lęku, 

Za kieszeń trzymało go dziecko, 

Dwoje małych sam trzymał na ręku. 

Ktoś doleciał — papier miał w dłoni, 

Coś tłumaczył i wrzeszczał nerwowo, 

— Pan może wrócić... jest kartka od Brandta⁴, 

Korczak niemo potrząsnął głową. 

Nawet wiele im nie tłumaczył,  

Tym, co przyszli z łaską niemiecką, 

Jakże włożyć w te głowy bezduszne, 

Co znaczy samo zostawić dziecko... 

Tyle lat... w tej wędrówce upartej, 

By w dłoń dziecka kulę dać słońca,  

Jakże teraz zostawić strwożone, 

Pójdzie z nimi... dalej... do końca... 

Potem myślał o królu Maciusiu, 

Że mu los tej przygody poskąpił. 

Król Maciuś na wyspie wśród dzikich 

Też inaczej by nie postąpił. 

Dzieci właśnie szły do wagonów 

Jak na wycieczkę podmiejską w Lagbomer⁵, 

A ten mały z tą miną zuchwałą 

Czuł się dzisiaj zupełnie jak Szomer⁶. 

Pomyślałem w tej chwili zwyczajnej, 

Dla Europy nic przecież niewartej, 

Że on dla nas w historię w tej chwili 

Najpiękniejszą wpisuje tu kartę. 

Że w tej wojnie żydowskiej, haniebnej, 

W bezmiarze hańby, w tumulcie bez rady, 

W tej walce o życie za wszystko, 

W tym odmęcie przekupstwa i zdrady, 

Na tym froncie, gdzie śmierć nie osławia, 

W tym koszmarnym tańcu śród nocy, 

Był jedynym dumnym żołnierzem — 

Janusz Korczak, opiekun sieroty. 

Czy słyszycie, sąsiedzi zza murka, 

Co na śmierć naszą patrzycie przez kratę? 

Janusz Korczak umarł, abyśmy 

Mieli także swe Westerplatte⁷. 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. 10 sierpnia — data powstania wiersza; Korczak udał się do Treblinki z pozostającymi pod jego opieką sierotami prawdopodobnie 5 sierpnia 1942 roku. [przypis edytorski]

2. Korczak, Janusz — właśc. Henryk Goldszmit (1878 a. 1879–1942), lekarz, pedagog, autor książek dla dzieci (Król Maciuś Pierwszy, Kajtuś czarodziej) oraz o ich wychowaniu (Prawo dziecka do szacunku). Twórca demokratycznego systemu wychowawczego, kierownik żydowskiego Domu Sierot w Warszawie (1912–1942) oraz sierocińca dla dzieci polskich Nasz Dom (1919–1936) mieszczącego się na Bielanach w Warszawie. Zginął w hitlerowskim obozie zagłady w Treblince wraz z wychowankami swojego zakładu. [przypis edytorski]

3. Szmerling, Mieczysław — komendant Umschlagplatzu, znany z okrucieństwa, należał do wyższych funkcjonariuszy Żydowskiej Służby Porządkowej. [przypis edytorski]

4. Brandt, Karl — kierownik wydziału IV (Gestapo) niemieckiej Służby Bezpieczeństwa, jeden z organizatorów akcji przesiedleńczej, w czasie której Żydzi z warszawskiego getta wysyłani byli do obozu w Treblince. [przypis edytorski]

5. Lagbomer (hebr.) — właśc. Lag Ba-Omer, Dzień Liczenia Omeru, radosne święto żydowskie przypadające 33 dni po święcie Pesach. [przypis edytorski]

6. Szomer — harcerz; członek żydowskiej organizacji skautowej Haszomer Hacair, założonej w roku 1913. [przypis edytorski]

7. Westerplatte — półwysep w Gdańsku, broniony przez wojsko polskie w pierwszych dniach II wojny światowej; dzięki nadawanemu przez radio komunikatowi „Westerplatte broni się nadal” stał się symbolem polskiego oporu. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/szlengel-kartka-z-dziennika-akcji/

Tekst opracowany na podstawie: Władysław Szlengel, Co czytałem umarłym, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1979.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Publikacja sfinansowana ze środków pozostałych ze zbiórek, które nie zakończyły się sukcesem.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Agnieszka Dąbal, Aleksandra Kopeć, Paweł Kozioł, Agnieszka Tulicka.

Okładka na podstawie: Late Night, Georgie Pauwels@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-07-16.